ماروچا، ماروچای من، چه بر سرت آمده است؟ تو را بهسختی میشناسم، و خود را نیز بهسختی بازمیشناسم. چرا گذاشتی تکانهای از کینهتوزی بر تو چیره شود؟ چرا بر شور و هیجان خویش مهار نکردی؟ چرا اجازه دادی هورمونهایت آن نقشهای را شتابزده پیش ببرند که من و تو بر سرش توافق کرده بودیم، ما دو نفر، با هم، چون همواره، در هماهنگی کامل؟ من و تو هرگز وفاداریهایمان را با یکدیگر خلط نکردیم… پیوند سیاسی ما از دل پیوندی جسمانی رویید، و تنها اکنون است که به این اندیشم که هنگام نخستین دیدار و عاشق شدن، پیش از آنکه بهای ناگزیر تمام آغازهای رمانتیک را بپردازیم، چقدر با هم متفاوت بودیم. در سرشت ما، هم از نظر روانشناختی و هم از نظر سیاسی، تردید نسبت به همهچیز نهفته بود. با هم آشنا شدیم. جذب یکدیگر شدیم. اما تو به من شک کردی، همانگونه که من به تو شک کردم. تا آن شب که بطری Petrus را با هم نوشیدیم و دریافتیم که عاشق یکدیگر هستیم، هرچند نمیتوانستیم به هم اعتماد کنیم. خندیدیم (آیا اثر شراب بود، یا شهوت، یا شاید خطر، که بدون آن هیچ رویارویی اروتیکی ممکن نیست؟) و به یکدیگر گفتیم: «اگر به هر چیزی شک کنیم، آنگاه یکدیگر را بهکمال خواهیم فهمید.»
به تو گفته بودم که چهرهای شناختهشده هرگز نباید از تردید دست بکشد، حتی اگر این به معنای زیستن در اضطرابی ابدی و ناامنی باشد، بیآنکه هرگز آن را برای کسی آشکار کند. این قانون دیگر است، ماروچای من. تردید و اضطراب است که به وضوح و آرامش ظاهری ما در انظار عمومیجان میبخشد. ما سیاستمدارانی حرفهای شدیم چون هرگز ناامنیمان را – یعنی همان تواناییمان برای بدگمانی – سرکوب نکردیم. حرفه: سیاستمدار. حزب: بدگمانان. به عبارت دیگر، ما از اضطرابمان نهایت بهره را میبریم تا نقاب آرام ما با مادهای انسانی تغذیه شود. ما پسری داشتیم، ماریا دل روساریو. کودکی منگولوئید، یا اگر بخواهم علمیسخن بگویم، کودکی با سندرم داون. باید انتخابی میکردیم. میتوانستیم با هم زندگی کنیم، از فرزندمان مراقبت کنیم و جاهطلبیهای سیاسیمان را قربانی کنیم. یا تو میتوانستی کودک را نگه داری و مرا رها کنی؛ رهایم کنی و من دوچندان محکوم شوم، چون جاهطلبیهای تو را نقشبرآب کرده بودم و فرزندمان را رها کرده بودم. یا میتوانستیم همان کاری را بکنیم که کردیم: او را به مؤسسهای بسپاریم و هر از گاهی به دیدارش برویم – که اگر صادق باشیم، این دیدارها کمتر و کمتر شد، پیوندمان با آن سرنوشت بیسرنوشت سستتر شد، و بیش از پیش نگران گشتیم که مبادا آن موجود بیدفاع، با آن چهرهٔ لطیف و شاد اما دور و بیتفاوت، آن کودکی که در آیندهاش چیزی جز مرگی زودهنگام نیست، زندگی ما را در ازای هیچ از چنگمان برباید.
اینها دلایل ما بود و ما این راز را چهارده سال حفظ کردیم. به تو هشدار داده بودم، ماریا دل روساریو، که صورتحسابهای مؤسسه هرگز نباید به دفتر من ارسال شود. چنان زیر ذرهبین هستم و چنان محاصره شدهام، چنان دور تا دورم را جاسوسانی گرفتهاند که برای دشمنانم کار میکنند – که فراموش نکن، دشمنان تو نیز هستند – که کوچکترین غفلتی میتواند و حتماً علیه من – و تو – به کار گرفته خواهد شد.
و درست همینطور شد. حدس بزن چه کسی صورتحساب مؤسسه را دید و بوی حقیقت را استشمام کرد. گمان میکنی نمیدانم؟ دوستانم ادعا میکنند که از تاسیتو متنفرند – اما من فقط میتوانم گمان کنم که همین حرفها را به او هم میزنند: «ما دوستان تو هستیم. ما از هررا متنفریم. تا پایان راه با تو هستیم.»
دسیسههایی که من و تو برای آزمودن اطرافیانمان به کار میبریم، گاهی مفید، غالباً بیهوده و همواره برای آرامش خاطر زیانبارند. سرانجام به این نتیجه میرسی که دوستان و دشمنان احتمالاً میتوانند با یکدیگر دوست باشند، و چه بخواهی و چه نخواهی، دست آخر همان جملهٔ استندال را که به من آموخته بودی تکرار میکنی: «چقدر دشوار است تحمل این ریاکاری مداوم!»
چند بار است که من و تو با هم در یکی از مسائل بنیادین زندگی سیاسی تأمل کردهایم: با دشمن چگونه باید رفتار کرد؟
باید او را آرام کرد؟
یا مستقیماً به او تاخت؟
به خشونت متوسل شد و سرش را از تن جدا کرد؟
نخست او را شکست داد و سپس بیدرنگ به او احترام گذاشت؟ یا به او خیانت کرد، بیآنکه بگذارد ننگ این پیروزی بر سر خودِ انسان آوار شود؟
نخست سرش را برید، اما هرگز فراموش نکرد که «این سر میتوانست سرِ من باشد»؟
یا دشمن شکستخورده را به حامیو دوست بدل کرد و به افتخار او تندیسها و لوحها برافراشت—البته تا زمانی که او مرده باشد؟
بسیار نگرانم، ماریا دل روساریو. رفتار عجولانهٔ تو قانون عدالت سیاسی را زیر پا گذاشته است. جلاد سیاسی باید نامرئی باشد. تو با تسلیم شدن در برابر عواطف صرفاً زنانه و مادرانهات، قوانین خودت را نقض کردی.
تاسیتو ما را مجبور کرد. او ما را واداشت تا بازیمان را فاش کنیم و معاملات مشکوکش با MEXEN را علناً محکوم کنیم. اکنون، بیش از هر زمان دیگری، باید در بررسی فرصتهای حمله بهشدت محتاط باشیم. تاسیتو میداند که ما میدانیم، چرا که تو، دوست بیصبر من، بدون در نظر گرفتن پیامدها، این را به او گفتی. تو شهد شیرین پیروزی را پیش از آنکه مال تو باشد، چشیدی. اشتباه اول. و تاسیتو در پاسخ، با مهارتی تمام ثابت کرد که شایستهٔ قانون ماست: در سیاست، هرگز نیاتت را آشکار مکن. عمل کن.
میدانی ماروچا، من مردی هستم که همواره دادگاهی در سرش در حال برگزاری است. قاضی در آنجا یک «ما» است و گاهی یک «شما» ی جمع. امروز، قاضیای که بر پروندهٔ ما نظارت میکند یک «من-تو» است و به من میگوید: «تو رازی را که کلید موفقیت من و شکست رقیبم بود، به این زن سپردی. اما اگر این زن—که متحد من است—راز را فاش کند، رقیبم هر دوی ما را نابود خواهد کرد.»
و این دقیقاً همان کاری است که او با مراجعه به مطبوعات و افشای ماجرای پسر عقبماندهٔ ما انجام داد. با حقیقت روبهرو شو و آن را بفهم: من، نامزد احتمالی ریاستجمهوری، و تو، نامدارترین سیاستمدار زن کشور، به زوجی از والدین سنگدل تقلیل یافتیم؛ دو غول نفرتانگیز و بیرحم، دو هیولای ظالم…
اکنون میتوانی نفسی راحت بکشی، ماریا دل روساریو.
رئیسجمهور شخصاً با رؤسای پنج یا شش سازمان رسانهای بزرگ تماس گرفته تا به آنها بگوید:
«اشتباه نکنید. آن کودک فرزند من است؛ حاصل عشقی دیرین با ماریا دل روساریو گالوان. هر یک از شما در آینه بنگرید و به من بگویید که در گذشتهتان عشقی پنهان نداشتهاید. مطلب را بکشید. من پیش از این هرگز از هیچکدام شما لطف شخصی نخواستهام، اما اکنون چنین میکنم، چرا که پای یک بانو در میان است و البته، چنانکه نیک میدانید، مقام ریاستجمهوری.»
«اما آقای رئیسجمهور، کسی که خبر را لو داد آقای د لا کانال، رئیس دفتر شما بود…»
«رئیس سابق دفتر. آقای د لا کانال امروز بعدازظهر استعفای خود را تسلیم کرد.»
«آقای رئیسجمهور، برنال هررا، وزیر کشور شما نیز همین لحظه استعفای خود را اعلام کرد.»
«درست است آقایان. تاسیتو د لا کانال و برنال هررا از مناصب دولتی خود استعفا دادهاند تا بتوانند تمام توان خود را وقف کارزارهای انتخاباتیشان کنند. و میخواهم از هر دوی آنها بهخاطر خدمات شایانشان به کشور و به شخص من سپاسگزاری کنم. گمان میکنم این خبر، بهمراتب مهمتر از کنجکاوی در زندگی شخصی من باشد.»
«کاملاً حق با شماست، آقای رئیسجمهور.»
«بگذارید بار دیگر بر احترامیکه برای شرافت و سختکوشی این دو دستیار نزدیک، که اکنون ما را ترک میکنند، قائلم، تأکید کنم. آنها مشاورانی مورد اعتماد بودند که تا به انتها وفادار و استوار ماندند. خبر واقعی امروز این است.»
«با نهایت رازداری با این موضوع برخورد خواهیم کرد. دیگر حرفی نزنید.»
«سپاس، آقایان.»
پس با قلبی سرد پیش برو، ماریا دل روساریو. به یاد آور که چه کسی را بر مسند ریاستجمهوری داریم؛ بگذار تاسیتو پیش از آنکه رسوایی MEXEN را برملا کنی، کارزار خود را آغاز کند. چند دقیقهای خودت را آرام کن، خواهش میکنم، و به یاد آور آنچه را روزی که تصمیم گرفتیم پسر را پنهان کنیم، به من گفتی: «نه. اگر به رسواییام اعتراف کنم، تمام احترامها را از دست خواهم داد. و حتی عشق را.»
و من پاسخ دادم: «هرگز خودت را بهخاطر خوشبختبودن مجازات نکن. فراموش مکن که ما به این جایگاه رسیدیم چون هرگز اجازه ندادیم احساسات ما را به زیر بکشند.»
پینوشت: این نوار توسط خوسوس ریکاردو ماگون شخصاً برایت آورده خواهد شد؛ همان جوانی که بهتازگی همکاریاش را با شاگرد کوچک تو، معاون وزیر کشور، نیکولاس والدیویا آغاز کرده و والدیویا اعتماد مطلق به او دارد. بهمحض آنکه نوار را گوش دادی، آن را نابود کن؛ درست همانطور که میدانم تمام پیامهای ضبطشدهای را که برایت فرستاده بودم، نابود کردهای. و ماریا دل روساریو، خواهش میکنم مرا وادار نکن تا دوباره به تو شک کنم، همانگونه که در نخستین دیدارمان کردم…
پینوشت دوم: همین حالا در دفترم با سردبیر روزنامهٔ
En Contra (در تقابل)، ناهار خوردم.
رینالدو رانخل (Reynaldo Rangel). گمان برده بودم رئیسجمهور روزنامهها و غولهای تلویزیونی را – هرچند تلویزیونها دیگر به هیچ دردی نمیخورند – به دفترش فراخوانده است تا شخصاً با آنها سخن بگوید؛ اما آنچه رانخل برایم تعریف کرد بسیار غریب مینمود. میزبان و مهمانان با پردهای بزرگ که در میانهٔ اتاق کشیده شده بود از یکدیگر جدا شده بودند. رئیسجمهور نمیگذاشت بازدیدکنندگان او را ببینند و گفتوگو را از آن سوی پرده پیش میبرد، اما از آنجا که همگی صدای لورنزو تران (Lorenzo Terán) را میشناختند و گفتوگو نیز به روال عادی پیش میرفت، به ذهن هیچکس نرسید که در هویت او تردید کند. در هر صورت، حتی اگر تردیدی هم داشتند، به سودشان بود که خواستهٔ رئیسجمهور را برآورده کنند… اما قطعاً معمایی در اینجا نهفته است. خواهش میکنم این نوار را نابود کن. و باز تکرار میکنم: به یاد داشته باش که کیستی و ما کیستیم؛ مگذار هورمونهایت بر تو چیره شوند و قوانین خودت را نشکن. بگذار سرِ خنک بر خشم فرمان براند.
۴۳