سپاسگزارم که اجازه دادی با تو صمیمیباشم، ماریا دل روساریو. این برایم هدیهای است، بهویژه از آن رو که تا حدی جبران میکند وضعیتی را که مرا در آن قرار دادهای. میدانم که این تصمیم رئیسجمهور بوده است. میدانم که میتوانم از طریق تو از او سپاسگزار باشم که اکنون در تالارهای مقدس قوهٔ مجریه پشت میزی نشستهام. اما چه بهایی را به من تحمیل کردی! اینکه تمام روز مجبور باشم با تاسیتو د لا کانال سر و کله بزنم! هر آنچه دربارهٔ او به من گفته بودی، در برابر حقیقت غمانگیز او رنگ میبازد. اگر اصلاً تاب تحملش را دارم، تنها به این خاطر است که دوستت دارم و بابت همهٔ کمکهایی که به من کردهای سپاسگزارم. افزون بر این، دلایلت را میپذیرم. نخستین پست من در دولت تران بسیار نزدیک به رئیسجمهور است؛ در دفتری که قلب عالیترین مقام کشور است و در خدمت رئیس دفتر رئیسجمهور، تاسیتو د لا کانال، هستم.
باید در این مورد منضبط باشم و بهسادگی همنشینی روزانه با این مرد تهوعآور را بپذیرم. از او فرمان ببرم. به او احترام بگذارم. اگر این بهترین و صادقانهترین گواه بر عشق من به تو نیست، ماریا دل روساریو، پس دیگر نمیدانم چیست، مگر خودکشی رمانتیکی به سبک ورتر جوان. تو به من میگویی که باید از جایی شروع کنم و من واقعاً امیدوارم که دوران حضورم در این دفتر کوتاه و آموزنده باشد. من حقیقتاً از چاپلوسیهای تهوعآور آقای د لا کانال بیزارم: آنگونه که در برابر رئیسجمهور تعظیم میکند، آنگونه که همواره چون کاردینالی در کنار پادشاه در کنار رئیسجمهور میایستد، و آن شیوهٔ چاپلوسانهای که هر بار تران برمیخیزد یا مینشیند با عجله صندلیاش را مرتب میکند. آیا تاسیتو حتماً باید در زمان غذا دستمال رئیسجمهور را باز کرده و روی پایش بگذارد؟ در این میان، لورنزو تران بیتکلف و سادهٔ ما با آستینهای بالا زده غذا میخورد و تکههای گوشت را برای سگش، ال فارائون، پرتاب میکند. نمیتوانم تصمیم بگیرم که آیا رئیس دفتر ترجیح میدهد خودش به سگ غذا بدهد، یا در واقع ترجیح میدهد
که
خودش سگ باشد و آن تکههای باقیماندهٔ ریاستجمهوری را چهار دست و پا دریافت کند.
ماریا دل روساریو، اگر میخواستی دورهای فشرده دربارهٔ ناراستیهایی که از بندگیِ سیاسی برمیخیزد به من بیاموزی، نمیتوانستی مکانی بهتر یا سوژهای کاملتر از اینجا برگزینی. همین حالا، در حالی که تنها یک هفته است در این دفتر هستم، میتوانم تحلیلی ابتدایی به تو ارائه دهم: تاسیتو د لا کانال استاد فریب است؛ در سایهها جسور و در روشنای روز متواضع؛ هرگاه به سودش باشد بخشنده، اما در ذات خویش خسیس. تنها کافی است نگاه کنی و ببینی چگونه با زیردستانش رفتار میکند. او ترسی آمیخته به کینه از خود نشان میدهد، چرا که میداند اکنون زیردست نیست، اما هر لحظه ممکن است دوباره به همان جایگاه بازگردد.
در دفتر منشیای هست که بهخاطر لباسهای غریبش در محیط کار کاملاً به چشم میآید. حدود چهل سال دارد – و ظاهرش هم همین را میگوید – اما همچون دختربچهای لباس میپوشد. نه یک نوجوان، ماریا دل روساریو، بلکه دقیقاً، به معنای واقعی کلمه، مانند یک دختربچه. حلقههایی از موی فر که با روبانی به رنگ آبی آسمانی تاج شدهاند. پیراهنهایی از تافتهٔ آبی و صورتی، جورابهای سفید تا مچ پا با گلدوزیهای فرشته بر لبهها، و کفشهای لاکیِ مدل مریجین. تنها امتیازهایی که به بزرگسالی داده، لایههای انبوه پودری است که بر چهره میپاشد تا چینوچروکهایش را بپوشاند، رژلب قرمز تند، ابروهای واکسزده و مژههایی که زیر لایهای از ریمل دفن شدهاند.
همان لحظهای که چشمم به او افتاد، دانستم که این زن رازی در سینه دارد و درستترین کار، انسانیترین کار، این است که به آن راز احترام بگذارم.
انزجار و وحشت مرا تصور کن، وقتی دیروز عروسک باربیای را دیدم که بر صندلی چرخانِ این منشیِ کودک نشسته بود؛ زنی که با دیدن عروسک و خواندن کارتی که با سنجاقسری به یالهای بلوند باربی متصل شده بود، سخت دستپاچه شد.
نمیدانم در آن کارت چه نوشته بود، اما او آن را خواند، زیر گریه زد و عروسک را در سطل زباله انداخت. میخواستم بدانم ماجرا از چه قرار است و پنلوپه، منشیِ سالخورده و چهارشانهای که بسیار رکوراست، به من گفت که آقای د لا کانال از تحقیر دوریس – نام آن زنِ کودک است – لذت میبرد. او برایش هدایایی میفرستد که برای دختری دهساله مناسب است و مدام با جملاتی از این دست او را به استهزا میگیرد: «مادرت چه میگوید؟ میگوید که تو دختربچهٔ سختکوشی نیستی. میگوید معلم باید تنبیهت کند.»
سپس دوریس به دفتر تاسیتو رفت و نیم ساعت بعد بیرون آمد؛ در حالی که میگریست اما میکوشید هقهقهایش را پنهان کند، کاملاً آشفته، روبان آبی آسمانی را در دست داشت و سوتینش را مرتب میکرد…
پنلوپه میگوید د لا کانال بهسادگی نمیتواند بدون کارمند زنی که آزارش دهد زندگی کند و در دوریس قربانی ایدهآل خود را یافته است. من همیشه پیش از ورود به دفتر تاسیتو نخست تماس میگیرم یا به در میکوبم، اما دیروز دیگر تاب نیاوردم و درست هنگامیکه دوریس با د لا کانال تنها بود، بیمقدمه وارد شدم. او آنجا بود، در حالی که آن کودکِ بیشازحد رشدکرده را در آغوش میفشرد؛ دست راستش سینهاش را نوازش میکرد و دست چپش در میان شلوارک چیندارش فرو میرفت، و در گوشش نجوا میکرد: «به مامانت نگو، وگرنه خیلی بد تنبیهت میکند. اگر با من خوب باشی، برایت عروسکهای بیشتری میخرم. به مادرت احترام بگذار، از او بترس و در هر کاری از او اطاعت کن؛ مگر در چیزهایی که من و تو با هم میکنیم، سلیطهٔ کوچک.»
به تو قسم میخورم، ماریا دل روساریو، که قساوت تاسیتو د لا کانال حتی از انحرافش نیز منزجرکنندهتر است. او کارهایی بهشدت نفرتانگیز میکند؛ برای مثال، هر هفته همهٔ کمدهای لوازم اداری دفتر را زیر و رو میکند و تکتک مدادها، برگههای سربرگ، گیرههای کاغذ، پاککنها، قیچیها، پوشهها، خودکارها و غیره را میشمارد. دیروز پنلوپه پیشدستی کرد و همهٔ لوازم اداری گمشده را جایگزین کرد.
پنلوپه گفت: «جناب، من حساب دقیق همهچیز را نگه میدارم. اگر مایل باشید، میتوانیم با هم بررسی کنیم تا ببینید هیچچیز کم نیست.»
د لا کانالِ متکبر پرسید: «یعنی تو بهموقع همهشان را برگرداندی، پنلوپه؟»
«من هرگز آنها را برنداشته بودم، جناب.»
«داشتی توی میز من سرک میکشیدی، پنلوپه؟»
«وظیفهٔ من این است که مراقب باشم چیزی کم نشود، دون تاسیتو.»
میدانی چه کردم، ماریا دل روساریو؟ بازوی دوریس را گرفتم، او را به فراتینا کشاندم و از سر تا پا سیاه پوشاندمش؛ کتوشلوار مشکیِ دوختهشده، جورابهای سیاه، کفشهای پاشنهبلند استیلتو، کیف شنل، و همهچیز، و سپس او را به خانهٔ مادرش در کولونیا ساتلیته بردم. دختر بیچاره از ترس میلرزید و همین که از در وارد شدیم، او را از نو به مادرش معرفی کردم؛ پیرزنی خشکیده و زشت که روی ویلچر نشسته بود و بیهدف به کلاف کاموایی در دستانش خیره شده بود، در حالی که پارچ شربت لیمو و زرادخانهای از قرصها در کنارش قرار داشت. اوه، بله، و گربهای زشت نیز روی پاهایش لم داده بود.
تنها چیزی که گفتم این بود: «از این پس دوریس برای رفتن به سر کار اینها را میپوشد.»
«و تو دیگر چه جهنمیهستی؟»
«من کارفرمای او هستم، خانم، و اگر میخواهید دخترتان حقوقی به خانه بیاورد و از شما پرستاری کند، بهتر است دوریس با همین ظاهر سر کار حاضر شود؛ زیرا در غیر این صورت، شاید دلم بخواهد او را بربایم و با خود ببرم تا نزد من زندگی کند…»
پیرزن شروع کرد به جیغکشیدن و ناگهان یکی از آن مکاشفات به سراغم آمد، گویی صاعقهای کوچک در مغزم درخشید. «و اگر جای شما بودم، بسیار مراقب بودم که کلمهای دربارهٔ این موضوع به آن پستفطرت، تاسیتو د لا کانال، نگویم. بازی تمام شده است، خانم. اگر به دلالیِ دخترتان ادامه دهید، شما را به زندان میاندازم.»
پیرزن اینبار بهراستی فریاد میکشید و گربه از جا پرید و با خشم میو کرد، گویی از بانوی خود دفاع میکند. لگدی به نشیمنگاه آن گربهٔ لعنتی زدم و وقتی دوریس دید مادرش شکست خورده است، برای نخستین بار لبخند زد. از آن زمان به بعد، او با ظاهری متناسب با سن خود به دفتر میآید.
پنلوپه برای این یکی به من چشمک میزند و با انگشت شست علامت تأیید میدهد.
اما تاسیتو با نفرتی واقعی به من مینگرد. او میداند که من
او را
چون کتابی باز، از ابتدا تا انتها خواندهام؛ چاپلوس در برابر قدرتمندان و تحقیرکننده در برابر ضعفا. من خود را در کدام جایگاه میانی قرار دادهام؟ مستقیم در چشمانش خیره میشوم. او چارهای ندارد جز آنکه متقابلاً به من چشم بدوزد. اما من لبخند میزنم و او لبخند نمیزند. و هنگامیکه دوریس را به دفترش فرا میخواند، میگویم: «ببخشید، جناب. دوریس روی موضوعی بسیار فوری برای من کار میکند.»
اگر آن حرامزاده مویی بر سر داشت، از شدت خشم سیخ میشد.
۱۲