راویِ پرده‌نشینبازگشت به فهرست نامه‌ها ←
نوع قلم
حالت
اندازهٔ قلم
هایلایتبرای هایلایت رنگی، تکه‌ای از متن را انتخاب کنید؛ رنگ‌ها همان‌جا می‌آیند و هایلایت‌هایتان در همین مرورگر می‌ماند.
رمان — مسند عقاب
مسند عقاب — کارلوس فوئنتس

نامهٔ ۴۴

نیکولاس والدیویا به ماریا دل روساریو گالوان
۳,۳۶۴ واژه — حدود ۱۷ دقیقه مطالعه

بازگشته‌ام، چون تو از من خواستی. بازگشته‌ام به وراکروز، به میدان اصلی بندر، زیر طاق‌ها. بازگشته‌ام به کافه د لا پاروکیا تا دگرباره با پیرمرد دیدار کنم.

همان دژاووی مشهور. طوطی بر شانهٔ پیرمرد نشسته است. این بار پیرمرد پاپیون نبسته است. امروز

گویابرا

به تن دارد. لباسی که با این گرمای چسبناک، شرجی و خفقان‌آور، زیر چتر ابرهای سیاهی که نوید طوفانی می‌دهند که سر باز نمی‌کند تا هوای ملال‌انگیز استوایی را پاک کند، به‌جا می‌نماید. پیرمرد هنوز همان‌جاست، با قهوه‌اش در برابرش و مهره‌های دومینو که با الگویی نامتقارن و عاجین بر روی میز چیده شده‌اند.

گمان می‌کنم در خواب نیمروزی است. اما در اشتباهم. به محض آنکه در برابرش می‌ایستم، یکی از چشمانش را می‌گشاید؛ تک‌چشمی‌با حلقه‌های تیره. آن یکی بسته می‌ماند. طوطی فریاد می‌زند، یا جیک‌جیک می‌کند، یا هر کاری که طوطی‌ها می‌کنند: «نه به انتخاب مجدد! هر رأی حساب می‌شود!»

پیرمرد چشم دیگرش را می‌گشاید و نگاهی تیره به من می‌اندازد. پنهانش نمی‌کند. نمی‌خواهد پنهانش کند. می‌خواهد بدانم که او می‌داند. می‌خواهد بدانم که می‌داند من دیگر آن تازه‌کاری نیستم که در ژانویه به دیدارش آمد. می‌خواهد بدانم که می‌داند من همان معاون سابق وزارت داخلی هستم که اکنون ادارهٔ داخلی را بر عهده دارد، چرا که برنال هررا از مقام وزیر داخلی استعفا داده است تا پیش‌نامزد ریاست‌جمهوری شود. می‌خواهد بدانم که می‌داند اکنون من رئیس امور داخلی کشورمان هستم.

با این همه، احساس می‌کنم با کسی روبه‌رو هستم که چنان رفتار می‌کند که گویی از سال ۱۹۵۰ به این سو، هیچ اتفاقی در مکزیک نیفتاده است. چنان عمل می‌کند و سخن می‌گوید که گویی در گذشته زندگی می‌کنیم. گویی آتش‌های انقلاب هنوز شعله‌ورند. گویی پانچو ویلا هنوز بر اسب است. گویی همهٔ ژنرال‌های کشور در کادیلاک نمی‌چرخند. گویی انقلاب مکزیک، آن‌گونه که نیم قرن پیش پذیرفته شد، در حومهٔ لوماس د چاپولتپک به پایان نرسیده است.

و با این حال (آه، از این همه

cependants

که در گوش‌های زیبای تو می‌خوانم، بانوی دانای من)، نمی‌توانم نادیده بگیرم که پیرمرد از جوانی سیاسی من – وزیر داخلی در سی‌وپنج سالگی – آگاه است و می‌خواهد با آن حکمت وراکروزی‌اش که از کتاب

پلنگ

اثر لامپدوزا وام گرفته است، به من هشدار دهد که

هرچه بیشتر تغییر کند، همان چیز باقی می‌ماند.

که نباید در رؤیای تغییرات بنیادین و دگرگونی‌های معجزه‌آسا و امثال آن باشم. که لایه‌ای همیشگی وجود دارد، پی‌ریزی استواری که نه‌تنها در سیاست مکزیک، بلکه در سیاست

به‌طور کلی جاری است.

Tiens،

به دلیلی – شاید به‌سبب اتحاد پنهانی ما در زبان فرانسوی؟ یا احضار دنیای مشترک دوران تحصیل‌مان؟ یا شاید نوعی رمز، اکنون که دیگر فرانسوی از رواج افتاده است؟ – از تعبیراتی فرانسوی استفاده می‌کنم که نمی‌توانستند از دنیای «پیرمردِ زیر طاق‌ها» دورتر باشند.

بدون آنکه عضله‌ای از آن صورت مومیایی و مشهورش تکان بخورد، از من می‌پرسد: «پس گذار دموکراتیک مکزیک که این‌قدر ستایشش می‌کنند، به اینجا رسید؟»

«منظورتان چیست، آقای رئیس‌جمهور؟»

می‌گوید: «آه»، و لبخندش چون نقابی از شن فرو می‌ریزد. «فراموش کرده بودم که تو با قورباغه‌ها درس خوانده‌ای. Monsiour le Presidan!»

مکث می‌کند تا جرعه‌ای از قهوه‌اش بنوشد.

«می‌دانی، گاهی برای آنکه تحصیلم را به‌روز نگه دارم – چون می‌گویند یادگیری هرگز پایان نمی‌یابد – اینجا در میدان با گروهی از روشنفکران مکزیکی که در آلمان تحصیل کرده‌اند، دومینو بازی می‌کنم. مثلاً چما پرز گای اینجا با من دیدار می‌کند و من به او می‌گویم: «با من آلمانی حرف بزن، حتی اگر یک کلمه از حرف‌هایت را نفهمم. از آن صداهای خشن و گلویی خوشم می‌آید. طنینی استبدادی دارد. و به‌هرحال باعث می‌شود احساس کنم فیلسوف شده‌ام.» خب، آخرین باری که پرز گای اینجا بود، گفت: «وقتی قانون اساسی وایمار در سال ۱۹۱۹، برای نخستین بار پس از قرن‌ها حکومت استبدادی، درِ دموکراسی را در آلمان گشود، آلمانی‌ها با چشمانی گردشده در آستانه در ایستادند، درست مثل دهقانانی که به قلعه‌ای دعوت شده باشند…» »

در کلام پیرمرد هیچ تقلیدی نبود. همان نگاه متین و نافذش را حفظ کرده بود و حلقه‌های تیره و عمیق زیر چشم‌هایش به چشم می‌آمد.

«خب، بگذار فقط این را بگویم که همین اتفاق در مکزیک هم افتاده است. ما هم اینجا با چشمانی گردشده ایستاده‌ایم و نمی‌دانیم با دموکراسی چه کنیم. از آزتک‌ها گرفته تا PRI، ما هرگز اینجا این بازی را نکرده‌ایم.»

«آیا پیش از این – منظورم در زمان شماست – کارها بهتر پیش می‌رفت؟»

«مردم تا حدی امنیت داشتند. قوانینی بود و همه آن‌ها را می‌شناختند. همه‌چیز پیش‌بینی‌پذیر بود. مردم از رنجِ گرفتن تصمیمات نامطمئن رها شده بودند. من نهاد «پاکت مهروموم‌شده» را اختراع کردم. تنها چیزی که لازم بود، پاکتی مهروموم‌شده با دستورهای امضاشده از جانب من بود. هرگاه استاندار، نماینده مجلس یا رئیس محلی پاکت مهروموم‌شده را دریافت می‌کرد، دقیقاً همان کاری را می‌کرد که من گفته بودم. »

ایستاد؛ شبیه دزد دریایی‌ای بود که آماده بود به گالیونی از هند، لبریز از طلای اسپانیا، یورش ببرد.

««نامزدی ایکس را پیشنهاد دهید.» بقیه‌اش آسان بود. نامزدی که من برگزیده بودم، نامزدی که در پاکت مهروموم‌شده بود، حمایتی عام و گسترده به دست آورد. وای بر آن مرد قدرتمندی که جرئت می‌کرد مخالفت کند. وای بر آن فرماندار عصیانگر. وای بر آن نماینده‌ای که روحی مستقل داشت. »»

دندان‌های کج‌ومعوجش را لیسید.

«آن‌ها را برای همیشه از سیاست حذف می‌کردم. و اگر هر یک از آن‌ها جرئت می‌کرد به تصمیم من اعتراض کند، فقط به او یادآوری می‌کردم: «لذتت را بردی. حالا بخز و به همان حفره‌ای برگرد که از آن آمده بودی. این را برای سلامتی‌ات به تو می‌گویم.» »

آیا ممکن است کسی چنین تهدیدهای هولناکی را با چنین خوش‌رویی‌ای بیان کند؟ آشکار بود که ارادهٔ پولادین و آرامش، با هم گره خورده‌اند. درسی بود برای تو، ماریا دل روساریو.

پیرمرد بر دندان‌های مصنوعی‌اش فشار آورد.

«پاکت‌های مهروموم‌شده، صندوق‌های رأی که از پیش پر شده بودند، رأی‌دهی چرخشی و دیگر روش‌های انتقال رأی‌دهندگان از یک حوزهٔ رأی‌گیری به حوزهٔ دیگر، و آن راسوهایی که تمام تقلب‌های انتخاباتی را اداره می‌کردند؛ ما هر کیمیایی را که برای پیروزی پیش‌دستانه در انتخابات لازم بود به کار می‌بستیم، با آرای دوبرابر و حتی سه‌برابر. و در پایان، آرای حزب PRI از شمار رأی‌دهندگان ثبت‌شده بیشتر می‌شد؛ با تمام آن شهروندانی که از گورستان‌ها بیرون کشیدیم، تمام صندوق‌هایی که دزدیدیم و تمام آرای مخالفانی که نابود کردیم – البته اگر و زمانی که لازم می‌شد. و همهٔ این‌ها، آقای والدیویا، تحت نظارت اعلی‌حضرت رئیس‌جمهور بود که از تخت عقاب، خطاب به جانشین برگزیده‌اش اعلام می‌کرد: «تو رئیس‌جمهور خواهی شد.» »

طوطی گفت: «سوگند می‌خورم که از قوانین پاسداری کنم…» و سپس سکوت کرد، گویی انتظار داشت پیرمرد با محبت به او بنگرد؛ پرنده‌ای سبز، زرد، قرمز و آبی که بر شانه‌اش نشسته بود، بر شانهٔ دزد دریاییِ سیاست.

پیرمرد با وقار زمزمه کرد: «… قوانین جمهوری.»

«قوانین مکتوب؟»

«قوانین نانوشته، آقای والدیویا. فکر کن چقدر آسان بود. قواعد نانوشتهٔ استبداد روشن بودند. فقط به بلاتکلیفی کنونی و آشوبی که برپا کرده است بنگر. چگونه می‌توانم دلتنگ روزگار آرام و قدیمی‌دیکتاتوری خیرخواهانهٔ PRI نباشم؟»

پیش از آنکه بتوانم پاسخی دهم، حرف خودش را قطع کرد و انگشت خشکی را در هوا بلند کرد تا مرا به سکوت وادارد.

«در واقع، رذایل ما فضیلت بودند. اما بگذارید همین‌قدر بگوییم که من خود را به تغییر سپرده‌ام. همیشه می‌دانستم که این نظام روزی به پایان خواهد رسید. با این حال، پرسش همچنان برجاست: آن را با چه چیزی جایگزین خواهیم کرد؟»

با اندوهی در صدا گفتم: «همه‌چیز در گذشته بهتر بود.»

«بله، با وجود چند سیاستمدار به‌غایت احمق.»

«پس خردمندان چه کسانی بودند؟»

«دوست من، مسئله این نیست که «چه کسانی»، بلکه این است که «چگونه». »

«پس چگونه؟»

«هر کس به شیوهٔ خودش کک می‌کشد، والدیویا. جاه‌طلبی مفرط یا به شکست می‌انجامد یا به بهایی بسیار گزاف تمام می‌شود. مردانی بوده‌اند که با این احساس به ریاست‌جمهوری رسیده‌اند که مکزیک این مقام را به آن‌ها بدهکار است و سپس با این احساس از مقام خود کناره گرفته‌اند که مکزیک لایق آن‌ها نبوده است؛ و از همین روست که گمان می‌کنند روزی استحقاق بازگشت به قدرت را دارند.»

«به شخص خاصی فکر می‌کنید؟»

«به خودم فکر می‌کنم. من برای رسیدن به تخت عقاب هیچ کاری نکردم. نقطهٔ قوت من همین بود. بدون هیچ قید و بندی و بدون هیچ لطف و دینی که باید بازپرداخته می‌شد، به آنجا رسیدم.»

با اندکی گستاخی جسارت کردم و پرسیدم: «نوعی فرایند حذف تدریجی بود؟» اما او متوجه نشد.

در سکونی غریب، همچون یک شمایل مذهبی، گفت: «من درست مثل عیسی به آنجا رسیدم. مگر در یهودیه چند پیامبر و مسیحای دروغین، درست مانند پسر مریم، پرسه نمی‌زدند؟»

سپس، بی‌مقدمه، شروع کرد به خواندنِ سطری از یک

زارزوئلای قدیمیِ اسپانیایی:

«آی وا، آی وا، آی بیایید برویم به یهودیه…»

در همین لحظه، طوطی با صدای گوش‌خراشش آهنگ را گرفت.

«آی با،

آی با، آی بابل که سرگیجه‌آور است… »

این عادات عجیب و غریب را نادیده گرفتم.

«بله، اما این قانون نیست، آقای رئیس‌جمهور.»

«دهانت را ببند! هر رئیس‌جمهوری واقعیتِ خاص خود را می‌سازد، اما از آنجا که قانون منع انتخاب مجدد او را به بازنشستگی می‌راند، این واقعیت رنگ می‌بازد و افسانه‌های تاریخی جای آن را می‌گیرند.»

چنان می‌نمود که گویی صفرا می‌بلعد. حتی گودیِ زیر چشمانش انگار داشت سبز می‌شد.

«چه اتفاقی می‌افتد؟ رئیس‌جمهور پیشین بدون قدرت می‌ماند، اما همچنان دور و برش پر از چاپلوسان است. دیگر لازم نیست مردم را بفریبد. حالا دستیارانش می‌خواهند او را بفریبند. وسوسهٔ انتقام را پیش پایش می‌گذارند. با این ایده مسمومش می‌کنند که او بی‌همتاست، ترکیبی از ناپلئون و دیسرائلی.»

طوطی شروع کرد به خواندن: «کجا می‌روی با آن شالِ مانیلا؟»

و پیرمرد چنان ضربه‌ای به او زد که پرندهٔ بیچاره نزدیک بود با شدت به کف زمین بخورد.

«مثل همان داستان قدیمیِ نهنگ و فیل است. مسئله این است که آن بیچارهٔ بدبخت، سرانجام با متحدانش همان‌گونه رفتار می‌کند که با دشمنانش رفتار می‌کرد. اتلاف وقت است. نابودکردنشان به این زحمت نمی‌ارزد. انرژی بسیار صرف می‌کنی و در پایان، هیچ.»

آهی کشید که طوطی جرئت نکرد در برابر آن واکنشی نشان دهد.

«بهتر است آدم تنها باشد و مورد احترام، حتی اگر گمان کنند مرده‌ام.»

سکوتی سنگین برقرار شد، یا به قول آنگلو-ساکسون‌ها، مکثی پرمعنا.

«مرا اینجا ببین، قهوه می‌نوشم و دومینو بازی می‌کنم. از سرنوشت غم‌باری که در انتظار بیشتر رؤسای‌جمهور پیشین است، گریختم. از آن چرخهٔ باطل گریختم. و می‌دانی چرا، والدیویا؟ چون وقتی رئیس‌جمهور شدم، با این باور نبودم که قرار است با تندیس خودم هم‌بستر شوم.»

لبخندی زد و طوطی، که تنبیه شده بود، دوباره بر شانه‌اش نشست.

«نگذار این حرف بیرون برود. اما حقیقت است.»

«آقای رئیس‌جمهور، شما به این شهره بودید که سکوت را سپر خود کنید، بدون سخن گفتن پاسخ دهید، ژست را به نشانه‌ای از ارتباطات سیاسی بدل کنید، پاسخ‌های ایجازگونه را به هنری بدل نمایید و اقتدار نگاهتان را به انجیل بدل کنید.»

به چشمانش خیره شدم.

«نمی‌خواهم وقت را تلف کنم، آقای رئیس‌جمهور. آمده‌ام تا در هزارتوی جانشینی ریاست‌جمهوری، راهنمایی‌ام کنید.»

آیا در چهره‌اش ردی از محبت دیدم؟ آیا از توجه من، از احترامی‌که می‌گذاشتم و از علاقه‌ام سپاسگزار بود؟ نگاهش گویی می‌گفت: من اعماق تیرهٔ بدبختی و فاجعه را دیده‌ام و تنها کسی هستم که بدون آنکه سرخورده شوم، کاخ را ترک کردم… چون از همان ابتدا هیچ توهمی‌نداشتم.

او، گویی افکار مرا می‌خواند، با تکراری عجیب گفت: «هرگز سرخورده نشدم، چون از همان ابتدا هیچ توهمی‌نداشتم.»

در آن لحظه، ماریا دل روساریو، کلمات تو چون برقی در ذهنم درخشید: «تو رئیس‌جمهور خواهی شد، نیکولاس والدیویا.»

و سرگیجه گرفتم، گویی بر لبهٔ پرتگاهی ایستاده بودم و انعکاس خویش را در پیرمرد می‌دیدم. آیا من هم سرانجام همین‌گونه خواهم بود؟ در کافه‌ای در Veracruz، در حال بازی دومینو با طوطی کنجکاوی که بر شانه‌ام نشسته است؟

این تصویر، در میان گرمای چسبناک خلیج مکزیک، لرزه بر اندامم انداخت و عرق سرد بر پیشانی‌ام نشاند.

پیرمرد مرا به واقعیت بازگرداند.

«گمان می‌کنی نمی‌دانستم در مقام رئیس‌جمهور با چه جور آدم‌هایی روبه‌رو خواهم شد؟ لعنت بر آن، والدیویا، تنها درمان گوژپشتان مرگ است و در سیاست لشکری از آنان هست؛ همگی کج‌رو، همگی درمان‌ناپذیر. هرگز راست نمی‌شوند، حتی وقتی می‌میرند.»

حالا دیگر معذب شده بودم. بی‌اختیار پشتم را خاراندم؛ لحن پیرمرد چنان باوقار، چنان گرفته و حتی مرگبار بود که تاب نیاوردم.

ادامه داد: «تا آنجا که به من مربوط می‌شود، سیاستمدار باید چون خلبان ژاپنی باشد: تپانچه بر کمر ببندد، اما چتر نجات بر دوش نگیرد.»

حرکتی غیرمعمول کرد؛ نمایشی سینمایی، درست چنان‌که از دل فیلم‌های قدیمی‌تایرون پاور بیرون آمده باشد.

«میان دو سرِ طیف، یعنی کازیمودو و کامیکازه، ترجیح دادم زورو باشم؛ مرد ماسک‌داری که همه گمان می‌کنند بی‌نقص است.»

آیا آهی کشید؟ دو دستم را بر پشتی صندلی گذاشتم.

پیرمرد متوجه شد و با صدایی دلسوزانه گفت: «عجله نکن. هنوز آخرین آهم را نکشیده‌ام. آه، اگر می‌دانستی چند بار مرا مرده پنداشته‌اند!»

به جلو خم شدم. فرصت را غنیمت شمردم.

«آقای رئیس‌جمهور، بدون آنکه پیش‌تر به من بگویید، نمیرید.»

طوطی گفت: «چه چیز را بگوید؟» گویی تمام عمرش را در انتظار همین پرسش گذرانده بود.

ناخودآگاه خندیدم.

«همان رازی که پیش خود نگه داشته‌اید.»

ذره‌ای تکان نخورد. پرسش من، چه غیرمنتظره بود و چه نه، آرامشش را برهم نزد.

پس از مکثی طولانی گفت: «هیچ‌کس نباید همه‌چیز را بداند. برای سلامتی خوب نیست.»

«منظورتان این نیست که، «هیچ‌کس

نمی‌تواند

همه‌چیز را بداند»؟ این‌طور به مقصود نزدیک‌تر نیست؟ »

«چه صاف و بی‌تکلف هستید، آقای والدیویا. واقع‌بین باشید. نه، مسئله توانستن نیست؛ مسئله باید و نباید است.»

«اما زمان ما رو به پایان است. اکنون، چون همان مرد جوانی که زمانی بودید، از شما التماس می‌کنم. مرا دست‌خالی به مکزیکوسیتی برنگردانید.»

با رگه‌ای از تلخی پاسخ داد: «من هرگز جوان نبودم. پیش از آنکه رئیس‌جمهور شوم، باید بسیار رنج می‌کشیدم و می‌آموختم. وگرنه در دوران ریاست‌جمهوری‌ام رنج می‌کشیدم و می‌آموختم، و آن‌گاه این به بهای کشور تمام می‌شد.»

با تحقیری آشکار به من نگریست.

«گمان می‌کنی کی هستی؟»

مکث کرد.

«باید چیزهای زیادی را از دست داده باشی تا پیش و پس از به دست گرفتن قدرت، «کسی» باشی. »

با باوقارترین صدایی که می‌توانستم به کار بگیرم، گفتم: «اما گاهی این کشور است – و نه آن رهبر قدرتمند – که با این همه پنهان‌کاری و دسیسه و جاه‌طلبی‌های شخصی بازنده می‌شود. و من به این می‌گویم فاجعه.»

پیرمرد، در حالی که لب‌هایش را چون گربهٔ چشایر می‌لیسید، گفت: «فجایع چیزهای خوبی هستند؛ استوارپنداریِ مردم را تقویت می‌کنند.»

در حالی که دیگر کمی‌کلافه شده بودم، پرسیدم: «مگر به‌اندازهٔ کافی استوارپندار نیستند؟»

پیرمرد با ترکیبی از ترحم، دلسوزی و بی‌صبری به من نگریست.

«ببین: همه گمان می‌کنند می‌توانند مرا در خانهٔ سالمندان حبس کنند. زیرکی‌ام را دست‌کم می‌گیرند. اما همین زیرکی است که مرا بی‌بدیل می‌کند. گپ‌وگفت‌های پوچ را به طوطی می‌سپارم. تو اینجایی چون من چیزی می‌دانم که همه تشنهٔ دانستنش‌اند؛ اطلاعاتی که می‌تواند برای جانشینی ریاست‌جمهوری حیاتی باشد.»

چشم‌هایش را شیطانی تنگ کرد، ماریا دل روساریو.

«گمان می‌کنی سفرهٔ دلم را باز می‌کنم تا بعد مرا چون زباله بیرون بیندازند؟ احمقی یا فقط تظاهر می‌کنی؟»

«من برای شما احترام قائلم، آقای رئیس‌جمهور.»

«حرفی که زدم سر جایش است. دهانم را بسته نگه می‌دارم.»

«باور کنید، صداقت شما به هیچ‌وجه از احترامی‌که برایتان قائلم نمی‌کاهد.»

خندید. جرئت کرد و خندید.

«رفیق والدیویا، من به قانون جبران سیاسی باور دارم. آنچه را با یک دست می‌بخشم، با دست دیگر پس می‌گیرم. اگر آنچه را می‌خواهی به تو بدهم، در عوض چه چیزی را خواهم گرفت؟»

دل‌نگران شدم و گفتم: «می‌پرسید چه انتظاری می‌توانید از من داشته باشید؟»

پاسخش، برق‌آسا، این بود: «یا از کسانی که تو را به اینجا فرستاده‌اند.»

زمزمه کردم: «حمایت من.» و به محض آنکه کلمات از دهانم خارج شدند، متوجه اشتباه احمقانه‌ام شدم.

پیرمردی که هرگز نمی‌خندید، خنده‌اش را قطع کرد اما لبخندش باقی ماند.

«هرگز به امر نامحتمل باور نداشته باش. تنها به امر باورناپذیر ایمان بیاور.»

«اما شما نه امر نامحتمل را به من پیشنهاد می‌دهید و نه امر باورناپذیر را. شما هیچ‌چیز به من نمی‌دهید.»

«اوه، خدای من. چه می‌شد اگر به تو می‌گفتم مکزیک به امید نیاز دارد؟ به کسی که ایدئال‌های مطلق و واقعیت‌های نسبی خلق کند؟ تا تخیل را شعله‌ور سازد؟»

«فکر می‌کردم دارید مرا می‌فریبید.»

«دیدی؟ و با این حال دارم حقیقت را به تو می‌گویم، تمام حقیقت را. و همین‌طور کلید رازم را به تو می‌دهم، فقط به این امید که اگر واقعاً می‌خواهی بدانی، بدانی چیست.»

«شما به من یک سنگ‌ریزه می‌دهید، در حالی که من تمام صخره را می‌خواهم، آقای رئیس‌جمهور.»

«سنگ‌ریزه‌ای که در آب انداخته شود، موجی کوچک می‌سازد، اما همان موج کوچک است که موج‌ها را پدید می‌آورد.»

مکث. آه. تسلیم.

«و در نهایت، تمام آن موج‌ها یکی هستند.»

در یک چشم‌به‌هم‌زدن، تمام آن انرژی‌ای را که گویی خلیج مکزیک چون چاهی عظیم بلعیده بود، بازیافت. و شاید آن بعدازظهر، واقعاً چنین بود. در نخستین دیدارم، پیرمرد از جزر و مدی از متجاوزان سخن گفته بود که از ورکراس وارد مکزیک شده بودند. اما جزر و مد باید بازگردد و با خود پاره‌ای از خاک را ببرد؛ خاکی که دیگر فرسوده است، که دیگر کسی نمی‌خواهدش یا نیازی به آن نیست. اکنون جزر و مد خلیج با خود چه چیزها را می‌برد؟ با خود اندیشیدم، اگر پیرمرد اجازه دهد، همه‌چیز را. و اگر آن‌قدر لجباز باشد که بخواهد جلوی این رفت‌وآمد دریا را بگیرد، هیچ‌چیز را.

گفت: «مهِ توطئه بر فراز مکزیک سایه افکنده و هیچ سری بلندتر از هوایی نیست که تنفس می‌کند.» و برای نخستین بار، لحنی رؤیاگونه در صدایش تشخیص دادم؛ شاید ناهماهنگ و تا حدی بی‌مورد، اما با این همه، رؤیاگونه. سپس نگاهش را به دوردست‌ها، به اسکله‌ها، قلعه و آب دوخت…

«هوایی آلوده، قربان.»

پیرمرد، در حالی که چهره و لحنش به حالت عادی بازگشته بود، گفت: «یک چیز به تو می‌گویم. اگر می‌خواهی نفسی راحت بکشی، اگر می‌خواهی این مه را بشکافی و به تمام این توطئه‌ها پایان دهی، باید امید را به این کشور بازگردانی.»

با تسلیمی‌تمام پرسیدم: «دوباره؟»

رئیس‌جمهور پیشین، در حالی که صدایش قوت می‌گرفت، گفت: «من از یک نماد سخن می‌گویم. این کشور که فریب خورده، گم‌گشته و فاسد شده است، تنها در صورتی نجات می‌یابد که نمادی بیابد که وعدهٔ امیدی تازه را به او ببخشد.»

«اما ما مدت‌هاست که به مردم امید تازه می‌دهیم – در واقع هر شش سال یک بار – و بعد آن‌ها این امید را از دست می‌دهند. آیا شما کلید امید ابدی را در دست دارید؟»

مدتی سکوت کرد، چرا که در اندیشه بود. از روی ادب سعی کردم به او نگاه نکنم. همان زمان بود که متوجه شدم کرکس‌ها دیگر بر فراز اولوآ نمی‌چرخند؛ و از خود پرسیدم آیا در ژانویه، هنگام نخستین دیدارم با پیرمرد، متوجه حضورشان شده بودم یا نه. این حس که کرکس‌ها دیگر بر فراز سرمان نمی‌چرخند، شاید چیزی بود که پیش‌تر حس کرده بودم و اکنون، گویی زندگی یک رؤیاست، برای نخستین بار حسش می‌کردم، در حالی که پیش از این تنها خوابش را دیده بودم. یا شاید برعکس بود؟ ابتدا حسش کرده بودم و سپس در خواب دیدمش؟

طوطی با جیک‌جیک‌هایش میان حرف ما پرید: «روزی روزگاری گربه‌ای بود با پاهایی از تکه‌پارچه…»

«نمادی که امیدی تازه ببخشد.»

«دوباره؟»

سکوت.

به خود جرئت دادم که به جای او سخن بگویم.

«همین حالا گفتید. مکزیک به یک نماد نیاز دارد. آیا نمادی دارید؟»

سرِ خاکستری‌اش را به نشانهٔ تأیید تکان داد. عقب‌رفتگی خط موهایش، هاله‌ای از نجابت به سیمایش بخشیده بود. نگاهش را به بالا دوخت.

«تو را شگفت‌زده نکرده است که امروز هیچ کرکسی بر فراز اولوآا (Ulúa) پرواز نمی‌کند؟»

این بار من بودم که بی‌کلام پاسخ دادم و سر تکان دادم. «وزیر دولتی بسیار نادان و بی‌ملاحظه زیر دستم بود. توصیه‌ام به او این بود: «برحذر باش. تو متهم شده‌ای.» »

«متهم به چه، آقای رئیس‌جمهور؟»

«متهم به گفتن حقیقت.»

سکوت کرد، ماریا دل روساریو.

گمان می‌کنم فهمیدم، ماریا دل روساریو.

«آن لحظه هنوز فرا نرسیده است؟»

«نه. هنوز نه.»

«چه پیامی‌به پایتخت ببرم؟»

«هرگاه کویوت‌ها زوزه کشیدند، تو نیز با آن‌ها زوزه بزن. نباید بگذاری مردم گمان کنند که گربه‌ای هستی.»

طوطی به‌صورت آوازی خواند: «می‌خواهی دوباره برایت بگویم؟»

«سپاسگزارم، آقای رئیس‌جمهور. همین بود؟»

«نه. یک چیز دیگر هست؛ اما این فقط برای گوش‌های توست، والدیویا.»

«می‌شنوم.»

«تنها افسوسم این است که همهٔ قصه‌ها را تا آخرین کلام می‌دانم، و با این حال، هرگز حقیقت کامل داستان را نخواهم دانست.»

رو کرد تا به سان خوان د اولوآا (San Juan de Ulúa) بنگرد.

«دوباره تو را برای دیداری فرا خواهم خواند، جوان. آنگاه که آن لحظه فرا رسد.»

در حلقه‌های تیره و عمیق دور چشمانش، اثری از آن نخل‌های آفتاب‌خورده دیده نمی‌شد.

«در این میان، می‌توانم عنوان رمانی را به تو ببخشم که هنوز نوشته نشده است.»

منتظر ماندم تا سخن بگوید.

«مردِ نقاب‌دارِ نوپال.»

۴۵

❦
دانلود ایپاب کامل رمان
→ نامهٔ قبلیفهرست نامه‌هانامهٔ بعدی ←