رئیسجمهور گرانمایه و دوست ارجمند: میدانم که هیچکس بهاندازهٔ شما قواعد سیاست ملی را نمیشناسد. هر رئیسجمهوری تسبیحی از گفتههای کموبیش مشهور از خود بر جای میگذارد که بعدها به بخشی از فرهنگ عامهٔ سیاسی ما بدل میشود.
«در سیاست، باید قورباغهها را بدون آنکه پلک بزنی، ببلعی.»
«سیاستمداری که فقیر است، سیاستمدار فقیری است.»
«هر که فریب ندهد، به جایی نمیرسد.»
«رو به جلو و رو به بالا.»
«راهحل، همگی ما هستیم.»
«اگر اوضاع برای رئیسجمهور خوب پیش برود، اوضاع برای مکزیک هم خوب است.»
از میان گفتههای شما، تنها دو مورد را به یاد دارم.
«برای حفظ آداب و رسوم، باید قوانین را شکست.»
«رئیسجمهور شدن، مانند رسیدن به جزیرهٔ گنج است. حتی اگر تو را از جزیره بیرون کنند، هرگز از اشتیاق به آن دست نمیکشی. میخواهی بازگردی، هرچند همه – از جمله خودت – میگویند نه.»
بسیار خب، آقای رئیسجمهور، لحظهٔ موعود فرا رسیده است؛ زمان آن است که جزیرهٔ گنج را ترک کنید. احساسات شما را درک میکنم. مایلید در این دوران دشوار برای جمهوری، عاملی برای آشتی و مصالحه باشید.
شما علناً اظهار داشتهاید: «ستیز برای قدرت، تنها چیزی را نابود میکند که به قدرت معنا میبخشد؛ یعنی خلق ثروت برای کشور در چارچوبی از صلح و قانون.»
بیش از این نمیتوانم با شما موافق باشم. و دلنگرانی شما را درک میکنم، آقای رئیسجمهور. شما نبردی را که در پیش است پیشبینی میکنید. میترسید که این ستیز به شورش، جنگ داخلی، تجزیه، جنگ هر کس با هر کس و تمام اینها منجر شود. و خود را عاملی برای اتحاد، تجربه، اقتدار و تداوم میبینید.
آقای رئیسجمهور، نحوهٔ رفتار شما را میبینم و با خود میاندیشم که سیاستمداری که گمان میکند بیش از آن است که هست، هرگز نخواهد دانست که واقعاً کیست.
این سرگشتگی، این فقدان خودآگاهی، شاید مادهای جالب برای روانکاوی باشد، اما برای شخص مورد نظر و، بیش از هر چیز، برای سلامت سیاسی کشور، مرگبار است.
میدانم چه در سر میگذرد – برخی ماتادورها خواهند مرد و برخی دیگر پشت حصارها پناه خواهند گرفت، اما گاو خشمگین هرگز جایگاه محبوبش را در میدان ترک نخواهد کرد.
بله، میخواهم همه را از میان بردارم تا تنها او و من باقی بمانیم.
حال پرسش این است: «او» کیست؟ و «من» کیستم؟
بله، آقای رئیسجمهور، به قول مارتین هوپنهاین، فیلسوف برجستهٔ شیلی، در ارجاعی به کافکا، قدرت افسانهٔ خویش را میسازد. و پنجاه سال پیش، مویا پالنسیا، که همانند من اکنون وزیر کشور است، میگفت که در مکزیک کافکا را نویسندهٔ آداب و رسوم محلی میپندارند.
برایم خندهآور است که مکزیکیها به آنچه باقیِ جهان،
جهانِ
جدی، «رئالپولیتیک» یا سیاست واقعگرایانه مینامد، «رسوم» میگویند؛ و این چیزی نیست جز سیاست دوست من ماکیاولی: «از آنجا که همهٔ انسانها بدذاتاند و با تو پیمان نمیبندند، تو نیز نیازی نداری که با آنان پیمان ببندی.» مهارت شهریار در این است که بتواند از این حقیقت شوم به نفع خویش بهره جوید، در حالی که چنین بنماید که در راستای منافع مردم عمل میکند.
آقای رئیسجمهور، شکاف موجود در نظام ماکیاولی این باور است که دشمنان شهریار در برابر درخشش او کور و از قدرت او هراسان شدهاند. مرد قدرتمند گمان میکند که میتوان خطاهای گذشته را با رگبار هدایا جبران کرد.
همنامم در چنین حالتی میگفت: «او دارد خود را میفریبد.»
شهریار بهتر بود همهٔ دشمنانش را یکباره و در یک ضربه سر ببرد. اگر این کار را اندکاندک میکرد، با این خطر روبهرو میشد که کسی از قلم بیفتد.
«زیرا جراحتها باید یکجا وارد شوند… اما نیکیها باید اندکاندک بخشیده شوند تا طعمشان بهتر احساس شود.»
اشتباه شما همین بود، رئیسجمهور لئون. در اشتیاق برای تثبیت قدرتی که از طریق انتخابات به دست آورده بودید (انتخاباتی که بیایید صادق باشیم، جای تردید داشت)، همهٔ مواهب، تملقها، امتیازها و قراردادهای پرسود را یکباره بخشیدید. میخواستید متحدانی بیابید که به شما مشروعیت ببخشند، بیآنکه بدانید سگ شکاری، هرچه به او بدهید، باز هم
بیشتر
میخواهد.
و آن
«بیشتر» خودِ قدرت است.
بنابراین، آقای رئیسجمهور، دیگر هیچ برگی در دست ندارید، چرا که همهٔ آنها را پخش کردهاید. در مسیر اغوای این همه دشمن احتمالی، فرصت بریدن سرهایشان را از دست دادید. نتیجه چه شد؟ نه دوستانتان، که همهچیز را به آنها بخشیدید، دوستتان دارند و نه دشمنانتان، که اندکی به آنها دادید. و خودتان این را میدانید.
«تا چند دقیقه پیش، او دوست من بود. نیمساعت کافی بود تا او را به دشمنم بدل کند.»
صادق باشید. دروغ نگویید. چند بار این کلمات را در دل به خود گفتهاید؟
باور کنید. من دوست شما هستم و شکایتتان را کاملاً درک میکنم:
«دیروز همگی برایم کف میزدند! امروز همگی خاموشاند. کاش دستکم به من توهین میکردند! دیروز مهرهای حیاتی بودم، امروز مزاحمیبیش نیستم. کاش دستکم بیرونم میانداختند!»
من هم دقیقاً همین حس را دارم. و این دقیقاً همان کاری است که اکنون انجام میدهم، آقای رئیسجمهور.
دستیارم، خوسوس ریکاردو ماگون، این نامه را شخصاً به شما خواهد رساند و سپس تا درِ خانه همراهیتان خواهد کرد. از آنجا، اسکورت نظامیای درخورِ جایگاه و رتبهتان شما را تا فرودگاه بینالمللی بدرقه خواهد کرد؛ جایی که صندلیای بسیار راحت در کابین درجهیک هواپیمای کوانتاس ایرویز در انتظار شماست تا شما را مستقیماً به سرزمین زیبای کانگوروها، استرالیا، ببرد. وقتی به آنجا رسیدید، خواهشمندم فراموش نکنید که به کیسهداران توجه کنید؛ همانهایی که فرزندانشان را در کیسه حمل میکنند، تا از رشد و نمو سالم تولههایشان و به تبع آن، نسلهای بعدیشان اطمینان یابید.
با تقدیم اطمینان از مراتب احترام و ملاحظات ممتاز، و
با آرزوی سفری خوش،
نیکولاس والدیویا
۵۹