مأموریت به انجام رسید، آقای رئیسجمهور. با اقتداری که به من تفویض کردهاید، همهٔ درها را گشوده میبینم؛ حتی درهای دژی چون سان خوان د اولوا، همان قلعهای که مرا به آنجا فرستادید، چون به من اعتماد دارید، چون تنها پاسخگوی شما هستم، چون رازهایتان را در سینه نگه داشتهام و چون اگر به شما خیانت کنم، به خویشتن خیانت کردهام.
به من گفتی، نیکولاس: «تنها تو میتوانی این لطف عظیم را در حق من بهجا آوری. هیچکس دیگری نیست که بتوانم به او اعتماد کنم.»
با اندوه به اندوه تو نگریستم. گویی میخواستی بگویی: «این آخرین لطفی است که از تو میخواهم. پس از این، اگر چنین بخواهی، دیگر هرگز یکدیگر را نخواهیم دید…»
اما در عوض گفتی: «تو از تلخترین جامِ ممکن خواهی نوشید.»
با حالتی از همدلیِ فلسفی و تحملناپذیر به من نگریستی. (آه، چه زود عادتهای رفتاریات را شناختم و از آنها بیزار شدم.)
«تا ته بنوش. این عمل، نقطهٔ غایتِ آن آموزش سیاسی است که بر پشتبامِ پر از کبوترت به تو وعده داده بودم. به یاد داری؟ اگر بخواهی، راه خودت را برو. اگر اراده کنی، باز هم همان آنارشیستِ موبلندِ سابق شو. پایدیای تو کامل شده است.»
ای کاش مرا تنها نمیفرستادی، نیکولاس. این تنها تسلای من بود. با خود گفتم هر چه بخواهد انجام خواهم داد. آنگاه که با این شیطانِ در لباس فرشته، که تو هستی، نیکولاس والدیویا، پیمان بستم، در اعماق قلبم میدانستم که نمیتوانم از آزمونی نهایی بگریزم؛ همان «آزمون خدایان» که قهرمانان باستانِ نورس را بدان دچار میکردند. و پس از آن، با کشتیِ وایکینگها میرفتم. حتی اگر آن کشتی چون تودهای از هیزمهای مراسم تدفین میسوخت و من قربانیِ پیشکشی میشدم…
من به سوی مراسم تدفینی میرفتم. اما این تدفینِ من بود. تو وفاداریام را تا آنجا آزمودی که مرا به قاتلی بدل کنی. به اراذلِ مسلحِ تو. و با این همه، بنگر که اکنون به کجا رسیدهایم، بنگر که من و تو چگونه دوقلو شدهایم؛ در طرز سخن گفتن، در راه رفتن، در پوشش… تو مرا کاملاً پیگمالیون کردی، نیکولاس والدیویا؛ مرا به آینهای بدل کردی که برای احساس امنیت به آن نیاز داشتی، تا حس کنی تو نیز هنوز جوان، باهوش، زیبا و سرکش هستی. من همزاد تو بودهام – در نحوهٔ سخنم، در گامهایم… و اکنون، در نحوهٔ کشتنم.
جسارت کردم و از تو پرسیدم، در حالی که اندکی از آن سرکشیِ قدیمیرا بازیافته بودم، همان سرکشی که تو با پیمانهای برابر از شور و استبداد در هم کوبیدی…
«نمیتوانیم با یک شبح زندگی کنیم.»
«نه.
تو
«تو نمیتوانی با یک شبح زندگی کنی، نیکولاس. تعمیم نده.»
«بسیار خب. من نمیتوانم با یک شبح زندگی کنم.»
آن واژهها را چون گاو میجوییدی تا آنکه در صورتم آروغ زدی: «شبحی ناآرام.»
تو مرا به این باور رساندی که بهتنهایی به سیاهچال Ulúa میروم. «هیچکس جز ما دو نفر نخواهد دانست.»
نیازی نبود بیش از این بگویی. من و تو همیشه رازهایمان را حفظ میکنیم.
نگهبانان زندان یکی پس از دیگری درهای سنگین فلزی را برایم گشودند و هر در پشت سرم بسته شد؛ گویی سمفونیای از آهن بود، درست مثل آن فیلمهای قدیمیسیاهوسفید James Cagney که من و تو دیروقت تماشا میکردیم. ملودیای از فلز که برای نخستین و آخرین بار شنیدم.
اما تنها بودم. من، با نام واقعیام، خوسوس ریکاردو ماگون، پسر یک آرشیویست و یک نانوا؛ تنها ساکن یوتوپیایی از کبوترها و کلمات؛ خوانندهٔ حریص روسو و باکونین و آندریف؛ آنارشیست ابرها؛ تارزان پشتبامها؛ با موهایی بلند و لباسی که چیزی نبود جز یک شلوار جین پاره و تیشرتی با تصویر Che Guevara. لکهدار.
آنجا بودم، جوان پاکی که قرار بود همهٔ مستبدان فاسد را از تخت پایین بکشد، ایستاده در برابر سلول توماس موکتزوما مورو در قلعهٔ San Juan de Ulúa؛ پاکترین قهرمان، سیاستمدار فسادناپذیری که برای همگان بهشدت آزاردهنده و برای تو تحملناپذیر بود. گفتی شبحی ناآرام؟ چنان ناآرام که میتوانست تو را به انسانی حیلهگر و ضعیف بدل کند؛ به یک فرصتطلب سیاسیِ
مبتذل و بیش از حد جاهطلب.
آیا برای همین از مورو میترسیدی، به خاطر تضاد وحشیانهٔ میان شخصیت او و تو؟ آیا او حتی در زندان هم چنین تهدیدی برایت بود؟
بگو، آیا به آن اندیشیدهای؟ که شاید او حتی در مرگ نیز همچنان تهدیدی برایت باشد،
عشق من؟
و من آنجا بودم، پیش روی درِ سلول مورو، و تقریباً با آنچه گفتی موافقت میکردم: «هیچ آنارشیستی نیست که در نهایت به تروریست بدل نشود. زبان تو ناتوان است، پس با اقدام جنایتکارانه جبرانش میکنی.»
Quod erat demonstratum (که ثابت شد).
پذیرفتمش. جنایت است، اما جنایتی دولتی. آیا تمام اقدامات تروریستی آنارشیستها علیه پادشاهان و رؤسای جمهور و امپراتریسهای Belle Epoque نبود؟ لبخند نزن. مگر Under Western
Eyes اثر کنراد را نخواندهای؟
«زنان، کودکان و انقلابیون از طنز متنفرند.»
آنارشیستها حق شوخی ندارند. حتی شوخی سیاه، آقای رئیسجمهور؟
مقابل سلول توماس موکتزوما مورو ایستادم. بر آن بودم که وارد شوم و آن نماد مشروعیت و پاکی را که برای بسیاری تا این حد ناخوشایند است، بکشم.
درست در همان لحظه بود که پشت سرم صدای قدمهایی محو شنیدم، سبک چون پرواز پروانهای. درِ سلول گشوده شد و من از آن بوی تعفن دوزخی روی برگرداندم؛ گویی آن تونل زیرزمینی همان راه به سوی جهنم بود، جایگاه تلاقی تمام شیاطین، این تونل زیرین در قلعهٔ San Juan de Ulúa که از سقفش نه تنها آبنمک، که خونِ مایع میچکید؛ خونی چنان کهن که گویی بخشی از جریانهای جهانی اقیانوسها شده بود، خونِ سگهای گرسنه و کوسههای غرقشده و دزدان دریاییِ به دار آویخته و فاحشههای پریماهی، و در آن تونل، جنگلهای عظیم جلبک و صدفهای بسته با مرواریدهای باروک بود. نیکولاس، تمام اینها را حس میکردم که در سرم میکوبید. دخمهٔ غرقشده و آبگرفتهٔ Ulúa، و من میبایست بهتنهایی از میان آن بگذرم؛ هیچکس جز من این تجربهٔ نکبتبار را نخواهد داشت.
هیچکس جز من و تو نخواهد دانست که در آن غروب ماه مه، در سیاهچالهای زیر قلعهٔ Ulúa چه روی داد.
آن موجودِ چرب و چیل گفت: «عصر بخیر، جوان.» حضورش مرا در بر گرفت، چون بوی چربیِ گندیدهٔ خوک. با نفسهایی تند و بدبو دم و بازدم میکرد و صدایش در عین خوابآلودگی، تهدیدآمیز بود؛ چون صدای کسی که در خواب راه میرود و نمیداند چه میکند…
بویی متعفن از بدنش برمیخواست، حتی از چشمان رنجورش— و از دست گستاخش که با وقاحت، یک کلت ۴۵ اتوماتیک را گرفته بود، چنان که گویی سلاح، امتداد طبیعی بازوی اوست.
دستکشهای سیاهی به دست داشت.
حتی در تاریکی تونل، چشمانِ راکونیاش از جنونی شعله میکشید.
لولهٔ تفنگ را در دندههایم فرو کرد و فریاد زد: «بجنب، منتظر چه هستی، احمق؟»
با لکنت گفتم: «من… فکر کردم تنها هستم.»
«تنها؟ خرچنگهای Tecolutilla— آنها تنها هستند و عقبعقب راه میروند. اما من و تو، دوست من، حالا قرار است رو به جلو قدم برداریم.»
شجاعتم را جمع کردم و گفتم: «شاهد نمیخواهم. فکر میکردم قرار است فقط من باشم.»
«آره، من هم همینطور فکر میکردم»، و این را همبرتو ویدالز، مرد قدرتمند و افسانهای تاباسکو، همان که به «دست تاریک» شهرت داشت، با خنده گفت؛ گویی تو، نیکولاس، نمیدانستی که او قرار است شریک جرم من باشد. «اما رئیسجمهور جدید زرنگ است؛ برای هر جرمیدو شاهد میخواهد، حتی اگر هر دو گناهکار باشند. میگوید اینطور یکی دیگری را خنثی میکند؛ انگار قاتلها تیلهاند، همرنگ و هماندازه، که بشود یکی را به جای دیگری نشاند»، و این را گفت و چنان هیولایی خندید و باز نفسی بدبو و تهوعآور بیرون داد که میتوانست مردگان را از گور برانگیزد.
ویدالز درِ سلول را گشود.
توماس موکتزوما مورو در خواب بود.
ماسک معروف نوپال صورتش را پوشانده بود.
رئیس زندان خوشبرخورد به من گفته بود: «او هرگز ماسک را برنمیدارد، حتی برای خوابیدن».
نمیخواست کسی بتواند بفهمد چه حسی دارد، یا ردی از لطافت و شور در او بیابد، یا «طبیعت بیجان» دنیای درونیاش را ببیند، نیکولاس؛ همان «زخمهای سرد» که روزی اینجا در وراکروز، اما در شرایطی بسیار متفاوت، دربارهشان سخن گفتیم.
ویدالز دریافت که چه حسی دارم.
«احساساتی نشو. میدانم به چه فکر میکنی. همینطور که خواب است بهتر است، نه؟ حتی نمیفهمد چه شده. اینطور خیرخواهانهتر است، اینطور نیست؟»
قهقههای زد.
«فقط راهبهها خیرخواهاند. این چیزی بود که استاد قدیمیام، توماس گاریدو، که مثل من فرماندار تاباسکو بود، همیشه میگفت. سنگ یادبود او در طاق انقلاب است. اما من و تو، پسر، اگر در طاق گذار، در خدمت بانو دموکراسی، تکهآجری نصیبمان شود، باید خودمان را خوششانس بدانیم…»
باز به همان شیوهٔ شومش خندید و با پا به پشت توماس موکتزوما مورو که خواب بود، سقلمهای زد. مرد ماسکدار نوپال برقآسا بیدار شد و روی پاهایش ایستاد و از میان شکاف هولناک ماسک، که شبیه بریدگی فلزی بود، به ما خیره شد. مورو بیحرکت ایستاد، همچون تندیسی قهرمانانه؛ آرام و تزلزلناپذیر. تندیسی بود، و این ترسناک بود؛ گویی پیش از آنکه بمیرد، مرده بود.
ویدالز شلیک کرد.
مورو سخنی نگفت.
گویی با صورت بر زمین افتاد.
هیچ واکنشی نشان نداد.
فریاد نزد: «قاتلان!»
التماس نکرد.
کلمهای بر زبان نیاورد.
صدای خشک برخورد ماسک آهنی با کف زمین را شنیدیم.
اینگونه بود که توماس موکتزوما مورو برای دومین بار مرد.
آقای رئیسجمهور، اینگونه بود که شبح بانکو آرام گرفت. اما اینبار مکبث نبود که بر صندلی خالیِ قدرت تکیه زد؛ چرا که هرچند پایانش چون نمایشنامهٔ شکسپیر بود، این درام، همانطور که ویدالزِ «دست تاریک» اشاره کرد، بوی وراتس، مکزیکوسیتی و تاباسکو میداد.
لبخند زد و سیگاری به من تعارف کرد و گفت: «این رئیسجمهور جدید خیلی زرنگ است. من تو را لو نمیدهم و تو هم مرا لو نمیدهی، درست است؟»
نگاهی زشت و تهدیدآمیز به من انداخت.
«فراموش نکن؛ اگر اتفاقی برایم بیفتد، سلسلهٔ نُه پسر شرورم هستند تا انتقام بگیرند. تو چه کسی را داری، عقلکل؟»
اینبار لبخند میزد.
«بگیر، بگیرش. کومانگویو است. من این سیگارها را به هر کسی تعارف نمیکنم.»
نگاهی به پیکر خونآلود مورو انداخت.
«گمشو بیرون. و یادت باشد: هیچ اتفاقی نیفتاده و هیچکداممان اینجا نبودیم. من در ویلاهرموسا هستم و هجدهمین سالگرد تولد پسر شمارهٔ هشت را جشن میگیرم. تو چه، ای حرامزادهٔ کوچک؟»
درِ سلول را بست و ما دوباره در سرمای ابدیِ هزارتوی اولوا رها شدیم. اما حرفهای او پایانی نداشت.
«میدانی چه کسی این جنایت را مرتکب شده است؟»
مضطرب و پریشان سر تکان دادم.
«فیلیبرتو تکچشم و دون چنچو آباسکال.»
با حماقت پرسیدم: «چه کسی؟»
دست تاریک خندید.
«فیلیبرتو تکچشم و دون چنچو. تمام جنایات مرا آنها مرتکب میشوند. نامرئیاند. هیچکس پیدایشان نمیکند، چون من آنها را از خودم درآوردم.» خندهاش قطع شد.
«فراموش نکن. من فقط فرماندار نیستم، من رئیسام. و همانطور که گفتم، وقتی بمیرم، نُه پسر شرور دارم تا کشتار را ادامه دهند. ما یک سلسلهایم و شعار خودمان را داریم: «سنگ به سنگ و ضربه به ضربه، مردان ویدالز با اراده و تف پیروز میشوند.» »
و رفت و بوی سیگار کومانگویو و ماریجوانای مخدر را از خود به جای گذاشت.
دون خسوس ریس هرولس راست میگفت که مکزیکِ وحشی چرت میزند اما هرگز نمیمیرد و با کوچکترین تحریک، خشمگین از خواب برمیخیزد.
سپاسگزارم، رئیسجمهور عزیز، که باعث شدی این را با چشمان خودم ببینم.
سپاسگزارم که اجازه دادی همان کسی باشم که پیش از آشنایی با تو بودم.
سپاسگزارم که به من ثابت کردی آنارشیست، همیشه و بهطور اجتنابناپذیری، در نهایت به تروریست تبدیل میشود.
سپاسگزارم که نشان دادی شورشیِ عقیدتی ناگزیر قیامش را به واقعیت تبدیل خواهد کرد.
و مراقب باش، نیکولاس والدیویا، چون حالا من یک قاتلم.
و قربانی بعدی من تو خواهی بود.
۶۲