رئیسجمهور لورنزو تران درگذشت. برنال، گویی پدری نیک را از دست دادهایم. تمام عمرم با تصویر منزجرکنندهٔ پدرم زیستهام؛ مردی مستبد و فاسد. گاه در کابوسهایم ظاهر میشود. از خواب میپرم و بر سرش فریاد میزنم: «برو! ناپدید شو! تو در مرگت هم بدتر از زمان زندگیت هستی!»
آنگاه که فرانکو مرد، خوآن گویتیسولو – که همواره ضد فرانکو بود (اکنون هشتاد و نه ساله است و جایی در مدینهٔ مراکش زندگی میکند) – نتوانست خود را نگه دارد و برای ناپدری که چهل سال اسپانیاییها را به زانو درآورده بود، مراسم نیایش برای مردگان برگزار کرد.
اما لورنزو تران پدری نیک بود. شاید بیش از حد نیک. من او را «پدر» مینامم، اما در حقیقت او فرزند ما بود. فرزند تو و من، برنال. ما او را ساختیم. ما بودیم که او را متقاعد کردیم تجارتش را در کوآیلا رها کند و در میانهٔ فاجعهٔ چندحزبی ما رئیسجمهور شود؛ فاجعهای که از آن هیچ گروه سیاسیای بیجراحت بیرون نیامد، گویی هشت کودک لوس و مبتلا به سرخک را در یک اتاق زندانی کرده باشند.
لورنزو تران، در مقابل، پاک بود، رها و سختکوش. و گویی همین کافی نبود، برنال، او از آنِ ما بود. با این حال، من و تو تصمیمیگرفتیم: قرار نبود او را بازیچهٔ خود کنیم. میخواستیم وفادار باشیم و به جایگاه و استقلال او احترام بگذاریم. میخواستیم در خدمت او باشیم، راهنماییاش کنیم، اما با او چون عروسکی خیمهشببازی رفتار نکنیم. آیا اشتباه کردیم؟ آیا باید فشار بیشتری میآوردیم؟ آیا باید چیزی بیش از مشاورانی صرف و خدمتکارانی وفادار میبودیم؟ آیا رئیسجمهور میدانست که برای تمام آن نمایشهای قدرت – اعتصابات، دانشجویان، دهقانان – باید از تو سپاسگزار باشد؟ تو بودی که عمل میکردی. تو بودی که همواره امور را بهصورت واقعیتهای تحمیلشده پیش روی رئیسجمهور میگذاشتی. چرا که لورنزو تران، که در دوران مبارزات انتخاباتی چنان ستیزهجو بود، تصمیم گرفت در مقام ریاست قدیس باشد. او بر فراز ستونی بالا رفت تا بتواند به خدا خدمت کند و برگزید که بگذارد جامعه خود را اداره کند.
من و تو ناچار بودیم بهجای او عمل کنیم. این شیوهٔ وفاداری ما به او بود. ما او را بازیچه نکردیم، به استقلال او احترام گذاشتیم، اما خلأهایش را پر کردیم. و چون او هرگز ما را بازخواست نکرد، هرچه در توان داشتیم انجام دادیم. تو از دفتر داخلی میتوانستی کارهای بسیاری کنی، اما نه همهٔ کارها را. گمان میکنم آرمانشهری گمگشته در جایی از قلب لورنزو تران نهفته بود. تنها کسی که او به حرفش گوش میداد – و این برای ما بدبختانه بود – سنکا بود، و همین امر واکنشی خشن و کینهتوزانه از سوی گرینگوها برانگیخت. پیشبینیپذیر بود.
نقش من محدود بود، چراکه زنم. با همهٔ پیشرفتی که کردهایم، هنوز قانونی نانوشته در این کشور حکم میراند: همهٔ رذایل یک مرد بخشودنی است، اما رذایل یک زن، هرگز.
میبینم که لبخند میزنی، برنال. تو مرد خوبی هستی. سخاوتمندی. تنها یکبار بود که مرا بهخاطر بیاحتیاطی سرزنش کردی؛ همان وقتی که با تاسیتو د لا کانال وارد آن مشاجره شدم. حق با تو بود. هورمونهایم بر من غلبه کردند. باز هم از تو میخواهم مرا ببخشی. من نهتنها پیمان سیاسیمان را شکستم، بلکه آن اصلِ راستی را نیز از یاد بردم: رازداری، رازداری و باز هم رازداری. بدبختیِ قدرت در این است که به آدمیحس مصونیت میبخشد. هرچه بیشتر به آن خوکرده شوی، بیاحتیاطتر میشوی.
سوگند میخورم که دیگر هرگز چنین اشتباهی نکنم. برای همین است که همهچیز را مکتوب میکنم، تا این بار سندی داشته باشیم از آنچه دیروز، در مراسم تدفین رئیسجمهور تران، هنگامیکه در کلیسای جامع متروپولیتان شانهبهشانهٔ هم زانو زده بودیم، به من پیشنهاد کردی.
تو به آیندهات میاندیشی، همانطور که من میاندیشم. مرگ رئیسجمهور تنها تقویم سیاسی را پیش نمیبرد، بلکه آن را دگرگون میکند. در سیاست، چیزها چه سریع تغییر میکنند! اینجا شکافها، مسیرهای پیچدرپیچ، آبشارها، خلیجها، گذرگاههای تنگ، جزایر پنهان، گلوگاهها و درههای عمیقتری هست تا در تمام طول رود آمازون! وقتی به نیکولاس والدیویا گفتم: «تو رئیسجمهور مکزیک خواهی شد»، فقط داشتم او را بازی میدادم. فکر میکردم یا این اتفاق میافتد یا آن. یا اینکه او این حرف را چون چالشی اروتیک بپذیرد، چون وعدهای جنسی که من مدام به تعویق میانداختم، یا خیالپردازیهای یک زن: «به آغوش من بیا، جوان شیرینم… رئیسجمهور تخت من باش. نفهمیدی منظورم چه بود؟ احمق، تخت من رئیسجمهوریِ واقعیِ مکزیک است…»
یا اینکه شهوتِ قدرت او را به پیش راند. او دچار توهم نبود. من برای تو کار میکردم. اما سیاست همان است که «مردی انجام میدهد تا بتواند آنچه هست و آنچه نمیداند را پنهان کند». و نیکولاس والدیویا بهقدر کافی باهوش، جسور و زیبا بود تا این پیشنهاد را بفهمد. یا همهچیز، یا هیچ.
معلوم شد که همهچیز همین است. او قرار است سرپرست ریاستجمهوری شود. اینگونه نگاهم نکن، عشق من. باید بتوانم یکی دو راز را پیش خود نگه دارم؛ هیچ زنی را نمیتوان از این حق محروم کرد. آیا تاکنون دقت کردهای که چقدر آسان میتوان رازها را از مردان بیرون کشید؟ از آن عبارت کهنهٔ «اگر به من نگویی، عصبانی میشوم» تا «رازهایت را پیش خود نگه دار، من میروم». برنال، تو از رابطهٔ من با لورنزو تران باخبر بودی. او کسی بود که از پسر بیچاره و محکومبهفنای ما حمایت کرد. میخواستم از او تشکر کنم. تنها چند هفتهای عاشق بودیم که به ایالات متحده رفتم. در هیوستون با هم دیدار کردیم. عکسهای رادیولوژی را به من نشان داد. برنال، همیشه میدانستم رئیسجمهور خواهد مرد. نمیدانستم چه هنگام و چگونه، اما باید آماده میبودیم. این کار را برای تو انجام دادم، عشق من. اگر رئیسجمهور تا انتخابات ۲۰۲۴ زنده میماند، والدیویا در Los Pinos پشتیبان ما بود. اما اگر در دوران تصدیاش میمرد، چه کسی از والدیویا، مخلوق ما، انعطافپذیرتر بود تا سرپرست ریاستجمهوری شود، در حالی که ما برای انتخابات تو آماده میشدیم؟ نقشهام این بود. بله، سیاست «کاری است که مرد انجام میدهد تا آنچه هست و آنچه نمیداند را پنهان کند». و در مورد والدیویا، این وضعیتی برد-برد بود. از دفتر ریاستجمهوری تا معاونت وزارت کشور و امروز تا مقام فرماندهی. اگر خطایی کردهام، مرا ببخش. بیا در این موفقیت شریک شویم. کنگره باید یک سرپرست ریاستجمهوری تعیین کند. مرد ما را داریم. والدیویا. ما او را برای چنین روزی پرورش دادهایم. او در ژوئیهٔ ۲۰۲۴ انتخابات را فراخواهد خواند و تو بار دیگر نامزد مردم خواهی بود. چه کسی رئیسجمهور مکزیک را انتخاب میکند؟ هفتاد درصد جمعیت هیچ وابستگی حزبی ندارند. چه کسی اصلاً میتواند تو را به چالش بکشد؟ تاسیتو از میان رفته است. آندینو بهاندازهٔ کافی مرد نیست که از عهدهٔ این کار برآید. هیچکس در آن «کابینهٔ قهرمانان» – چنانکه در آغاز قرن آن را مینامیدند – از آنچه لازم است برخوردار نیست.
وسوسههایی در میان است: ارتش. معمای Ulúa هست و آن پیرمرد زیر طاقها که حتی اگر شکنجه شود، آن را فاش نخواهد کرد. او این راز را با خود به گور خواهد برد. شکنجه میتواند پیرمردی چون او را بکشد، و به هر روی، این کاری است از قساوتی نکوهیده. و سپس مسئلهٔ دوشیزهٔ بدبخت de la Garza است که هنوز برای نامزد درگذشتهٔ ریاستجمهوری، توماس موکتزوما مورو، نامههای عاشقانه مینویسد.
بهاختصار، برنال، باید برای خود رقیبی بیابی. لوپز پورتئیو آخرین رئیسجمهوری بود که بیرقیب نامزد شد، و به یاد بیاور که سرانجامش چه شد. غرور و تکبر او همهچیز را فروبلعید.
برنال، در انتخابات ۲۰۲۴ رقیب تو چه کسی خواهد بود؟
این است آنچه باید مایهٔ دغدغهٔ ما باشد، نه این سرودهای دیوانهوار و عاشقانهٔ تو. بیاییم با حقیقت روبهرو شویم؛ تو پنجاهودو ساله هستی، برنال، و من چهلونه ساله.
همان دم که در کلیسای جامع دعاهای جنازه را میخواندند، در گوشم نجوا کردی: «ماریا دل روساریو، ما ازدواجمان را یک ربع قرن به تعویق انداختیم. میدانیم چرا. اما حالا… فکر کن چقدر برای یک نامزد ریاستجمهوری مهم است که متأهل باشد.»
«رئیسجمهور تران مجرد بود…»
«اما او مثل راهبان زندگی میکرد، همه این را میدانستند. او بیعیب و نقص بود. اما دو نفر پشتسرهم، ماریا دل روساریو، دو نفر پشتسرهم، خواهش میکنم— فکر میکنند من یک همجنسگرا هستم.»
خندهام را پشت تور سیاهم پنهان کردم.
«پس زن دیگری پیدا کن، برنال.»
«ماروچا، تو تنها زنی هستی که تا به حال دوست داشتهام.»
مرا ببخش. قصد نداشتم تسبیحی را که در دست داشتم پاره کنم. دانههایش با صدای بلندی به هر سو پراکنده شدند.
«بعداً دربارهٔ این موضوع حرف میزنیم.»
«نه. همین حالا.»
«پس در صف عشای ربانی. باید پچپچ کنیم.»
برنال، وقتی در آن صف طولانی و کندِ عشای ربانی منتظر بودیم، به تو چه گفتم؟ چه به تو گفتم؟ بگذار برای ثبت در تاریخ باشد:
«همهٔ مردان از زنانی که میتوانند مستقل بیندیشند و عمل کنند، میترسند. همهٔ مردان از زنانی که نیرومندند و میتوانند گلیم خود را از آب بکشند، هراس دارند. من برگزیدهام که بر اساس ارادهٔ خویش عمل کنم و مایهٔ ترس همسری نباشم. این را برای خیر و صلاح خودت به تو میگویم. برای همین بود که وقتی جوان بودیم هرگز با تو ازدواج نکردم. هرگز به من دلسوزی نکن. آیا تو از مردی میخواهی که دوستانش را رها کند؟ رستورانهایش را، عادتهایش را؟ من هرگز چنین چیزی را نمیپذیرفتم. چرا باید دیگری را مجبور کنم چیزی باشد که من نمیخواهم باشم؟ بگذار زنِ خودم باشم. فراموش نکن، من دختر مردی هستم که مایهٔ ترس بود، و حق میبینم در دنیای سیاست درست همانگونه رفتار کنم که او در دنیای تجارت میکرد. برنال، من اینگونه توجیهاش میکنم که او انرژیِ شیطانی داشت—او فقط نمیخواست
پول
درآورد، بلکه میخواست
خودِ
پول باشد—در حالی که من، به شیوهای پیچیده، اگر بخواهی چنین بگویی، از خیرِ همگانی الهام میگیرم. اگر میخواهی بخند، اما بهتر است بیصدا بخندی چون در میانهٔ مراسم Te Deum هستیم. اما به آن فکر کن، و به یاد داشته باش که من یک نقص بزرگ دارم: نمیدانم چگونه همسری خوب باشم. نمیدانم چگونه شریک شوم، بخندم یا تسکین دهم. تنها چیزی که بلدم توطئه کردن است، اما این کار را—
j’espère—
با سبک و سیاق خاصی انجام میدهم که شایستهٔ متحدانم است. شاید ندانم چگونه مردی را دوست داشته باشم، اما میدانم چگونه به دوستی چون تو احترام بگذارم… »
زانو زده، شانهبهشانه، در برابر محراب بلند، تن مسیح را از دستان اسقف اعظم مکزیک، کاردینال پِلایو مونگیآ پذیرفتیم.
هنگامیکه مراسم به پایان میرسید، پیشنهاد کردی مرا با ماشینت برسانی. در حالی که میراندی، به من گفتی که در حل مشکلم کمکی نکردهام. مردی در لوس پینوس به بانوی اولی در کنارش نیاز دارد. رئیسجمهور باید بتواند بگوید: «من زندگی خصوصی دارم.»
نتوانستم جلوی خندهام را بگیرم.
«همهٔ ما حق داریم زندگی خصوصی داشته باشیم، تا زمانی که بتوانیم بهای آن را بپردازیم. اگر با تو ازدواج میکردم، هیچ مبلغی نمیتوانست بدبختیمان را جبران کند.»
«میدانی که تو تنها کسی هستی که خارج از سیاست میتوانم به او اعتماد کنم؟»
«من هم همین حس را نسبت به تو دارم. بگذار هرچه هست همانگونه که هست بماند. ازدواج کردن دروغ خواهد بود.»
«مگر زندگی سیاسی خود دروغ نیست؟»
«بله، و دقیقاً به همین دلیل است که چنین طاقتفرساست.»
«منظورت چیست؟»
«اینکه دروغگوییِ موفق، زمان و توجهی بیکران میطلبد. پرورشِ موفق دروغها شغلی تماموقت است؛ و زندگی سیاسی دقیقاً مجال چنین کاری را فراهم میکند.»
«هنوز هم آن انرژی را داری؟»
«به آینهٔ عقبنما نگاه کن، برنال. هر دو نگاه کنیم. فکر میکنی ما همان آدمهایی هستیم که بیست سال پیش بودیم؟ آن آینهٔ کوچک چه میگوید، برنال؟»
صدایت چنان غمگین بود، عشق من.
«اینکه نمیتوانیم عقربههای ساعت را به عقب برگردانیم.»
چاپولتپک به زیارتگاهی برای موسیقی راک بدل شده بود و از تکاپوی کنسرتهای خیریه میلرزید؛ چنان پرهیاهو که برخی ادعا میکردند شبحهای بیخواب ماکسیمیلیان و کارلوتا و سربازان خردسالی را که در آنجا جان باختند دیدهاند که از گور برمیخیزند و در میان انبوه طرفداران میک جگر پرسه میزنند. میک جگر برای جشن تولد هفتاد و هفت سالگیاش اینجاست؛ او دیگر نه یک ستارهٔ راک، که پیرزنی یائسه و دچار یبوست است، درست مثل تمام هیپیهای سالخورده.
و سرانجام لوس پینوس، اقامتگاه و دفتر ریاستجمهوری، جایی که تمام سران کشورهای خارجی، سفرا و گروههای سیاسی برای سوگواری آمدهاند. چه کسی آنجاست تا از آنها پذیرایی کند؟ طبیعتاً رئیس کنگره، اونِسیمو کانابال، رئیس دیوان عالی، خاویر ویمر سامبرانو، و وزیر کشور، نیکولاس والدیویا. انتخابات رئیسجمهور موقت برگزار نخواهد شد تا زمانی که مراسم یادبود رئیسجمهور لورنزو تران به پایان برسد و سیاستمداران خارجی به خانه بازگردند؛ هرچند فیدل کاسترو میگوید قصد دارد با «اعلامیبسیار مهم» از چیاپاس بازدید کند.
من و تو باز در صف ایستادهایم. دیگر جزئی از حکومت نیستیم؛ تنها میتوانیم خونسردی «سه قوه» را تحسین کنیم. و من بیهوده در جستوجوی آن زنم، برنال.
چرا که رئیسجمهور لورنزو تران (Lorenzo Terán) در لوس پینوس (Los Pinos) زنی داشت. زنی نامرئی که اکنون آنجا، در اتاق لوپز ماتئوس (López Mateos)، سرک میکشد. میگرید. دستمالی بر دهان گرفته. تیرهپوست. آبلهرو. چهارشانه و استوار چون گاوصندوقی. عاشق. سوگوار.
آن زن، پنلوپه کاساس (Penélope Casas) است.
میگرید، اما از میان اشکهایش، مهرآمیز به نیکولاس والدیویا (Nicolás Valdivia) مینگرد.
میداند که او رئیسجمهور خواهد شد و سپاسگزار است، چرا که او حامیو محافظ اوست.
من و تو، برنال، با هم به این صحنه مینگریم و من باز میگویم: سیاست شور و اشتیاق من است. چه خوشبختیم، من و تو، که هرگز ازدواج نکردیم. اینگونه توانستم تاریکترین بخش وجودم را، همان بخشی که از پدرم به ارث بردهام، به سیاست ببخشم، بیآنکه تو را آزرده کنم.
«نیکولاس والدیویا، تو را رئیسجمهور خواهم کرد.»
آنچه به او نگفتم این بود که میدانستم رئیسجمهور لورنزو تران در روزهای واپسین عمر خویش است.
۵۰