اطلاعات تو، دوست عزیز و گرامیام، بیبهاست. چنان شور و شوقی در من برمیانگیزد که دلم میخواهد بدوم، به بالکن کاخ بروم، ناقوس استقلال را به صدا درآورم و حقیقت را چنان فریاد بزنم که همهٔ جهان بشنود. اما در سیاست، زمانهشناسی همهچیز است؛ در واقع، سیاست یعنی دانستنِ اینکه چگونه لحظه را بسنجی. البته گفتنش آسانتر از انجام دادنش است. دشوار است که بتوان خرد و شور را در راستای ایفای تعهدات، با یکدیگر آشتی داد.
من و تو بر سر این توافق کردهایم که وظیفهمان جلوگیری از رسیدن تاسیتو د لا کانال به ریاستجمهوری است. و سرانجام، به لطف تو، کارتهایی را که برای بازی نیاز داشتیم، در دست داریم. دیگر توهین به تاسیتو را فراموش کنیم؛ مردم توهینها را از یاد میبرند. کینه در دل میجوشد. خشم لبریز میشود. استیصال تحملناپذیر است و ناخودآگاه راه را برای هرجومرج میگشاید، و آنگاه است که مردم غیرمنطقی رفتار میکنند و همین امر، خطرناکترین و بیثمرترین ماجراجوییهای سیاسی را تشویق میکند. به عبارت دیگر، بگذار تا طبق روشی معین پیش برویم. کشور بیچارهٔ ما بیش از حد از ناکارآمدیِ مزمن رنج برده است؛ گرسنگی و تضعیف روحیِ تقریباً مداوم را تاب آورده است. آه، مکزیک: زخمهای بسیار، و زمانی چنین اندک برای التیام.
از دوستمان برنال هررا نقل میکنم: «اگر کشوری با قوانینی بنا کنیم که آمادهٔ اجرا و اطاعت از آنها باشیم، میتوان از تمام این شرور گریخت.» نکته همین است. تاسیتو د لا کانال آشکارا قانون را زیر پا گذاشته است. تو او را میشناسی. با او کار کردهای. میدانی که مردی بیرحم و نکبتزده است. شاید هنوز نیاموخته باشی که بیرحمترین آدمها، متزلزلترینشان هستند. آنها بیرحماند چون میترسند هیچ نباشند؛ بیرحمیبه آنها هویت میبخشد و سادهترین راه برایشان است. اما دوست داشتن، دست یاری به سوی همنوع دراز کردن و رسیدگی به نیازهای دیگران، اینها، دوست من، نیازمند زمان و شور است. اندکاند کسانی که چنین فضایلی دارند. باید اعتراف کنم که گاهی حتی من هم احساس میکنم از این ویژگیها تهیام و باید به خود یادآوری کنم: «شکیبایی زن، شکیبایی. آرام باش.»
اما اگر میخواهی تاسیتو را نابود کنی، به شانس تکیه مکن. شانس راه خویش را میرود؛ پس آنچه تو و برنال و من باید انجام دهیم این است که ارادهمان را به کار بندیم تا بر شانس چیره شویم و با اقداماتی حسابشده فرمان برانیم. هرگز فراموش نکن که شور و هیجان، گونهای رفتار خودسرانه است. بگذار تاسیتو همان کسی باشد که به شانس اعتماد میکند و خودسرانه عمل مینماید. سیاستمدار خبره میداند چگونه هر چیزی را به سود خویش بدل کند. عناصر را خودت با هم جمع بزن: نخست، دیدار اتفاقیات با آن آرشیویست، هرچه که نامش بود؛ دوم، وجود آن اسنادی که هرگز نابود نشدند؛ سوم، امضای تاسیتو (اعتراف میکنم که از این یکی مبهوت شدهام و هنوز به آن میاندیشم)؛ و چهارم، دوستی ما، رابطهٔ نزدیک من با برنال هررا، و «ایدسهای» سیاسی که چه بخواهیم و چه نخواهیم، بهسرعت نزدیک میشوند.
همه را با هم جمع بزن، نیکولاس والدیویا، و زمان خویش را بسنج. تو صاحب رازی هستی که با من در میان نهادهای و این، تأییدی است بر اعتمادی که به تو روا داشتم؛ اعتمادی که تو گاهی گویی در آن تردید میکنی یا شاید آن را متقابلاً پاسخ نمیدهی. اهمیتی ندارد. میدانی، رازها بدترین دشمنان سیاسی ما هستند. به مکزیک بنگر، به کلمبیا، به اروپا یا ایالات متحده. قتلها، معاملات مشکوک، قاچاق مواد مخدر، اطلاعات محرمانه. دشمنان ما با تمام اینها به یکدیگر پیوند خوردهاند. و اکنون، ما سه نفر این خوشاقبالی را داریم که رازی را با یکدیگر شریک باشیم. نیکولاس، نمیتوانی تصور کنی در سالهای جوانیام چند بار به دوستانی اعتماد کردم که گمان میکردم رازدارند، اما سپس از توهمات معصومانهام بیدار شدم و با حقیقت خیانت و بیپروایی روبهرو شدم. تو اعتمادم را به من بازمیگردانی؛ تو به من دوستی میبخشی.
تو، من و برنال؛ پیوندخورده با یک راز.
و در برابر ما، گویی بازیگران یک نمایش، دیگران ایستادهاند. مردی که میفریبد و شورهای واقعیاش را پنهان میکند: تاسیتو د لا کانال. مردی که هرگز در حد ادعاهای متکبرانهاش نیست: آندینو آلمازان. مردی که کارش را حرفهای انجام میدهد: پاتریسیو پالافوکس. مردی که تنها به ثروتمند شدن میاندیشد: فلیپه آگیره. مردی که تمام رذایلش را برملا میکند و هیچیک از جاهطلبیهایش را نمیپوشاند: سیسرو آروسا. سرباز حرفهای و رمزآلودی که شاید با بیش از یک جبهه بازی کند: موندراگون فون برتراب. و سپس، خطرناکترین بازیکن میدان، مردی که قربانیان را چون دیگران تمبر جمع میکند: رئیسجمهور پیشین ما، سزار لئون.
و تو و من و برنال هررا.
و رئیسجمهوری که تنها میخواهد نامیاز خود در تاریخ به جای بگذارد.
بیا کمکش کنیم.
آه، بله، البته؛ این محیط حقیر است، حتی پست. اما از آنجا که جز این، حقیقتی نداریم، همین محیط است که قدرت میبخشد. و برای بازگشت به نکتهٔ اصلیام، اگر میخواهیم در این محیط، در این جهان، گام برداریم، باید به یاد داشته باشیم که رازداری بر هر چیز دیگری مقدم است. گاهی اطلاعاتی که میدهی و میگیری، برای دشمنت مفیدتر از متحدت است؛ و تنها زمانی که آن اطلاعات فاش میشود، میفهمیکه هرگز نباید آنها را برملا میکردی. میدانی، گاهی فکر میکنم بیش از حد سادهلوحی. وقتی با آدمهای فروتن روبهرو میشوی، قلبت نرم میشود و ذوب میشود؛ آن منشیِ تحقیرشده، آن کارمند اداری که پولش را ربودهاند، آن بایگانیدارِ ناامید… به یاد داشته باش، ما زاده نشدهایم که با فقرا زندگی کنیم یا چون آنان زندگی کنیم. فقرا باید مورد احترام باشند… اما از دور.
در این باره کاملاً جدی هستم. هرگز با آدمیفقیر صادق نباش. در عوض، تنها چیزی که نصیبت میشود تحقیر برابریطلبانه است و این چیزی است که یک سیاستمدار نمیتواند تحمل کند. نگذار، به سبب ضعف قلب مهربانت، با تو چنان رفتار کنند که گویی برابری. تو با آدمهای پست برابر نیستی. نیستی. محاسبه کن. مانور بده. اگر زیرکانه عمل نکنی، اگر به توافق ما خیانت کنی یا آن را نادیده بگیری، هم ما گم میشویم و هم تو گم میشوی. آنگاه پایان دوران کاریات خواهد بود؛ و این مرا ناامید میکند.
آنچه را به تو وعده دادم به یاد داشته باش. منتظر بمان. محاسبه کن.
۳۲