آه، توماس، کاش میتوانستم بر سر مزارت گریه کنم. اما میدانم که گور تهی است. سنگ قبر آنجاست. نامت آنجاست. تاریخ تولد و مرگت آنجاست:
توماس موکتزوما مورو
۱۹۷۳–۲۰۱۲
اما تو آنجا نیستی. دو تابوت بود، یکی بر روی دیگری؛ جعبهای با تهِ کاذب که در بخش بالاییاش مجسمهای مومیاز تو در حال ذوبشدن بود و در پایینش هیچ نبود. هیچ، عشقم، جز همان سنجاق کوچک عقاب و مار که همیشه به یقهٔ لباست میزدی و در گوشهٔ آن تابوتِ دروغین جا خوش کرده بود؛ یا شاید کسانی که تو را به خاک سپردند بیمبالات بودند، یا شاید خودت آن را به نشانهٔ حضورت آنجا گذاشتی، راهی برای اینکه به من بگویی: «دولسه، من اینجا بودم، به دنبال من بگرد…»
چه امید اندکی برای من باقی مانده است! سنجاقی فراموششده! تابوتی تهی! و پیکرهٔ مومیات که در گودالی از تظاهر ذوب میشود.
«زندگیِ تظاهر». این را از تو آموختم. سیاست را همیشه اینگونه میدیدی. و با این حال، توماس، درد و تنهایی من امروز چنین واقعی است.
هیچکس به من کمک نکرد. من برای هیچکس وجود ندارم. تنها برای تو وجود داشتم، چون تو چنین میخواستی و من با سپاسپذیری پذیرفتم.
به نگهبان گورستان رشوه دادم تا بگذارد قبر را باز کنم. خودت بودی که به من گفتی: «در مکزیک هر چیزی را میتوان خرید. چگونه میتوانیم به این نفرین پایان دهیم؟»
پس از آنکه تو را کشتند، هیچکس بقایای پیکرت را ندید. میگفتند گلولهای که به مغزت اصابت کرده، چهرهات را کاملاً از شکل انداخته است. احترام به مردگان! اما پس چرا مجسمهٔ مومیات در تابوت اول حتی یک زخم نداشت؟ چرا سرت، حتی وقتی ذوب میشد، دستنخورده باقی ماند؟ احترام به مردگان!
نمیدانستم کیستی. و تو نمیدانستی من کیستم. بیآنکه بدانیم، بیآنکه پرسشی کنیم، یکدیگر را دوست داشتیم. پیمانی در میان نبود. دربارهاش سخن نگفتیم. شیوهٔ آشناییمان بیش از حد رازآلود بود. راز بود که ما را به هم رساند و راز بود که باید ما را در کنار هم نگه دارد.
نمیدانستم بدنم چیست تا آنکه تو به من آموختی دوستش داشته باشم و کشفش کنم؛ زیرا تو آن را دوست داشتی و بارها و بارها کشفش کردی و آن را به من نمایاندی…
«چشمانت در روشنای روز رنگ میبندند و شبهنگام، تنها نورِ جهان میشوند… لالهٔ گوشت را نیازی به گوشواره نیست، همانطور که دستان شیرین و پاکت را نیازی به جواهر نیست… دهانت همواره چون چشمهای تازه است… و واژن تو زخمیاست که هرگز التیام نمییابد تا بتوانم هر اندازه که میخواهم آن را به درد کشم… اگر آنجا مویی نبود، خودم آن را نقاشی میکردم، دولسه ماریا… بر فراز پیکرت سفر میکنم و شکمت را لمس میکنم، گویی دشتی برهنه است که میخواهم در آن دفن شوم… سینههایت بیقرارند، بالا و پایین میپرند و فریاد میزنند تا به آنها توجه کنی… عمیقتر، عمیقتر، عمیقتر، وقتی باسنت را نوازش میکنم؛ استوار، سخت و سخاوتمند، گویی میخواهد کمرت را که چون درخت غان باریک است جبران کند؛ و صورتم را برای همیشه در گیسوان سیاه و بلندت دفن میکنم و سوگندت میدهم که هرگز آن موها را نبری، عزیز من، آن آبشار سیاهی که مرا به طبیعت نزدیک میکند، به جوهر حقیقی طبیعت که در چشمانداز پیکرت مییابم، طبیعتی که بدون آن نمیتوانم زندگی کنم… و اگر بمیرم، میخواهم سرم را در موهای تو بپیچند تا بتوانم عطر تو را تا پایان جهان استشمام کنم، عشق من، زن من، عروس من…»
به یاد نمیآورم زمانی بوده باشد که تو این حس را به من نداده باشی که دارم چیزی را آشکار میکنم که هرگز نمیدانستم دارم: حقِ بدنم.
«آه، شکوهِ پیکرت، دولسه.»
آنکه در گور بود، بدن واقعی تو نبود. نمیدانستم پیش چه کسی بروم. و دلیلش این است که من هیچکس نیستم، عشق من. معشوق پنهانِ توماس موکتزوما مورو. هیچکس. پنهان. درست مثل همان آغاز. همانطور. عزیز من، تصور کن چه شوکی به من وارد شد، چه ویرانیای در من رخ داد، وقتی تو را در گور خودت نیافتم و دوباره، به شکلی مرموز، همان غریبهای شدم که نُه سال پیش برای نخستین بار تو را دید، و تو نیز به من نگریستی، چون غریبهای که برای من بودی.
آن احساس در روحم مانده است، عزیز من. یکدیگر را دیدیم، بیآنکه بدانیم کیستیم. تو عشق بینام من بودی و من عروس گمنام تو… چرا که ما پیشاپیش عاشق بودیم؛ اگر نه پیش از دیدار، پس از همان لحظهای که چشم در چشم شدیم، در آن نمایشگاه جامع آثار خوزه لوئیس کوئواس در موزهٔ هنر مدرن مونتری، در حالی که هر دو در آن جهانِ پیکرهای محوشده و رنگهای تقریباً نامرئی گم شده بودیم، گویی کوئواس بهجای نقاشی، «هوا را پر کرده بود»، همانطور که وقتی به سمتم آمدی گفتی. چگونه میتوانم نخستین کلماتت را فراموش کنم: «کوئواس هوا را پر میکند…»
درست نفهمیدم منظورت چه بود، اما میدانستم، میدانستم، بله، دریافتم که تنها تو بودی که میدانستی چه چیزی اهمیت دارد: تو هم چشمیبرای هنر داشتی و هم چشمیبرای زنان.
با خود گفتم: «من زنم» و لبخند زدم.
زمان زیادی را برای تصحیح خود تلف نکردم.
«من
زنم»، گفتم و لبخندم خشک شد.
آنگاه دوباره احساس شادی کردم.
«من
آن
زنم. »
تو جسورانه به من خیره شدی، با گستاخی، با شهوت، با ملاطفت، و خدا میداند با چه چیزهای دیگر… به چشمانت نگریستم، سیاه و عمیق، همچون دو سنگریزه که برای همیشه در ته دریا جا خوش کردهاند، و تو آنها را به من پیشکش کردی، گویی دخترک کوچکی هستم که در ساحل بازی میکند.
«من
زنِ
توأم. »
و آنگاه خندیدی تا احساس کنم به تو نزدیکم.
در آغوش تو زن شدم. آن شب در موزه، وقتی تو را دیدم، نامینداشتی. نمیدانستم چه صدایت کنم.
«مرا «جزیره» صدا کن. »
خندیدم.
گفتم: «این اسم نیست، این یک مکان است.»
سر مجعدت را، آن موهای نوازشکردنیات را تکان دادی و گفتی: «نه، این آرمانشهر است.»
خندهام بند آمد.
«جایی است که وجود ندارد.»
چهرهات جدی شد.
«جایی است که باید وجود داشته باشد.»
تقریباً مرا ترساندی؛ چنان جدی بودی، گویی خشمگین، با دندانهایی بههمفشرده.
«من جایی را که وجود ندارد، به جایی تبدیل خواهم کرد که…»
باید
وجود داشته باشد. »
یوتوپیا. هرگز این واژه را نشنیده بودم. اما چه جای تعجب؟ با تو همهچیز برای نخستین بار رخ میداد؛ واژهها، اشیاء، ایدهها، سکس، عشق… در میان تمام آدمهای موزهٔ هنر مدرن، چرا دختری نوزدهساله و کاملاً بیتجربه را برگزیدی که از خانوادهای متواضع بود، شغلی نداشت، تشنهٔ یادگیری بود و نه چندان زشت بود و نه چندان زیبا؟ در من چه دیدی؟ همراهی بینقص برای سفر به آن جزیرهٔ شادمان در تخیلت؟ آیا من برای تو همچون یک جزیره بودم؟ چیزی برای کشف کردن، چیزی برای دگرگون ساختن، چیزی برای باور داشتن؟
کتابی از رمانهای مکزیکی قرن بیستم اثر Armando Ayala Anguiano را در دستانم نهادی و به من گفتی: «دولسه، این بهترین عنوان است برای تو، برای من و برای همگان.»
«میل به باور،»
بلند خواندم، در حالی که به جلد کتاب مینگریستم.
میل به باور. این دعوت تو بود برای من، عشق من، برای داشتن ایمان؛ و روزی همین سخن را خطاب به تمام کشور از روی سکویی گفتی که چنان بلند بود که دیگر دستم به دست تو نمیرسید.
«باید ایمان داشته باشیم. باید امید را به مکزیک بازگردانیم.»
آن زمان بود که تو را در تمام روزنامهها و تمام گزارشهای تلویزیونی دیدم. در آن روزها تو همان بودی که به او میگفتند
tapado،
«مرد پنهان». در سایهها زندگی میکردی و منتظر بودی تا خورشید طلوع کند و چشمانت را بزند. همان زمان بود که به هولناکترین شکل ممکن، در حالی که حقیقت همزمان زخم میزد و نجاتم میداد، دانستم که تو بیش از هر زمان دیگری از آنِ منی، چون هرگز بهطور کامل مال من نخواهی بود؛ چرا که تو را در عکسی در کنار همسرت و سه فرزندت دیدم و سکوت را پذیرفتم، رازِ اینکه در زندگی اجتماعیات برایت هیچ باشم و در خلوتت، همهچیز.
توماس، عشق من، میدانی که هرگز گله نکردم، میفهمیدم که امور چگونه باید پیش بروند، هرگز چیزی از تو نخواستم و بیش از اندازه خوشبخت بودم؛ عشقمان را گرامیداشتم، عشقی که حالا پنهانتر از هر زمان دیگری بود، به دور از صحنهها، عکسها و سخنرانیها. رازهای تو را عزیز میداشتم چون میدانستم آنها را با من و تنها با من در میان میگذاری، و شاید هرگز تمام آنچه را که در پی دستیابی به آن بودی بهدرستی نفهمیدم – من چیزی از سیاست نمیدانم – اما تو نامزد بودی، میخواستی کشور را اندکی بهتر کنی، ایمان مردم را بازگردانی، امیدشان را، اعتمادشان را. اینها واژگانی بودند که تو بارها و بارها تکرار میکردی.
معشوقانی پنهان. چه سعادتی. آن را با هیچچیز عوض نمیکردم. هرگز حسابوکتاب نکردم، هرگز با خود نگفتم: «او را وامیدارم میان من و خانوادهاش یکی را برگزیند.»
هرگز چنین فکری به ذهنم خطور نکرد، توماس، زیرا میدانستم معشوقانی پنهان بودن بهترین چیز جهان است؛ میدانستم حتی اگر خانواده و سیاست در میان نبودند، باز هم تو را همینگونه دوست میداشتم – یا بهتر است بگویم، میدانستم با وجود خانواده و زندگی سیاسیات، باز هم تو را همینگونه دوست خواهم داشت. جایگاه و مسئولیتهایت تنها باعث شد تو را بیشتر دوست بدارم و از این دانسته لذتی افزونتر بیابم که تو از آنِ منی، که تو سرور تن منی و من بانوی تن تو. این را به همان قطعیتی میدانستم که به خدا باور دارم – من و تو، عریان و پیوسته، بینیاز از هر توضیحی، و همه به همان اندازه توصیفناپذیر و شورانگیز، همچون احساس حضور تن تو در تن من…
و اکنون آنچه روزگاری لذت من بود، به درد و عذابم بدل شده است، توماس. کسی را ندارم که به او پناه ببرم. آن زن، María del Rosario (ماریا دل روساریو گالوان)، که در ایام کارزار انتخاباتی چنان به تو نزدیک بود، همان زنی که تو برایش بسیار کردی و او را سوار بر آنچه «موجِ پیروزی» مینامیدی کردی، به نامههای من پاسخی نمیدهد. میدانم چرا. او اصلاً نمیداند من کیستم. شاید دروغگویی باشم، یا فریبکاری، یا کسی که در پی جلب توجه است… و هرگاه میخواهم نزد دیگری بروم و سخن بگویم، سایهات مانعم میشود و التماسم میکند که محتاط و پنهانکار باشم، درست گویی که داری از من محافظت میکنی، توماس، درست گویی که از هر کجا که هستی به من میگویی: «دولسه، بگذار بماند. آبها را گل نکن. این را برای خیر و صلاح خودت میگویم. نمیخواهم به خاطر من آسیبی ببینی.»
آیا اصلاً حقی دارم، عشق من، که برایت بنویسم، که نامهای از سر عشق و استیصال بر مزار دروغینت به جای بگذارم؟ آیا میتوانم از خدا بخواهم شفاعت کند و حقیقت را به من بگوید، حالا که هیچ انسانی حاضر نیست چیزی به من بگوید؟ هر کجا که هستی، بیندیش که خدا چند بار صدای ما را شنیده است. خودت بشمار و خواهی دید که پاسخ چیست. هرگز.
این مرا به یاد یک کفر میاندازد، توماس، و همینجا، بر سر مزارت، آن را به تو میگویم.
«چند بار است که انتظار میرود ما خدا را نجات دهیم؟»
من به نهایت طاقتم رسیدهام. تسلیم نخواهم شد، عشق من. با خود نخواهم گفت: «توماس مرده است. این را بپذیر.»
نه. در عوض، شبهایم را بیدار میگذرانم و با خود میگویم: «اگر هیچکس جز خدا صدای پرسشهایم را نمیشنود و حتی خدا نیز سکوت میکند، پس چه باید بکنم تا او را وادار به پاسخ دادن کنم؟»
توماس، عشق من. زندگیام را به من بازگردان. تو بودی که مرا به آنچه هستم بدل کردی. پیش از تو، کسی دیگر بودم؛ شاید پیش از تو، هیچ بودم. در آغوش تو بود که زن شدم. و اکنون که دیگر تو را در کنارم ندارم، باید جلوی اشکهایم را بگیرم، زیرا میدانم اگر گریه کنم، چیزی بهمراتب بدتر برایم رخ خواهد داد. اشکها غم را رها میکنند، همان اندوهی را که هرگز نتوانستم به زبان آورم.
آیا هیچ جای آسایشی نیست؟
دوستت دارم، دوستت دارم، و پیوسته به تو میاندیشم.
در کافه، آنگاه که بولروها از جییوکباکس به گوش میرسند (رادیو و تلویزیون از کار افتادهاند و روزنامهها این روزها بهخوبی میفروشند)، به یاد عشقمان میافتم.
«دیگر از من نپرس»
«بگذار خیال کنم»
«که گذشتهای وجود ندارد»
«و ما درست در همان»
«لحظهای زاده شدیم»
«که یکدیگر را شناختیم…»
اما همین که از دروازهٔ گورستان میگذرم و کتیبهٔ سرِ در را میخوانم، موسیقی محو میشود:
«ایست: از اینجا استانِ ابدیت آغاز میشود،»
«آنجا که شکوهِ دنیوی به خاک بدل میشود.»
۲۹