همکار ارجمند و دوست وفادار من، میدانی که در این امور چگونه پیش میروم. گمان میکنم دانشمندان به آن «تطابق» میگویند؛ همان آفتابپرستهایی که رنگ عوض میکنند تا در محیط حل شوند. به عبارت دیگر، اگر بر تختهسنگی بنشینند، رنگ سنگ را به خود میگیرند و اگر بر تنهٔ درختی آویزان شوند، رنگشان را بدانگونه تغییر میدهند. خب، پائولینای عزیز، اکنون خود را در یک دوراهی میبینم؛ راهی ناهموار، گلآلود و لجنزده، درهای از لای و لجن، چنانکه برخی میگویند.
زحمت آن را نمیکشم که آنچه را خود میدانی بازگو کنم. یا شاید دوباره بگویم تا تصویر کاملی از اوضاع به دست آوری.
احزاب متلاشی شدهاند. حزب رئیسجمهور، یعنی حزب اقدام ملی، به جناحهای مختلف تقسیم شده است: فرا-مرتجعها و روحانیون، دموکراتهای مسیحیِ میانهرو، و جناح چپگرایی که خود را با الهیات رهایی پیوند زده است. حزب ما، یعنی حزب انقلاب نهادینه (PRI)، به هشت گروه تجزیه شده است: راستگرایان افراطی که خواهان نظم و سرکوباند؛ دایناسورهایی که در موزهٔ تاریخ سیاسی ملی خاک میخورند؛ تکنوکراتهای نئولیبرال که شعلهٔ الههٔ خود، یعنی کلاناقتصاد، را روشن نگه داشتهاند؛ ملیگرایانی که باور دارند بازپسگیری حاکمیت ملی، دلیلِ وجودیِ حزب انقلاب نهادینه است؛ و سپس، پوپولیستهایی که وعدهٔ همهچیز را میدهند و هیچچیز را به دست نمیآورند. بماند که جناحهای کشاورزان، اتحادیهها و بوروکراتهای قدیمیرا هم داریم که ریشه در فرهنگ شرکتیِ دوران کاردناسه دارند.
نگاهی به اطرافت بینداز. بهجای غلتک عظیم و زمانی «شکستناپذیرِ» حزب انقلاب نهادینه، اکنون با هشت حزب مینیاتوری روبهرو هستیم که در جستوجوی وحدتی گمشدهاند.
و بعد، در جناح چپ، احزاب سبز را داریم که تنها به اندازهٔ اسکناسهای دلار «سبز» هستند؛ سوسیالدموکراتهایی که از مدل اروپایی پیروی میکنند؛ نئو-کاردنیستهایی که میخواهند زمان را به سال ۱۹۳۸ بازگردانند؛ مارکسیستهای لنینیست و تروتسکیست، و مارکسیستهایی که آثار دوران جوانیِ کارل مارکس را میخوانند و فریاد میزنند که مارکسیسم شکلی از اومانیسم است.
و گمان مکن که جناحهای بومییا افراطگرایانِ از کف رفته را فراموش کردهام؛ هر دو طرف، هم آنارشیستها و هم فاشیستها.
روش من برای کنترل این سیرک در کنگره، چنانکه میدانی، این است که وانمود کنم هیچچیز را نمیبینم و تا حد امکان کلاه احمقها را بر سر بگذارم؛ خود را نامرئی میکنم تا هیچکس کوچکترین توجهی به من نکند.
اما تاکتیکهای رئیسجمهور و وزیر خزانهداریاش، Andino Almazán (آندینو آلمازان)، را چون کف دستم میشناسم. نخست تدابیری را ارائه میدهند که میدانند «کنگرهٔ کاغذپرانیِ» ما حتماً رد خواهد کرد؛ چرا که این تدابیر حساسیتهای مردمییا ملیگرایانه را برمیانگیزد و میتوان آنها را قوانینی نولیبرال، مرتجع یا ضدملی نامید: مالیات بر کتاب، دارو و مواد غذایی، خصوصیسازی و چیزهایی از این دست… و سپس، برای آنکه کسی گمان نکند تنبل و بیعرضهاند (اگر بانویی نبودید، شاید واژهٔ دیگری به کار میبردم)، کنگره پیشقدم میشود و لایحههایی را تصویب میکند که قوهٔ مجریه هرگز، از ترس رنجاندن ثروتمندان، پیشنهاد نمیداد: مالیاتهای تصاعدی، افزایش مالیات بر درآمد و سود سرمایه و غیره. میدانی، همان چیزهایی که واقعاً برای دولت پول میسازد، نه مالیات بر آسپرین یا آن کتابهای Isabel Allende (ایزابل آلنده) که میدانم با ولع میبلعی.
این است راهی که من و تو کنگرهٔ مهارناپذیرمان را مهار میکنیم. این دیگر قاعدهٔ ما شده است و تو بزرگترین متحد منی؛ چون زنی، چون بیش از حد ریاضتکش هستی (مرا ببخش، میدانم دوست داری چون راهبهها میپوشی، اما قصد سرزنش تو را ندارم)، و چون اهل Hidalgo (ایدالگو) هستی؛ ایالتی که اگر در دنیا جایی باشد که بتوان آن را «نامحتمل» نامید، آنجا همان ایدالگو است، صرفاً به این دلیل که گویی همه فراموش کردهاند چنین جایی اصلاً وجود دارد.
و حالا، بانوی ریاضتکش و نامحتمل من، بیش از هر زمان دیگری به تو نیاز دارم تا این هرجومرج قانونگذاری را سامان دهی و در برابر فشارهایی که بهزودی بر ما وارد خواهد شد، بایستی.
نخستین تهدید، قیام مسلحانه است. دلایل بسیار محکمیدارم که باور کنم (همانطور که در ترانهٔ بولرو میگویند: «دیگر از من نپرس، بگذار خیال کنم…») Cícero Arruza (سیسرو آروسا) در حال گشتوگذار است تا میان مقامات، زوربگان محلی و حتی خودِ ژنرال ارشد، Bon Beltrán (بون بلتران)، یا هر چه نامش هست، وحشت بپاشد. نمیتوانم نامش را بنویسم مگر آنکه پیش رویم باشد؛ زبانهای خارجی هرگز نقطهٔ قوت من نبودهاند. به هر روی، Paulina (پائولینا)، آروسا میخواهد بر اساس مادهٔ ۸۶ قانون اساسی و به بهانهٔ «قصور شدید»، President Lorenzo Terán (رئیسجمهور لورنزو تران) را ناتوان از حکومت اعلام کند. و از آنجا که اکثریت کنگره تران را بیکفایت میدانند، این نقشه ممکن است درست از آب دربیاید. تنها گرهٔ کار اینجاست که در آن صورت، کنگره باید رئیسجمهور سرپرست مناسبی را برگزیند تا دورهٔ ششسالهٔ تران را به پایان برساند.
هیچ تصوری ندارم که سیسرو و متحدانش برای این کار چه کسی را در نظر گرفتهاند. اما اصلاً متحدان او چه کسانیاند؟ پائولینا، تو باید دریابی که آیا آن مردان قدرتمند و وزیر دفاعی که نام آلمانیاش بر زبان نمیچرخد، در واقع با ژنرال آروسا در تلاش او برای برپایی کودتای نظامیهمدست شدهاند یا نه؛ چرا که در نهایت، هدف او همین است.
شخص دیگری که نفسش را پشت گردنم حس میکنم، رئیسجمهور پیشین ما، سزار لئون است؛ و او شخصیتی است که از این مشکوکتر نمیشود. او نیز میکوشد کنگره را به بازی بگیرد تا رئیسجمهور را نالایق اعلام کند، اما حاضر نیست فاش کند چه کسی را میخواهد جانشین تران کند تا بقیهٔ دورهٔ ریاستجمهوریاش را به پایان برساند و انتخابات را فراخواند؛ البته تنها پس از آنکه مادهٔ ۸۳ را چنان اصلاح کند که رؤسایجمهور پیشین، همچون سزار لئون، بتوانند تا زمان انتخابات سال ۲۰۲۴ دوباره انتخاب شوند.
بسیار مراقب باش، پائولینا، زیرا رئیسجمهور پیشین ماری است در علفزار، مارِ حیلهگری که همهٔ ترفندهای دنیا را میشناسد و جاهطلبیاش هیچ حد و مرزی نمیشناسد. نزد آن رئیسجمهور پیشینِ پیر برو، همان که تمام روز را زیر طاقهای ورکراس به دومینو بازی کردن میگذراند؛ با او دیدار کن و ببین آیا میتوانی خبری از او بیرون بکشی یا نه. حتی سعی نکن سزار لئون را اغوا کنی، زیرا او تنها تسلیم مدلهای روی جلد مجلات میشود. هرچند، چه کسی میداند، شاید چنان شهوتران باشد که حتی تو را هم نوعی ونوسِ اهل ایدالگو ببیند. این را با کمال احترام میگویم، پائولینا.
اما بازگردیم به پیرمردِ ورکراس؛ بیشترین چیزی که تاکنون توانستهام از او بیرون بکشم – تا این لحظه، اما تو بهتر از هر کسی میدانی که من لجبازترینِ آدمها هستم (دشمنانم مرا کلهشق مینامند و متحدانم، استوار) – همین است:
پیرمرد میگوید: «مکزیک همین حالا هم یک رئیسجمهور قانونی دارد.»
پاسخ میدهم: «البته، لورنزو تران.»
«نه، یکی دیگر، برای وقتی که تران استعفا دهد یا بمیرد.»
«استعفا؟ مرگ؟ از چه حرف میزنید، آقای رئیسجمهور؟»
«دارم دربارهٔ لعنتیترین نوعِ مشروعیت حرف میزنم.»
(پوزش میخواهم، پائولینیتا، با تمام احترامیکه برایت قائلم.)
«همین؟»
«همین است، اونِسیمو.»
میدانی که پیرمرد نیمیمومیایی است و نیمیابوالهول. و از آنجا که از او چیزی جز معما نمیشنوم، چهرهٔ معصوم و مقدسِ کوچک خود را به چهره میزنم و برای طلب مشورت رو به کابینه میکنم. همگی یک چیز را به من میگویند، هر کدام با «اگر» ها و «اما» ها و «ولی» های خاص خودشان:
هررا، از وزارت کشور، میگوید: «قانون اساسی در این باره صریح است. اگر در چهار سال آخر دورهٔ ریاستجمهوری، بیرئیسجمهور بمانیم – که در وضعیت فعلی چنین است – کنگره رئیسجمهوری موقت منصوب میکند تا دوره را به پایان برساند و سپس انتخابات جدید برگزار شود. قانون این است و کاملاً روشن.»
تاسیتو د لا کانال خاطرنشان میکند: «قانون اساسی را میتوان تغییر داد و میتوانیم معاون رئیسجمهور داشته باشیم. اما این کار مستلزم رأی دوسوم نمایندگان حاضر در کنگره و تأیید اکثریت مجلس ایالتی است. فکر میکنید چقدر زمان ببرد؟»
سر طاسش را میخاراند و خودش به پرسش خویش پاسخ میدهد.
«یک، دو، سه سال. در وضعیت فعلی ما، این موضوع هیچ اهمیتی ندارد.»
کاتن مدیسون، سفیر ایالات متحده، از من میپرسد: «چرا شما هم مثل ما معاون رئیسجمهور ندارید؟ کندی ترور میشود، جانسون جایگزین میشود. نیکسون استعفا میدهد، فورد میآید. هیچ مشکلی پیش نمیآید.»
سعی میکنم برایش توضیح بدهم که در قرن نوزدهم، زمانی که در مکزیک معاون رئیسجمهور داشتیم، این شخصیتهای شریف و والامقام بیشتر وقتشان را صرف تخریب و سرنگونی رئیسجمهورانی میکردند که زیردستشان بودند؛ درست از قیام نیکولاس براوو علیه گوادالوپه ویکتوریا در سال ۱۸۲۷ شروع شد. و بعد سانتا آنا، همان «رهبر جاویدان سِمپوئالا» طبق سرود ملیمان، علیه معاون خودش، والنتین گومز فاریاس، دست به شمشیر زد، هرچند که آن «پانزده میخ» قدیمی– همان سانتا آنای یکپا، پائولینا – در نهایت توانست دولت خودش را هم سرنگون کند؛ مانوری که هوگو چاوز شرور، به دلیل ارادتش به بولیوار، بیست سال پیش با دقتی تمام تقلید کرد.
میتوانم فهرستی طولانی از معاونان بیوفا به تو بدهم؛ برای نمونه، آناستاسیو بوستامانته علیه ویسنته گروئرو. و همچنین میتوانم از ژنرالهایی بگویم که ترجیح دادند به جای دفاع از کشور در برابر متجاوزان خارجی، علیه رهبران خود شورش کنند، درست همان اتفاقی که برای خائن، پاردس آریلاگا، در جریان جنگ با آمریکاییها افتاد. بیشک داستانی افسردهکننده است، اما دوست محرم من، اگر میخواهی تمام کارتها را در دستت نگه داری و نخواهی در میانهٔ یک سیستا، همچون سانتا آنا در نبرد سان جاسینتو در برابر گرینگوها غافلگیر شوی – نبردی که تگزاس را برای ما به قیمت باخت تمام کرد – این داستان ارزش به یاد داشتن دارد.
چنانکه پیشتر گفتم، باید بدانی رؤسای محلی چه در سر دارند؛ کسانی چون Cabezas در Sonora، Delgado در Baja California، Maldonado در San Luis و Vidales هراسانگیز در Tabasco. بیگمان به تو دروغ خواهند گفت.
در Sonora، Cabezas خواهد گفت: «مشکل ما ایجاد کارخانههای مونتاژ است، نه توطئه.»
در Baja California، Delgado خواهد گفت: «ما به قدر کافی با مسئلهٔ آبهای Colorado و مقابله با قاچاق مواد مخدر در Tijuana مشکل داریم.»
در San Luis Potosí، Maldonado خواهد گفت: «تنها چیزی که در این نواحی دغدغهمان است، محافظت از سرمایهگذاریهای خارجی است.»
در Tabasco، Vidales خواهد گفت: «در این ایالت، حرف آخر را من میزنم.»
میگویند و میگویند و میگویند… همهاش دروغ است. اما (مرا ببخش) سعی نخواهند کرد تو را اغوا کنند. نه. پس بگذار دروغها را وارونه تفسیر کنیم تا حقیقت را بیابیم. اغوایی در کار نخواهد بود، چرا که نخست، بگذار چنین بگویم که تو بیش از همسر آن دادرس، doña Josefa Ortiz de Domínguez، قهرمان استقلال ما، مورد احترام هستی و دوم اینکه (دوباره میگویم) چون تو اهل Hidalgo هستی و Hidalgo ایالتی است که در رادار سیاسی مکزیک اصلاً ثبت نشده است.
مرا آگاه نگه دار، دوست عزیز و محترم من.
۴۴