جاسپر هولت از کشوی میز تحریرش تکهای شیشهٔ پنجره برداشت. روی شیشه یک برگ کاغذ گذاشت و نوشت: «الان وقت آن است که همهٔ مردان خوب به کمک حزب بشتابند.» دستخط گرد و تجاریاش را ورنداز کرد و جمله را با خطی ریز و وسواسی، شبیه دستخط پیرمردی اهل مطالعه، دوباره نوشت. ده بار کلمات را با همان دستخط ساختگی و فشرده مشق کرد. کاغذ را تکهتکه کرد، تکهها را در زیرسیگاری بزرگش سوزاند و خاکسترهای نرم را توی روشوییِ پایهدارش شست و پایین فرستاد. تکه شیشه را دوباره توی کشو گذاشت و با رضایت دستی روی آن زد. زیردستی شیشهای اثر قلم را روی خود نگه نمیدارد.
جاسپر هولت تقریباً به اندازهٔ اتاقش محترم به نظر میرسید؛ اتاقی که با صندلیهای چیندار و بالشتک سوزنش با نقاشی گل بنفشه، بهترین اتاق در پانسیون اشرافی خانم لایونز بود. او مردی سیوهشتساله، ترکه و تا حدی کچل با موهای سیاه بود که کتوشلوار فلانل خاکستریِ راحت و یک گل میخک سفید بر یقه داشت. دستهایش بهطرزی غیرعادی جمعوجور و چابک بودند. ظاهرش به وکیلِ نسبتاً جوان یا فروشندهٔ اوراق قرضه میخورد. در واقع او تحویلدار ارشد «بانک ملی لامبر» در شهر ورنون بود.
به ساعت نازک و گرانقیمت طلایش نگاه کرد. ساعت ششونیم بعدازظهر چهارشنبه بود—نزدیک غروب یک روز آرام بهاری. عصای دستهعصایی و دستکشهای ابریشمی خاکستریاش را برداشت و با قدمهای سنگین از پلکان پایین رفت. در راهروی پایین صاحبخانهاش را دید و سری خم کرد. زن با گرمی و آبوتاب دربارهٔ هوا صحبت کرد.
جاسپر با مهربانی گفت: «من برای شام اینجا نیستم.»
خانم لایونز گفت: «خیلی خب، آقای هولت. وای، ولی چقدر همیشه با دوستهای اعیانتان بیرون میرویدها! در هرالد خواندم که قرار است ستارهٔ یکی دیگر از آن نمایشهای اعیانی در تئاتر محلی باشید. فکر کنم اگر بانکدار نبودید، آقای هولت، حتماً بازیگر میشدید.»
جاسپر با صدایی صمیمی، اما با لبخندی که فقط تکانِ مکانیکی و کجِ عضلات لبش بود، گفت: «نه، متاسفانه آنقدرها روحیهٔ هنری ندارم. این شما هستید که جذبهٔ صحنه را دارید. شرط میبندم اگر مجبور نبودید حواستان به ما باشد، برای خودتان یک اتل باریمورِ تمامعیار میشدید.»
خانم لایونز گفت: «وای، چقدر شما زبانبازید!»
او با تعظیمکردن راهش را پیش گرفت و بیرون رفت و با وقار در طول خیابان به طرف یک گاراژ عمومی قدم برداشت. سری برای نگهبان شب تکان داد، اما حرفی نزد؛ ماشین رودسترش را روشن کرد و از گاراژ بیرون راند، دور از مرکز ورنون، به سمت حومهٔ روزبانک. او مستقیماً به روزبانک نرفت. هفت خیابان از مسیرش منحرف شد و در خیابان فاندال توقف کرد—یکی از آن خیابانهای اصلی و کوچک که با کاخهای سینمایی، خواربارفروشیها، خشکشوییها، موسسات کفنودفن و غذاخوریهایشان، نقش مراکز محلی را برای محلههای کمدرآمد بازی میکنند. از ماشین پیاده شد و وانمود کرد دارد لاستیکها را بررسی میکند، به آنها لگد میزد تا ببیند چقدر باد دارند. در همان حال، مخفیانه بالا و پایین خیابان را ورنداز کرد. کسی را که میشناخت ندید. وارد شیرینیفروشی پارتنون شد.
تخصص شیرینیفروشی پارتنون در ساخت آن جعبههای شکلات مبتکرانهای بود که شبیه کتابهای جلدشده هستند. پشت جعبه از چرم مصنوعی است، با حکاکی برجستهای که عنوان یک رمان را تداعی میکند. لبههایش ظاهراً لبههای تعدادی صفحهٔ کاغذی است. اما توی این صفحهها خالی شده و داخلش قرار است با شکلات پر شود.
جاسپر نگاهی به مجموعهٔ جعبههای کتابنما انداخت و دو تایی را انتخاب کرد که عنوانهایشان بیشترین شباهت را به متانت و وقار داشتند: «شیرینی برای شیرینترها» و «پسندِ خانمها». او از فروشندهٔ یونانی خواست که آنها را با شکلاتهای مخلوطِ ارزانتر پر کند و کادو بپیچد.
از شکلاتفروشی رفت سراغ داروخانهای که جُنگی از رمانهای تجدیدچاپشده داشت، و از میان آنها دو تا رمانِ احساساتی از همان قماشِ عنوانهای روی جعبههای کتابنما سوا کرد. داد آنها را هم کادو پیچیدند. از داروخانه خرامان آمد بیرون، خزید داخل یک غذاخوری، از روی پیشخوانِ مرمرین و چربونرمش یک ساندویچ کاهو، چند دونات و یک فنجان قهوه گرفت، آنها را برد روی یک صندلیِ دستهدار در انتهای تاریکِ غذاخوری و با عجله بلعید. وقتی بیرون آمد و به سمت ماشینش برگشت، دوباره نگاهی به طول خیابان انداخت.
به نظرش رسید مردی را که نزدیک میشد میشناسد. مطمئن نبود. مرد از سینه به بالا آشنا به نظر میرسید، درست مثل مشتریهای بانک که جاسپر آنها را از پشت دریچهٔ باجهٔ تحویلداری میدید. وقتی آنها را در خیابان میدید، هیچوقت نمیتوانست دربارهشان مطمئن باشد. فوقالعاده شگفتآور به نظر میرسید که ببیند این آدمها — که برای او چیزی جز صورتهایی متصل به دست نبودند که چک جلو میآورند و پول میگیرند — میتوانند راه بروند، پا دارند، و برای خودشان طرز راه رفتن و منشِ خاصی دارند.
قدمزنان تا لبهٔ پیادهرو رفت و لبهایش را جمع کرد و به تاجِ بالای یکی از مغازهها زل زد، طوری که انگار نقشِ مردی را بازی میکند که دارد بنایی را بازرسی میکند. با گوشهٔ چشم مردِ نزدیکشونده را زیر نظر داشت. مرد همانطور که نزدیک میشد سرش را خم کرد و سلام داد و گفت: «سلام، برادرِ تحویلدار.» جاسپر وانمود کرد جا خورده است؛ همان لحنِ «اوه! اوه، حال شما چطور است؟» را تحویل داد که مالِ شناختنِ ناگهانی است؛ و زیر لب گفت: «دارم به بخشی از املاک بانک سرکشی میکنم.»
مرد گفت: «همیشه سرِ کار، هان؟»
مرد به راه خود ادامه داد.
جاسپر سوار ماشینش شد و به خیابانی برگشت که او را به حومهٔ روزبانک میرساند. وقتی از خیابان فاندال خارج میشد، به ساعتش نگاه کرد. پنج دقیقه به هفت بود.
ساعت هفت و ربع از خیابان اصلی روزبانک گذشت و پیچید داخل کوچهای که از زمانِ روستایی بودنش تغییر چندانی نکرده بود. چند ویلای سرهمبندیشده با رنگهای پوستپوستشده پهلو به کوچه زده بودند، اما بخش عمدهاش از میان باتلاقهایی میگذشت که لکهبهلکه بیشهٔ بید داشتند و زمینِ اسفنجیشان با برگهای خشک و پوست درختِ پخشوپلا پوشیده شده بود. جادهای اختصاصی و علفگرفته با شیارهای کمرنگِ چرخِ ماشین به این کوچه باز میشد و در یکی از همان بیشههای بید ناپدید میگشت.
جاسپر ماشینش را تیز از میان ستونهای ریختهروختهٔ درگاه چرخاند و انداخت در جادهٔ اختصاصیِ پردستانداز. پیچ تندی خورد، آلونکِ رنگنشدهای جلوی چشمش ظاهر شد و بدون آنکه سرعتش را کم کند ماشین را چپاند داخلش، طوری که نزدیک بود با گلگیرهای جلو به دیوارِ عقبیِ آلونک بکوبد. موتور را خاموش کرد، سریع پیاده شد و به سمت درگاه دوید. از پناهِ تپهای از بوتههای توسکا سرک کشید. دو زنِ پرحرف داشتند در طول جادهٔ عمومی میرفتند. آنها از میان درگاه نگاهی به درون انداختند و پا سست کردند.
یکی از آنها گفت: «این همان جایی است که آن گوشهنشین زندگی میکند.»
دیگری گفت: «آها، منظورت همانی است که دارد یک کتاب مذهبی مینویسد و تا غروب بیرون نمیآید؟ یکجور واعظ است؟»
«آره، خودشه. فکر کنم اسمش جان هولته. انگار یککم دیوونهست. توی خونهی قدیمی بودت زندگی میکنه. ولی از اینجا معلوم نیست—اونطرف بلوکه، توی خیابون بعدی.»
«شنیده بودم دیوونهست. ولی همین الان دیدم یه ماشین رفت اونتو.»
«اوه، اون پسرعموشه یا برادرش یا یه همچین چیزی—توی شهر زندگی میکنه. میگن پولداره، خیلی هم آدم نازنینیه.»
دو زن قدمزنان دور شدند و صدای گپزدنشان با فاصله گرفتن محو شد. جاسپر که پشت درختهای توسکا ایستاده بود، کف یک دستش را با انگشتهای دست دیگرش مالید. کف دستش از اضطراب خشک شده بود. اما نیشخندی زد.
او به آلونک برگشت و وارد راهروی آجرفرشی شد که تقریباً به طول یک بلوک بود و دیوارها و بیدهای آویزان روی آن سایه انداخته بودند. زمانی مسیر دلپذیری بود؛ نیمکتهای چوبیِ کندهکاریشده در طول آن چیده شده بودند و مسیر به حیاطی باز میشد که باغچهای سنگی، یک آبنما و نیمکتی سنگی داشت. باغچهٔ سنگی به انبوهی آشفته از پیچکها تبدیل شده بود که روی سنگهای تیز پهن شده بودند؛ رنگِ آبنما پوسته داده بود و فرشتهها و پریهای آهنیاش زنگ خورده بودند. آجرهای دیوار به گلسنگ و خزه آغشته بودند و با تودههای برگهای خشک و کلوخهای خاک نامنظم شده بودند. خیلی از آجرها شکسته بودند؛ راهرو از ناهمواری فراز و نشیب پیدا کرده بود. از بیدها و آجرها و خاکِ پاخورده، سرمای نمناکی برمیخاست.
اما به نظر نمیرسید جاسپر متوجه این نمناکی شده باشد. او با شتاب طول مسیر را به سمت خانه طی کرد—سازهای از سنگِ سنگین که برای این سرزمینِ نسبتاً تازهسازِ غربِ میانه، بسیار قدیمی بود. این خانه را یک تاجرِ پوستِ فرانسوی در سال ۱۸۳۹ ساخته بود. چیپواها درست جلوی درگاهش پوستِ سرِ مردی را کنده بودند. درِ پشتیِ سنگین، با قفلِ مدرن و غیرمنتظرهای محافظت میشد که گرانقیمت بود. جاسپر آن را با کلیدی تخت باز کرد و پشت سرش بست. در با فنر قفل شد. او وارد آشپزخانهٔ سادهای شد که کرکرههایش کشیده شده بود. از آشپزخانه و اتاق غذاخوری گذشت و وارد اتاق نشیمن شد. طوری در تاریکی از کنار صندلیها و میزها رد میشد که انگار به آنها عادت دارد؛ او به سراغ تکتکِ سه پنجرهٔ اتاق نشیمن رفت و اطمینان حاصل کرد که همهٔ کرکرهها پایین هستند، بعد چراغ مطالعهٔ روی میزِ پایهلنگ را روشن کرد. همزمان با پخش شدنِ روشنایی روی دیوارهای دلمرده، جاسپر با رضایت سرش را تکان داد. از آخرین بازدیدش تا الان به هیچچیز دست نزده بودند.
فضای اتاق از بوی روکشهای کهنهٔ سبزِ پارچهای و کتابهای چرمی ناگرفته و ماندگار شده بود. ماهها بود که خاکگیری نشده بود. گرد و غبار لایهای روی صندلیهای مخمل سرخ و سفت، کاناپهٔ ناراحت، شومینهٔ مرمر سفید و سرد، و قفسهٔ بزرگ و شیشهایِ کتاب کشیده بود که یک طرف اتاق را پر میکرد.
چنین فضایی برای این تاجرِ کارآمد، این جاسپر هولت، غیرطبیعی بود. اما به نظر نمیرسید جاسپر دلگیر شده باشد. او با چابکی کاغذهای دورِ کتابهای واقعی و کتابهای قلابی—که جعبهٔ شکلات بودند—را باز کرد. یکی از دو کاغذ را روی میز گذاشت و صافش کرد. بعد شکلاتهای هر دو جعبه را روی آن خالی کرد. کاغذ دیگر و نخها را چپاند داخل شومینه و بلافاصله سوزاند. به سمت قفسهٔ کتاب رفت، قفل یک بخشش را باز کرد و هم کتابهای واقعی و هم کتابهای قلابی را روی طبقهٔ پایینی گذاشت. روی این طبقه یک ردیف رمانِ نسبتاً ارزانقیمت چیده شده بود که حداقل ششتای آنها در واقع همین جعبههای شکلاتی بودند که او آن شب خریده بود.
تنها یک قفسه از کتابخانه به چیزی به بیارزشی و سطحیبودنِ رمان اختصاص یافته بود. باقی قفسهها پر بودند از کتابهای دلگیرِ تاریخ، الهیات و زندگینامه، با جلدهای سیاه و صفحههای لکدار—از آنجور کتابهای کهنه اما آبرومند که در قفسهٔ پانزدهسنتیِ کتابفروشیهای دستدوم پیدا میکنی. جاسپر لحظهای رویشان دقیق شد، انگار که داشت عنوانهایشان را حفظ میکرد.
او کتاب «زندگی کشیش جرمایا بودفیش» را پایین کشید و بلند خواند: «در آن گفتوگوهای صمیمانه با خانوادهاش که بعد از دعای عصرانه درمیگرفت، شنیدم برادر بودفیش یک بار اشاره کرد که فیلو جودئوس—که کارنامهٔ علمیاش همواره پیشدرآمدهای ملانشتون را دربارهٔ جوهر عقلگرایی به یادم میآورد—چیزی جز یک سفسطهگرِ محض نبود—»
جاسپر کتاب را محکم بست و با خشنودی گفت: «همین بس است. فیلو جودئوس—اسم خوبی است برای رو کردن.»
او کمد کتابها را دوباره قفل کرد و بالا رفت. در اتاقخواب کوچکِ سمت راستِ پاگرد طبقهٔ بالا، چراغ برقی روشن بود. قاعدتاً خانه تا پیش از ورود جاسپر خالی بود، اما اگر ولگردی در حیاط حضور داشت، شاید از روی همین چراغِ همواره روشن حدس میزد کسی آنجا زندگی میکند. اتاقخواب، ساده و زاهدانه بود—یک تخت آهنی، یک صندلی سادهٔ پشتیصاف، یک روشویی، و یک دراور سنگین از چوب بلوط. جاسپر شتابان قفل پایینترین کشوی دراور را باز کرد، آن را بیرون کشید و اینها را درآورد: یک کتوشلوار مشکیِ چروک و براق، یک جفت کفش مشکی، یک پاپیون کوچک مشکی، یک یقهٔ ایستادهٔ گلدستون، یک پیراهن سفید با سینهٔ آهارخورده، یک کلاه نمدی قهوهایِ خالدار و یک کلاهگیس—کلاهگیسی گرانقیمت و عالی با موهای قهوهایِ رنگرورفته که هنرمندانه شلخته شده بود.
او کتوشلوار فلانلِ شیک، یقهٔ برگردان، کراوات آبی، پیراهن ابریشمیِ سفارشیدوز و کفشهای چرم کوردوانش را درآورد و بیدرنگ کلاهگیس و آن لباسهای تیرهوتار را پوشید. به محض آنکه آنها را بر تن کرد، گوشههای دهانش افتاد. با چراغ روشن و لباسهای خودش که روی تخت رها شده بود، از پلهها پایین آمد. روشن بود که او دیگر همان مردی نبود که بالا رفته بود. از نظر چهره مثل جاسپر بود، اما از نظر سرشت، پیدا بود که کمتر تندرست، کمتر اهل عمل، کمتر خوشمشرب، و قطعاً بیشتر گرفتار غمها و فکرهای دور و درازِ یک خیالباف بود. در واقع باید متوجه میشدی که او دیگر جاسپر هولت نبود، بلکه برادر دوقلوی جاسپر، جان هولت، زاهدِ گوشهنشین و متعصبِ مذهبی بود.
۲
جان هولت، برادر دوقلوی جاسپر هولتِ تحویلدارِ بانک، چشمانش را مالید، انگار ساعتی طولانی غرق در مطالعه بوده، و کشانکشان از میان اتاق نشیمن و راهروی کوچک گذشت و به در ورودی رسید. در را باز کرد، دو برگهٔ تبلیغاتی را که پستچی از شکاف در به داخل انداخته بود برداشت، بیرون رفت و در را پشت سرش قفل کرد. او در حیاط کمعرضِ جلویی ایستاده بود—حیاطی تمیزتر از «گردش بید» در پشت خانه—در خیابانی حاشیهای که پررفتوآمدتر از کوچهٔ خلوتِ پشتی بود.
چراغ قوسیِ خیابان حیاط را روشن کرده بود و نشان میداد کارت کوچکی روی در سنجاق شده است. جان دستش را روی کارت کشید و با ناخن انگشت کوچکش تقهای به آن زد تا مطمئن شود محکم سنجاق شده است. در آن نور نمیتوانست آن را بخواند، اما میدانست با خطی ریز و وسواسی روی آن نوشته شده: «بازاریابان محترم لطفاً مزاحم نشوید، به زنگ پاسخ داده نمیشود، ساکن خانه مشغول کار ادبی است.»
جان روی آستانهٔ در ایستاد تا اینکه چشمش به همسایهٔ سمت راستش افتاد—مردِ درشتهیکل و بیخیالی که هر روز برای کار به شهر میرفت و حالا جلوی خانهاش قدم میزد و سیگارِ بعد از شامش را میکشید. جان کشانکشان تا نزدیک نردهها رفت و شاخهای از گلهای یاس را بو کشید تا اینکه همسایه از آن طرف صدا زد: «عصر قشنگی است.»
جان پاسخ داد: «بله، ظاهراً بسیار مطبوع است.»
صدای جان شبیه صدای جاسپر بود؛ اما از ته چاه درمیآمد و کلامش کمتر رنگِ اطمینان داشت.
جان با لحنی مردد پرسید: «کتاب چطور پیش میرود؟»
«خیلی… خیلی… دشوار است. درک تمام معانی درونی پیشگوییها واقعاً سخت است. خب، باید خودم را به سالن امیدِ روح برسانم. امیدوارم روزی چهارشنبه یا یکشنبهشبی آنجا ببینیمت. شب بخیر، آقا.»
جان لنگانلنگان از خیابان پایین رفت تا به داروخانهای رسید. او یک شیشه جوهر خرید. در خواربارفروشیی که شبها هم باز بود، دو پوند آرد ذرت، دو پوند آرد گندم، یک پوند بیکن، نیم پوند کره، شش عدد تخممرغ و یک قوطی شیر غلیظشده خرید.
شاگرد مغازه پرسید: «بفرستیمشان درب منزل؟»
جان با نگاهی تند براندازش کرد. فهمید این مرد تازهکار است و از عادتهای او خبر ندارد. جان سرزنشکنان گفت: «نه، من همیشه خودم بستههایم را حمل میکنم. دارم کتاب مینویسم. هیچوقت نباید مزاحمم شوند.»
او پول خواربار را با یک حوالهٔ بانکی سیوپنجدلاری پرداخت کرد و بقیهٔ پول را پس گرفت. صندوقدار مغازه عادت داشت این حوالهها را که همیشه از ساوث ورنون و از طرف شخصی به نام آر. جی. اسمیت برای جان فرستاده میشد، نقد کند. جان بستهٔ مواد غذایی را برداشت و از مغازه بیرون رفت.
شاگرد تازهکار پرسید: «این یارو کمی توی قوطی است، هان؟»
صندوقدار توضیح داد: «آره. حتی شیر تازه هم نمیخرد؛ برای همهچیز از شیر غلیظشده استفاده میکند! دربارهاش چی فکر کردی! و میگویند تمام آشغالهایش را هم میسوزاند؛ بهطوریکه با قوطی خاکستر هیچچیز بهجز خاکستر بیرون نمیدهد. یکی از بچهها میگفت اگر به در خانهاش بکوبی، اصلاً جواب نمیدهد. مدام دارد همین کتابش را مینویسد. خیال کنم آدم خشکمقدس مذهبیای است. البته درآمد کوچکی هم دارد؛ گمان کنم خانوادهاش وضع مالیشان خیلی خوب بوده. هر از گاهی غروبها بیرون میآید و در شهر پرسه میزند. اولها به او میخندیدیم، اما دیگر تقریباً به او عادت کردهایم. گمان کنم حدود یک سالی میشود که اینجاست.»
جان با خیالی آسوده داشت از خیابان اصلی روزبانک میگذشت. در بخش نیمهتاریکتر خیابان، پیچید داخل راهرویی که چراغگردانی با خطهای زشت نقاشان ساختمان رویش خودنمایی میکرد: «سالن انجمن امیدِ روح. جلسهٔ تجربهاندوزی. حضور برای عموم آزاد است.»
ساعت هشت بود. اعضای فرقهٔ «امیدِ روح» در سالنشان، واقع در بالای یک نانوایی، جمع شده بودند. فرقهٔ آنها بسیار کوچک و تنگنظر بود. آنها ادعا میکردند که فقط خودشان از اصول کتاب مقدس پیروی میکنند؛ فقط خودشان به رستگاری میرسند؛ بقیهٔ مذهبها به خاطر تجملات غیررسولیشان ملعونند؛ و داشتن ارگ، کشیش یا هر مکان اجتماعی دیگری بهجز سالنهای ساده، گناه است. خود اعضا جلسات را اداره میکردند؛ یکییکی بلند میشدند تا تفسیری از کتاب مقدس ارائه دهند یا از گردآمدن در کنار مومنان ابراز شادمانی کنند، در حالی که بقیه با گفتن «هلویا!» و «آمین، برادر، آمین!» تاییدشان میکردند. آنها جماعتی سادهپوش، نهچندانسیر، نسبتاً مسن و نسبتاً شادمان بودند. محترمترینِ آنها کسی نبود جز جان هولت.
جان فقط شش ماه پیش به روزبانک آمده بود. او خانهٔ بودت را همراه با کتابخانهٔ صاحب پیشین آن، که کشیشی بازنشسته بود، خریده بود و بهای آنها را با اسکناسهای نو صد دلاری پرداخت کرده بود. او هماکنون اعتبار زیادی در فرقهٔ «امید روح» کسب کرده بود. به نظر میرسید که او تقریباً تمام وقت خود را در خانه میگذراند؛ به دعا، مطالعه و نوشتن کتابی مشغول بود. برادریِ امید روح بهخاطر این کتاب هیجانزده بودند. آنها از او التماس کرده بودند که بخشی از آن را برایشان بخواند. او تاکنون فقط چند صفحه خوانده بود که بیشتر شامل نقلقولهایی از رسالههای باستانی دربارهٔ پیشگوییها بود. او تقریباً هر یکشنبه و چهارشنبه شب در جلسه حاضر میشد و به شیوهای مردد اما عالمانه دربارهٔ جهان و نفسانیات سخنرانی میکرد.
امشب او با کلمات چندبخشی دربارهٔ این حقیقت سخن گفت که شخصی به نام فیلون اسکندرانی صرفاً یک سفسطهگر بوده است. افراد فرقه چندان در بند این نبودند که فیلون اسکندرانی یا سفسطهگر دقیقاً چه میتوانند باشند، اما در حالی که سرهایشان پشت سر هم تکان میخورد، زمزمه کردند: «حق با توست، برادر! هللویا!»
جان به سخنرانی غمانگیز و صمیمانهای دربارهٔ برادر دنیویاش جاسپر تغییر مسیر داد و آنها را در جریان تلاشهای خود با تمایل سیریناپذیر جاسپر به پول گذاشت. به درخواست او، برادری برای جاسپر دعا کردند.
جلسه ساعت نه به پایان رسید. جان با بزرگان جماعت یکبهیک دست داد و در حالی که آه میکشید گفت: «جلسهٔ خوبی بود، مگر نه؟ چه ریزش آزادانهای از روح!» او به یک عضو جدید، یعنی دختری خدمتکار که تازه از سیاتل آمده بود، خوشآمد گفت. او در حالی که خواربار و بطری جوهر را حمل میکرد، ساعت نه و هفت دقیقه از سالن راهی پلهها شد.
ساعت نه و شانزده دقیقه، جان داشت کلاهگیس قهوهای و لباسهای عزا را در اتاق خوابش بیرون میآورد. ساعت نه و بیستوهشت دقیقه، جان هولت دوباره تبدیل شده بود به جاسپر هولت، تحویلدار کاردان بانک ملی چوببری.
جاسپر هولت چراغ را در اتاق خواب برادرش روشن گذاشت. او به سرعت به طبقهٔ پایین دوید، قفل در ورودی را امتحان کرد، آن را چفت کرد، مطمئن شد که همهٔ پنجرهها قفل هستند، بستهٔ خواربار و پشتهٔ شکلاتهایی را که از جعبههای شکلاتِ کتابمانند بیرون آورده بود برداشت، چراغ اتاق نشیمن را فوت کرد و در امتداد مسیر بیدها به سمت ماشینش دوید. او خواربار و شکلات را به درون آن پرتاب کرد، ماشین را طوری دندهعقب بیرون آورد که گویی به دندهعقب رفتن در این حیاطِ پر از شاخوبرگ عادت داشت، و در امتداد جادهٔ خلوتِ پشت سر رانندگی کرد.
هنگامی که از کنار باتلاقی میگذشت، دست دراز کرد، بستهٔ شکلات را برداشت، با یک دست فرمان را گرفت و با دست دیگر کاغذ بستهبندی را کند و شکلاتها را به بیرون پرت کرد. آنها در میان علفهای هرز کنار جاده باریدند. جاسپر کاغذی را که شکلاتها درون آن بودند و نام قنادی پارتنون روی آن چاپ شده بود، در جیبش فرو کرد. او خواربار را دانه دانه از کیسهٔ برچسبدار خارج کرد، آن کیسه را هم در جیبش چپاند و خواربار را روی صندلیِ کنار دستش گذاشت.
در راهِ رفتن از روزبانک به مرکز شهر ورنون، او دوباره از خیابان اصلی پیچید و در برابر کلبهای که پر از بز بود و یک نروژی لنگ در آن سکونت داشت توقف کرد. بوق زد. نوهٔ مرد نروژی بیرون دوید.
جاسپر داد زد: «این هم مقداری آذوقهٔ دیگر برای شما.»
مرد نروژی سالخورده در حالی که از در بیرون آمده بود فریاد زد: «خدا خیرت بدهد، آقا. نمیدانم اگر تو نبودی چه خاکی به سرمان میکردیم!»
اما جاسپر منتظر قدردانی نماند. او همینکه به راه افتاد فریاد زد: «چند روز دیگر باز هم برایتان میآورم.»
ساعت ده و ربع با ماشین جلو سالنی ایستاد که محل تازهترین سرگرمی جامعهٔ ورنون یعنی تئاتر مردمی بود. گروه بلوار، یعنی همان «بهترین آدمهای شهر»، عضو انجمن تئاتر مردمی بودند و رئیسشان دختر مدیرکل راهآهن بود. جاسپر هولت به عنوان یک مجرد خوشخانواده در میانشان عزیز بود، با وجود این واقعیت که هیچکس چیز زیادی دربارهاش نمیدانست، جز اینکه کارمند بانک خوبی است و در انگلیس به دنیا آمده. اما به عنوان بازیگر نه تنها عزیز بود، بلکه بهترین بازیگر آماتور ورنون به شمار میرفت. چهرهٔ آرامش میتوانست با احساسی تراژیک چروک شود یا از کمدی پف کند؛ رفتار آرامش دینامویی از احساسات را پنهان میکرد. برخلاف بیشتر بازیگران آماتور، او سعی نمیکرد بازی کند، بلکه خودِ آن چیز میشد. او جاسپر هولت را فراموش میکرد و به یک ولگرد یا قاضی، یک تفکر برنارد شاو، یک نماد لرد دانسانی، یک رادیکال سوزان گلاسپل، یا یک مرد درباری کلاید فیتچ تبدیل میشد.
نمایشنامه تکپردهای دیگر برنامه بعدی تئاتر مردمی از پیش تمرین شده بود. بازیگران نمایشی قرار بود جاسپر ستارهاش باشد، همگی منتظر او بودند. خانمهای نگرانِ مسئولِ صحنه هم همین طور. آنها دربارهٔ پرده آبی پنجره صحنه، درباره نور نقطهای از کار افتاده، و درباره تفسیر عالی نقش پیشخدمت در نمایش نظر او را میخواستند؛ نقشی که تنها شامل دو خط بود، اما قرار بود یکی از محبوبترین دخترانِ قشر جوان آن را بازی کند. پس از بحثها و دعوایی بسیار شدید میان دو تن از اعضای کمیتهٔ نمایشنامهخوانی، تمرین شروع شد. جاسپر هولت همچنان کتوشلوار فلانل و یک میخکِ رو به پژمردهشدن به تن داشت؛ اما او دیگر جاسپر نبود، او دوکِ سن سابا بود؛ مردی پیر، بدبین، باوقار، باابهت، با حرکات دست راحت، صدایی آرام، و میلاش به شومی لرزهبرانگیز.
کارگردان حرفهای فریاد زد: «ای کاش چند بازیگر دیگر مثل تو داشتم!»
تمرین ساعت یازده و نیم تمام شد. جاسپر ماشینش را به پارکینگ عمومیای که ماشین را آنجا نگه میداشت راند و پیاده به خانه رفت. در آنجا، کاغذ کادویی را که نام قنادی پارتنون روی آن بود و پاکت برچسبخوردهای را که مواد غذایی در آن قرار داشت، پاره کرد و سوزاند.
نمایشهای تئاتر مردمی چهارشنبهٔ هفته بعد روی صحنه رفتند. جاسپر هولت به شدت تشویق شد و در مهمانیِ کلوب کانتری لیکساید، که پس از نمایش برگزار شد، با قشنگترین دختران شهر رقصید. او حرف زیادی برای گفتن به آنها نداشت، اما با شور و اشتیاق رقصید و هاله از موفقیت هنری پیرامونش را فرا گرفته بود.
آن شب برادرش جان در جلسهٔ برادریِ امیدِ روح در روزبانک حاضر نشد.
دوشنبه، پنج روز بعد، هنگامی که جاسپر در جلسهٔ مشورتی با رئیس و صندوقدار بانک ملی لومبر بود، از سردرد گله کرد. روز بعد به رئیس تلفن زد که سر کار نخواهد آمد؛ در خانه میماند تا چشمهایش استراحت کنند، بخوابد و از شر این سردردِ سمج خلاص شود. این بد موقع بود، چرا که دقیقا همان روز برادر دوقلویش جان یکی از سفرهای نادرش را به ورنون انجام داد و به بانک سر زد.
رئیس تنها یک بار دیگر جان را دیده بود و از قضا اتفاق افتاده بود که در آن موقعیت هم جاسپر غایب بود و در شهر حضور نداشت. رئیس، جان را به دفتر خصوصیاش دعوت کرد.
رئیس بانک گفت: «برادرت خانه است؛ بیچاره سردرد بدی دارد. امیدوارم زودتر خوب شود. ما اینجا خیلی به او احترام میگذاریم. باید به او افتخار کنی. سیگار میکشی؟»
رئیس در حالی که این را میگفت، براندازش کرد. یکی دو بار وقتی جاسپر و رئیس با هم بیرون رفته بودند تا ناهار بخورند، جاسپر از شباهت عجیب و غریب خودش و برادر دوقلویش گفته بود. اما رئیس پیش خودش فکر کرده بود که چندان شباهتی بینشان نمیبیند. اجزای صورت هر دو شبیه هم بود، اما قیافهٔ جان که انگار همیشه سوءهاضمهٔ روحی داشت، رفتار ناخوشایندش، و موهایش که نامرتب و قهوهای بیروح بود (در حالی که موهای جاسپر روی کچلی براقش کاملاً مشکی و صاف شانه شده بود) باعث میشد رئیس همانقدر که جاسپر را دوست دارد، از جان بدش بیاید.
و حالا جان داشت جواب میداد: «نه، من سیگار نمیکشم. درک نمیکنم چطور یک آدم میتواند این تن را با مواد مخدر آلوده کند. حتماً باید خوشحال شوم که میبینم از جاسپرِ بیچاره تعریف میکنید، اما من بیشتر نگران بیتوجهی او به مسائل معنوی هستم. او گاهی به دیدن من میآید، در روزبانک، و من با او بحث میکنم، اما هر کاری میکنم نمیتوانم کاری کنم که اشتباهاتش را ببیند. و این رفتارهای سبکسرانهاش—!»
رئیس گفت: «ما فکر نمیکنیم او سبکسر باشد. به نظر ما کارمند کاملاً کاردانی است.»
جان گفت: «اما این بازیگریهایش! و خواندن داستانهای عاشقانه! خب، سعی میکنم این دستور را آویزهٔ گوشم کنم که «قضاوت نکنید تا قضاوت نشوید.» اما دلم میسوزد وقتی میبینم برادر خودم وعدههای ابدی را با سرگرمیهای فانی عوض کرده است. خب، میروم به او سر بزنم. امیدوارم یک روز شما را در تالار امیدِ جان، در روزبانک ببینیم. روز خوش، آقا.»
رئیس در حالی که برمیگشت سر کارش زیر لب غر زد: «میخواهم به جاسپر بگویم بزرگترین تعریفی که میتوانم از او بکنم این است که شبیه برادرش نیست.»
و روز بعد، یعنی یک چهارشنبهٔ دیگر، وقتی جاسپر دوباره در بانک آفتابی شد، رئیس واقعاً همین مقایسهٔ شوخطبعانه را پیش کشید؛ و جاسپر آهی کشید و گفت: «وای، جان واقعاً آدم خوبی است، اما همیشه دنبال متافیزیک و عرفان شرقی و خدا میداند چه چیزهای دیگری بوده که دیگر توی مه گم و گور شده. اما خیلی بهتر از من است. یکوقت اگر صاحبانهام را کشتم—یا فرض کنید، رئیس، اگر به بانک دستبرد زدم—بروید سراغ جان؛ و روی بهترین ناهار شهر با شما شرط میبندم که تمام تلاشش را میکند تا من را به میز محاکمه بکشاند. اینقدر که او آدم اتوکشیده و درستکاری است!»
رئیس گفت: «درستکار، بله—تیزی گوشههایش هم که دارد بیرون میزند! خب، هر وقت خواستید به ما دستبرد بزنید، جاسپر، میروم سراغ جان. اما لطفاً تا جایی که میتوانی سعی کن به ما دستبرد نزنی. اصلاً دوست ندارم مجبور شوم با یک کارآگاه مذهبیِ پیراهنیقهآهارکرده سر و کار داشته باشم!»
هر دو مرد خندیدند، و جاسپر به باجهاش برگشت. او اعتراف کرد که سرش همچنان درد میکند. رئیس به او پیشنهاد کرد که یک هفته مرخصی بگیرد. جاسپر گفت که نمیخواهد. با شروع کارخانههای جدید تسلیحاتی به خاطر جنگ در اروپا، دستمزد کارگران به شدت افزایش یافته بود، و مسئولیت پرداختشان با جاسپر بود.
اواخر همان بعدازظهر رئیس استدلال کرد: «بهتر است یک هفته استراحت کنی تا اینکه مریض شوی.»
جاسپر بالاخره گذاشت بالاخره راضیاش کنند دستکم برای آخر هفته سفر برود. جاسپر گفت جمعهٔ پیشرو میزند به چاک و میرود شمال، سمت دریاچهٔ واکامین؛ کمی ماهیسیاه میگیرد و دوشنبه یا سهشنبه برمیگردد. پیش از رفتن قرار بود لیست حقوق پرداختهای شنبه را آماده کند و تحویل باجهدار دیگر بدهد. رئیس بانک بابت تعهدش از او تشکر کرد و بنا به رسم نهچندان کمیابش، جاسپر را دعوت کرد تا فرداشب — پنجشنبه — به خانهاش برود.
غروب چهارشنبه جان، برادر جاسپر، در جلسهٔ امیدِ روح در روزبانک آفتابی شد. وقتی به خانه رفته بود و بهسحر جادو دوباره به جاسپر تبدیل شده بود، این جاسپر کلاهگیس و لباسهای جان را برنگرداند توی دراور، بلکه آنها را چپاند داخل یک چمدان، چمدان را برد به اتاقش در ورنون و توی کمد لباس قفلش کرد.
جاسپر شب پنجشنبه سر شام در خانهٔ رئیس بانک خیلی خوشرو بود، اما بیشتر ساکت بود، و از آنجا که سرش هنوز تیر میکشید، زودتر خانه را ترک کرد — ساعت نه و نیم. با وقار، دستکشهای ابریشمی خاکستریاش را در یک دست گرفت و با دست دیگر عصایش را با غرور تکان داد و از خانهٔ رئیس در بولوار شیکپوشان پیاده برگشت سمت مرکز ورنون. رفت داخل پارکینگ عمومی که ماشینش آنجا پارک بود.
جاسپر به متصدی شیفت شب گفت: «سرم درد میکند. فکر کنم ماشین را ببرم بیرون و کمی هوای تازه بخورم.»
با سرعتی که بیشتر از پانزده مایل در ساعت نبود حرکت کرد. راه افتاد سمت جنوب. وقتی به حومهٔ شهر رسید، سرعتش را یکنفس رساند به بیستوپنج مایل در ساعت. توی صندلیاش نشست، با همان ثباتِ بیحرکتِ رانندههای مسافتهای طولانی: تنش آرام بود، به جز حرکتهای ریز و نامحسوس پایش روی پدال گاز و دستهایش روی فرمان — دست راستش روی فرمان کشیده بود و آن را از بالا گرفته بود، آرنج چپش راحت روی لبهٔ بالشتکدار صندلی استراحت میکرد و دست چپش فقط داشت به فرمان نوک میزد.
پانزده مایل در همین جهتِ جنوب رانندگی کرد — تقریباً تا شهر کوچک واناگوچی. بعد با پیچی تند از راه فرعی نسبتاً خرابی پیچید سمت شمال و غرب، و با زدن یک دور بزرگ دور شهر، به طرف شهر سنت کلیر راند. حومهٔ روزبانک، یعنی همان جایی که برادرش جان در آن زندگی میکرد، آن هم شمال ورنون بود. این جهتها برایش اهمیت خاصی داشتند: واناگوچی هجده مایل در جنوب شهر مادر، یعنی ورنون؛ روزبانک، برعکس، در شمال، هشت مایلیِ شمالِ ورنون؛ و سنت کلیر بیست مایل در شمال — تقریباً همانقدر که واناگوچی در جنوب ورنون است، سنت کلیر در شمالش قرار دارد.
سر راهش به سمت سنت کلیر، در نقطهای که فقط دو مایل با روزبانک فاصله داشت، جاسپر ماشین را از جادهٔ اصلی بیرون کشید و برد توی بیشهای از درختان بلوط و افرا و آن را روی جادهٔ جنگلیِ متروکهای متوقف کرد. خشخشکنان پیاده شد و از میان جنگل بالا رفت تا رسید به بالای تپهای که مشرف به دریاچهای باتلاقی بود. ساحل شنیِ روبهروی صخره عمود از لبهٔ آب بالا رفته بود. در آن نور رنگپریدهای که از ستارهها و زمین تراوش میشد، وسعتِ نیزارِ دریاچه را تشخیص داد. آنقدر گلآلود و درگیر علفهای هرز بود که هیچوقت به کار شنا نمیآمد؛ و از آنجا که تنها ساکنانش گربهماهیهای لزج بودند، کمتر کسی هوس میکرد آنجا ماهیگیری کند. جاسپر متفکرانه ایستاد. داشت داستان گاری اسبهای آن کشاورز را به یاد میآورد که رم کرده بودند، از روی این صخره شیرجه زده بودند پایین و تهِ گلآلود دریاچه غرق شده بودند.
جاسپر هولت چوبدستیاش را تکان داد و جادهای خیالی را از لبهی صخره تا پناهگاهی که ماشینش آنجا پارک شده بود، ترسیم کرد. او یک بار با جیببری بزرگ افتاد به جان بوتههای درهمپیچیدهی فندق که جلوی آن جادهی فرضی را گرفته بودند و تکهتکهشان کرد. وقتی مسیر را تا ماشینش کشید، لبخندی زد. رفت لب جنگل و به جادهی اصلی نگاهی انداخت؛ بالا و پایینش کرد. ماشینی داشت نزدیک میشد. صبر کرد تا رد شود، دوید سمت ماشین خودش، دندهعقب آمد توی جاده و با سرعت حدود سی مایل در ساعت، راهش را رو به شمال، به سمت سنت کلیر کج کرد.
دم سنت کلیر ایستاد، جعبهابزارش را درآورد، شمعی را باز کرد و با ضربهای محکم به بدنهی موتور، عایق چینیاش را عمداً شکست. دوباره شمع را بست و ماشین را روشن کرد. ماشین به خاطر شمع اتصالکوتاهکرده، یک سیلندر کم آورد، سکندری زد و تف انداخت.
جاسپر با روی خوش گفت: «حدس میزنم مشکلی تو سیستم برقرسانی پیش اومده.»
او بالاخره توانست ماشین را ببرد توی تعمیرگاهی در سنت کلیر. غیر از یک پیرمرد سیاهپوست که شبکار شستوشو بود و با اسفنج و شلنگ افتاده بود به جان یک ماشین لیموزین، کس دیگری توی تعمیرگاه نبود.
جاسپر پرسید: «تعمیرکار شبانه دارید اینجا؟»
پیرمرد گفت: «نه آقا؛ فکر کنم باید بذاریدش تا صبح بمونه.»
جاسپر گفت: «لعنت به این شانس! یه مرگیش شده؛ کاربوراتور یا برقرسانی. خب، پس مجبورم همینجا ولش کنم. بهش بگو— راستی، فردا صبح که تعمیرکار اومد، تو اینجا هستی؟»
سیاهپوست گفت: «بله آقا.»
جاسپر گفت: «خب، بگو ماشین رو فردا تا ظهر حتماً میخوام. نه، بگو تا فردا ساعت نه. حواست باشه یادت نره. این هم واسه اینکه بهتر یادت بمونه.»
او یک سکهی بیستوپنجسنتی به سیاهپوست داد؛ سیاهپوست دندانهایش را نمایان کرد و گفت: «بله آقا؛ این کلی کمک میکنه یادم بمونه!» سیاهپوست همان طور که تگ انبارداری را به ماشین میبست، پرسید: «اسم شریف؟»
جاسپر گفت: «ام… اسمم؟ اوه، هانسون. یادت باشه، فردا حدود ساعت نه آماده باشه.»
جاسپر پیاده راه افتاد سمت ایستگاه قطار. ساعت یک و ده دقیقه بود. جاسپر از متصدی شیفت شب دربارهی قطار بعدیِ ورنون چیزی نپرسید. معلوم بود میداند قطاری هست که ساعت یک و سیوهفت دقیقه همینجا در سنت کلیر توقف دارد. او نرفت توی سالن انتظار بنشیند، بلکه رفت بیرون و توی تاریکی، روی گاریِ پشت انبار توشهای نشست. قطار که آمد، لغز ید و نشست روی صندلیِ آخرِ آخرین واگن، و کلاه نرمش را کشید روی چشمهایش و یا خوابید یا خودش را به خواب زد. وقتی رسید به ورنون، از مسیر مستقیمِ ایستگاه تا مسافرخانهاش نرفت، بلکه رفت سراغ همان تعمیرگاهی که همیشه ماشینش را آنجا پارک میکرد. پا گذاشت توی تعمیرگاه. نگهبان شبانه روی صندلی چوبی بزرگی که آن را به دیوارِ راهروی باریک ورودیِ تعمیرگاه تکیه داده بود، چرت میزد.
جاسپر با لحنی بگووبخند به نگهبان صدا زد: «عجب بدبیاریای آوردم. سیستم برقش به هم ریخت—حدس میزنم از برقش بود. مجبور شدم ماشین رو تو واناگوچی بذارم و بیام.»
نگهبان تایید کرد: «آره، بدبیاری بزرگیه واقعاً.»
جاسپر در حالی که رد میشد روی حرفش تاکید کرد: «آره بابا. خلاصه تو واناگوچی گذاشتمش.»
او در این گفتهاش دقیق نبود. او ماشین را نه در واناگوچی که در جنوب است، بلکه در سنت کلیر که در شمال است گذاشته بود.
او به پانسیونش برگشت، خوابی عالی کرد و زیر دوش صبحگاهی زیر لب آواز خواند. با این حال، هنگام صبحانه نزد صاحبخانهاش از سردرد مداومش نالید و اعلام کرد که قصد دارد به سمت شمال، به واکامین برود تا کمی ماهی سوف صید کند و به چشمهایش استراحت بدهد. زن او را تشویق کرد که حتماً برود.
صاحبخانه پرسید: «کاری از دست من برمیآید که برای رفتنت کمکی کرده باشم؟»
جاسپر گفت: «نه، ممنون. فقط دو تا چمدان با خودم میبرم، با مقداری لباس کهنه و لوازم ماهیگیری. راستش، همهشان را بستهام. اگر بتوانم از بانک مرخص شوم، احتمالاً با قطارِ ظهر به سمت شمال میروم. الان سرِ بانک خیلی شلوغ است، چون باید لیست پرداختیهای کارخانههایی را که با متحدین قرارداد جنگی دارند آماده کنیم. روزنامه امروز چه نوشته؟»
جاسپر به بانک رسید، در حالی که آن دو چمدان و یک چتر ابریشمیِ لولهشده، شیک و باوقار را به همراه داشت که نامش روی دسته نقرهای آن حک شده بود. دربان که نگهبان بانک هم بود، به او کمک کرد تا چمدانها را به داخل ببرد.
جاسپر در اشاره به یکی از چمدانها که سنگین بود اما به نظر نمیرسید کاملاً پر شده باشد، به دربان گفت: «مراقب آن ساک باش. لوازم ماهیگیریام داخلش است. خب، فکر کنم امروز به واکامین بروم و چندتایی ماهی سوف بگیرم.»
دربان پرسید: «کاش من هم میتوانستم همراهتان بیایم قربان. حالِ سرتان امروز صبح چطور است؟ هنوز درد میکند؟»
جاسپر گفت: «کمی بهتر است، اما چشمهایم هنوز خیلی تار میبینند. فکر کنم بیش از حد از آنها کار کشیدهام. ببین کانرز، سعی میکنم با قطار ساعت یازده و هفت دقیقه به شمال بروم. بهتر است ساعت یازده یک تاکسی برایم اینجا باشد. یا نه؛ کمی قبل از یازده بهت خبر میدهم. سعی میکنم به قطار یازده و هفت دقیقه به مقصد واکامین برسم.»
دربان گفت: «بسیار خب قربان.»
رئیس، دستیار صندوقدار و سرپرست کارمندان، همگی از جاسپر پرسیدند که حالش چطور است؛ و او برای همه آنها این جمله را تکرار کرد که بیش از حد از چشمهایش کار کشیده و قرار است در واکامین چندتایی ماهی سوف صید کند.
آن یک تحویلدار، از باجهاش که کنار باجه جاسپر بود، با خوشرویی از پشت توریِ فولادی صدا زد: «خوش به حال بعضیها! حالا صبر کن! من هم تابستان امسال قرار است حساسیت فصلی بگیرم و یک ماه بروم ماهیگیری!»
جاسپر آن دو چمدان و چتر را در باجهاش گذاشت و در حالی که تحویلدارِ دیگر را برای پرداخت پولهای جاری تنها گذاشت، خودش مشغول آماده کردن لیست پرداختیهای فردا، یعنی شنبه شد. او با بیخیالی وارد خزانه شد؛ سلولی باریک، کمابهت و بدون تهویه با کفپوش لینولئومِ سخت، یک لامپ برقیِ بدون حباب و دیوار پشتی که تماماً از درهای فولادیِ گاوصندوقها تشکیل شده بود؛ همگی با رنگ آبیِ رنگپریدهای رنگ شده بودند و اصلاً باابهت به نظر نمیرسیدند، اما از چندین میلیون دلار پول نقد و اوراق بهادار محافظت میکردند. درهای بالایی که روی بازوهای بزرگ فولادی آویزان بودند و هر کدام دو صفحه مدرج داشتند، تنها توسط دو نفر از مقامات بانک باز میشدند که هر کدام یکی از آن دو رمز را میدانستند. پایینتر از اینها، درهای کوچکتری بود که جاسپر به عنوان تحویلدار میتوانست یکی از آنها را باز کند. این درِ یک جعبه فولادیِ بیاهمیت بود که محتوایش صد و هفده هزار دلار اسکناس و چهار هزار دلار طلا و نقره بود.
جاسپر در حالی که بستههای اسکناس را جابهجا میکرد، مدام میرفت و میآمد. او در باجهاش، در فاصلهای کمتر از یک متریِ تحویلدارِ دیگر کار میکرد و تنها نوارهای توریِ فولادی میانشان فاصله انداخته بود.
او در حین کار، چند کلمهای با این تحویلدارِ دیگر رد و بدل کرد.
یک بار که داشت نوزده هزار دلار را میشمرد، نظر داد: «این هفته لیست پرداختی کارخانه واگنسازی هنشل خیلی سنگین است. تا جایی که فهمیدهام، برای متحدین ارابه توپ و بدنه کامیون میسازند.»
آن یکی صندوقدار که چندان علاقهای نشان نمیداد، گفت: «اوهوم!»
جاسپر، در حالی که ماشینی و بیسروصدا مشغول انجام کارهای همیشگیاش بود، اسکناسها را مطابق مبالغ فهرست تایپشدهی دستمزدها میشمرد. ظاهراً چشمهایش اصلاً از روی اسکناسها و آن فهرست تایپشدهای که جلویش بود، تکان نمیخورد. او دستههای اسکناس را بستهبندی میکرد و دور هر کدام یک نوار کاغذی میبست. به نظر میرسید که هر بسته را درون کیف چرمی سیاه و کوچکی میاندازد که کنار دستش نگه داشته بود، اما در واقع پولها را داخل این کیفهای دستمزد نمیانداخت.
هر دو چمدانی که زیر پایش بودند، بسته و ظاهراً قفلبهقفل به نظر میرسیدند؛ اما یکی از آنها قفل نبود و با اینکه سنگین بود، چیزی جز یک تکه آهن خام در آن وجود نداشت. گهگاه دست جاسپر، در حالی که بستهای از اسکناسها را در دست داشت، آویزان میشد. او با حرکت ملایم پایش آن چمدان را باز میکرد و اسکناسها از دستش به درون آن میلغزیدند.
بخش پایینی باجهی او از ورقهای فولادی و یکپارچه ساخته شده بود و از جلوی بانک، کسی نمیتوانست این حرکت مشکوک را ببیند. صندوقدار دیگر میتوانست آن را ببیند، اما جاسپر فقط زمانی اسکناسها را پایین میانداخت که همکارش مشغول صحبت با مشتری بود یا پشتش را به او کرده بود. جاسپر برای اینکه تا رسیدن چنین فرصت مناسبی وقتکشی کند، مدام بستههای اسکناس را دو بار میشمرد و طوری چشمهایش را میمالید که انگار درد میکنند.
بعد از هر کدام از این پنهانکاریها، جاسپر با دبدبه و کبکبه، رولهای سکهای را که در فهرست آمده بود، درون کیفهای دستمزد میانداخت. در همان حالی که این استوانههای سکه با پوشش آبیرنگ را درون کیفها پرت میکرد، با آن یکی صندوقدار گپ میزد؛ سپس درِ کیفها را قفل میکرد و با وقار آنها را یک طرف میگذاشت.
جاسپر در آماده کردن لیست دستمزدها آنقدر کُند بود که کارش تا پنج دقیقه به یازده طول کشید. او نگهبان دمِ در را صدا زد و با اشاره به سمت باجه پیشنهاد داد: «بهتر است همین حالا برایم تاکسی بگیری.»
هنوز یک کیف مانده بود که پر شود. او در حالی که به صندوقدار همکارش دستور میداد، کاملاً واضح در حال انداختن بستههای پول در آن دیده میشد. جاسپر گفت: «من تمام کیفها را در گاوصندوق خودم میگذارم و تو میتوانی آنها را به مال خودت منتقل کنی. حتماً گاوصندوق مرا قفل کن. خدای من، بهتر است عجله کنم وگرنه به قطارم نمیرسم! حداکثر تا صبح سهشنبه برمیگردم. فعلاً؛ مراقب خودت باش.»
او با شتاب کیفهای دستمزد را در گاوصندوقش در مخزن بانک روی هم چید. گاوصندوق تقریباً با آنها پر شده بود و به جز آخرین کیف، هیچکدام حاوی چیزی جز چند رول سکه نبودند. با اینکه به آن صندوقدار گفته بود گاوصندوق را قفل کند، خودش رمز چرخشی را چرخاند؛ کار بیفکرانهای که باعث میشد صندوقدارِ همکار مجبور شود منتظر بماند تا رئیس بانک بیاید و قفل را باز کند.
او چتر و آن دو چمدان را برداشت؛ و بیش از ده ثانیه روی یکی از چمدانها خم نشد. در حالی که برای تحویلدارِ پشت میزِ جلو سالن دست تکان میداد، آنقدر با عجله رفت که نگهبان فرصت نکرد در حمل چمدانها به او کمک کند. او با شتاب از میان بانک گذشت، از در بیرون رفت و سوار تاکسیِ منتظر شد و با صدایی که به گوش نگهبان برسد، رو به راننده فریاد زد: «ایستگاه امانددی.»
در ایستگاه راهآهن م. و د. ر. ر.، پیشنهاد باربرها را برای حمل چمدانهایش رد کرد و بلیت واکامین را خرید؛ واکامین شهری تفریحی کنار دریاچه بود، صد و چهل مایل شمالغرب ورنون و در نتیجه صد و بیست مایل آنسوی سنتکلر. فقط بهاندازهای وقت داشت که سوار قطار یازدهوهفت شود. واگن درجهیک نگرفت و در واگن معمولی، نزدیک درِ انتهای آن، نشست. سر نقرهای چترش را که نامش روی آن حک شده بود باز کرد و در جیبش انداخت.
وقتی قطار به سنتکلر رسید، جاسپر با چمدانها به سمت سکوی سرپوشیده رفت، اما چتر بیسر را جا گذاشت. صورتش خالی و بیعلاقه بود. همین که قطار راه افتاد، خودش را از قطار پایین انداخت و باوقار دور شد. برای یک لحظه برق ماجراجویی از چهرهاش گذشت و ناپدید شد.
در تعمیرگاهی که شب پیش ماشینش را آنجا گذاشته بود، سرکارگر پرسید: «ماشینم را تعمیر کردید—رودستر مرکوری، همان که جرقهاش خراب بود؟»
سرکارگر پاسخ داد: «نه! چند تا کار جلوتر از آن هست. هنوز وقت نکردهایم دست بهش بزنیم. لابد اوایل بعدازظهر میرسیم به آن.»
جاسپر از سر کلافگی و تعجب زبانش را دور لبهایش چرخاند. چمدانهایش را روی کف تعمیرگاه گذاشت و ایستاد و فکر کرد؛ انگشت اشارهٔ خمیدهاش را به لب پایینش تکیه داده بود.
بعد غر زد: «خب، فکر کنم بتوانم راهش بیندازم—ببخشید—نمیتوانم صبر کنم—باید به شهر بعدی برسم.»
سرکارگر با ادب گفت: «این روزها خیلی از شما فروشندههای دورهگرد با ماشین قلمروتان را میگردید، آقای هانسون.» و نگاهی به رسید نگهداری ماشین جاسپر انداخت.
جاسپر گفت: «بله. با ماشین میتوانم خیلی بیشتر از قطار پیش بروم.»
هزینهٔ نگهداری شبانه را بیآنکه اعتراضی کند پرداخت، هرچند چون ماشینش تعمیر نشده بود، گرفتن این پول ناعادلانه بود. در واقع، رفتارش کاملاً عادی و جلبتوجهنکن بود. چمدانها را در ماشین جا داد و در حالی که موتور پِتپِت میکرد، از آنجا بیرون زد. در تعمیرگاه دیگری یک شمع نو خرید و آن را بست. وقتی دوباره راه افتاد، پِتپِت موتور قطع شده بود.
از سنتکلر بیرون رفت و در جهت ورنون—و روزبانک، جایی که برادرش زندگی میکرد—حرکت کرد. ماشین را به آن بیشهٔ انبوه بلوط و افرا، فقط دو مایلی روزبانک، برد؛ همانجا که مسیر خیالیای را تا صخرهٔ مشرف به دریاچهٔ نیزار قدم زده و اندازه گرفته بود. ماشین را در فضای چمنداری کنار جادهٔ جنگلی متروک پارک کرد. پتوی سبکی روی چمدانها انداخت. از زیر صندلی یک قوطی مرغ ادویهدار، یک جعبه بیسکویت، یک قوطی چای، یک اجاق تاشو و یک چراغ الکلی بیرون آورد. آنها را روی چمن چید—ناهار پیکنیکی.
از یک و هفت دقیقهٔ بعدازظهر تا تاریکی، کنار آن ناهار نشست. گاهگاهی وانمود میکرد که چیزی میخورد. از جویباری آب آورد، چای درست کرد، جعبهٔ بیسکویت و قوطی مرغ را باز کرد. اما بیشتر وقتها بیحرکت مینشست و پشت سر هم سیگار میکشید.
یک بار مردی سوئدی که این جاده را میانبری به مزرعهٔ سبزیجاتش گرفته بود، از کنارش رد شد و زیر لب گفت: «پیکنیکه، هان؟»
جاسپر بیحال گفت: «آره، یه روز مرخصی گرفتم.»
مرد بیآنکه به پشت سر نگاه کند، به راهش ادامه داد.
دم غروب، جاسپر سیگارش را تا نوک آن کشید، آتش را خاموش کرد و با لحنی معماگونه گفت: «این احتمالاً آخرین سیگار جاسپر هولت بود. گمان نکنم تو بتوانی سیگار بکشی، جان—لعنت به تو!»
جاسپر دو چمدان را میان بوتهها پنهان کرد، باقیماندههای ناهار را در ماشین ریخت، سقف ماشین را جمع کرد و یواشکی به سمت جادهٔ اصلی رفت. کسی در دیدرس نبود. برگشت. چکش و قلمی از کیف ابزارش برداشت و با چند ضربهٔ وحشیانه، شمارهٔ ماشین را که روی بدنهٔ موتور حک شده بود چنان مخدوش کرد که دیگر قابلتشخیص نباشد. پلاکهای جلو و عقب را برداشت و آنها را کنار چمدانها گذاشت. بعد، زمانی که نور هوا فقط در حدی بود که بشود بوتهها را مثل تودههایی مهآلود دید، ماشین را روشن کرد، از میان جنگل و از سربالایی به سمت بالای صخره راند و در حالی که موتور هنوز روشن بود، ایستاد.
بین ماشین و لبهٔ صخرهای که بر دریاچه مشرف بود، فضایی در حدود صد و سی فوت وجود داشت؛ زمینی نسبتاً صاف که با شبدرهای قرمزِ تنک پوشیده شده بود. جاسپر این فاصله را با قدمهایش اندازه گرفت، به ماشین برگشت، با حالتی عصبی و تردیدآمیز روی صندلی نشست و ماشین را در دنده گذاشت؛ با دنده دو راه افتاد و بعد با شتاب آن را به دنده سه کوبید. ماشین به سمت لبهٔ صخره خیز برداشت. او بلافاصله خودش را روی رکاب بیرون انداخت. همانطور که آنجا ایستاده بود و مستقیماً به سمت پرتگاهِ تیزِ بالای صخره میرفت، در حالی که با دست چپ فرمان را نگه داشته بود، با دست راست دستهٔ گاز را بالا و بالا و بالاتر برد. بعد با اطمینان از روی رکاب به پایین پرید.
ماشین به خودی خود و با غرش به جلو تاخت. از لبهٔ صخره به بیرون پرتاب شد. بیست فوت در هوا اوج گرفت، انگار که هواپیمایی تنومند باشد. پشتسرهم معلق زد و با سقوطی تهوعآور به سمت دریاچه رفت. آب با صدایی مهیب در دایرهای بزرگ به هوا پاشید. بعد سکوت حکمفرما شد. در گرگومیشِ هوا، سطح دریاچه مثل شیر میدرخشید. هیچ نشانی از ماشین روی سطح آب نبود. حلقههای هممرکز ناپدید شدند. دریاچه مرموز، شرورانه و ساکت بود. جاسپر در حالی که بالای صخره ایستاده بود، ناگهان فریاد زد: «پروردگارا!» و بعد گفت: «خب، به هر حال تا دو سال دیگر هم نمیتوانند پیدایش کنند.»
او سراغ چمدانها برگشت. کنار آنها قوز کرد و کلاهگیس و لباسهای سیاه جان هولت را از یکی از چمدانها درآورد. لباسهایش را کند، لباسهای جان را پوشید و لباسهای جاسپر را در ساک چپاند. با چمدانها و پلاکهای ماشین به سمت روزبانک به راه افتاد و از میان بیشههای مختلفِ افرا و بید گذشت تا به نیممایلی شهر رسید. او به خانهٔ سنگیِ انتهای مسیرِ بید رسید و مخفیانه از راه پشتی وارد شد. لباسهای جاسپر هولت را در شومینه سوزاند، پلاکها را در بخاری ذوب کرد و با دو سنگ، ساعت گرانقیمت و خودنویس جاسپر را خرد کرد و به تودهای بدشکل از آشغال تبدیل کرد و آنها را در آبانبارِ آبِ باران انداخت. با یک قلم روی دستهٔ نقرهای چتر خراش انداخت تا نام حکشده روی آن دیگر قابلتشخیص نباشد.
او قفل بخشی از کتابخانه را باز کرد و چندین بسته اسکناسِ یک، پنج، ده و بیست دلاری را از یکی از چمدانها برداشت و آنها را در آن جعبههای خالیِ شکلاتی چید که روی قفسهها دقیقاً شبیه کتاب به نظر میرسیدند. همانطور که آنها را جا میداد، اسکناسها را شمرد. مبلغ آنها به نود و هفت هزار و پانصد و سی و پنج دلار رسید.
دو چمدان نو بودند. هیچ علامت مشخصهای روی آنها دیده نمیشد. اما جاسپر آنها را به آشپزخانه برد و لگدشان زد، با تکههای واکس سیاه مالیدشان، لبههایشان را ریشریش کرد و پهلوهایشان را برید، تا اینکه به نظر رسید مدتهاست در سفر فرسوده و بدبار آمدهاند. بعد چمدانها را بالا برد و پرت کرد توی زیرشیروانی کمارتفاع.
توی اتاقخواب با خونسردی لباسهایش را درآورد. یک بار خندید و گفت: «من از این احمقهای خودنما متنفرم—روسای بانک و پلیسها. من از قانون احمقانهشان فراترم. هیچکس نمیتواند دستم را بگیرد—برای این کار خودِ خودم لازم است!»
رفت توی تخت. با غرغرِ «لعنتی!» در دل فکر کرد: «حتماً جان دعا میخواند، کف زمین هرچقدر هم که سرد باشد.»
از تخت بیرون آمد و از پروردگار اسرارآمیز جهان طلب بخشش کرد—نه برای جاسپر هولت، بلکه برای فرقههایی که از ایمان راستین برادریِ امیدِ روح بیبهره بودند.
برگشت توی تخت و تا اواسط روز خوابید، دستها را پشت سر گذاشته بود و لبخندی بر لب داشت.
اینگونه بود که جاسپر هولت، بدون دردسرهای مرموز مرگ، از میان رفت، و اینگونه بود که جان هولت نه صرفاً همچون شبحی که یکشنبهها و چهارشنبهشبها دیده شود، بلکه همچون موجودی که بیستوچهار ساعتِ روز و هفت روزِ هفته زندگی کند، پا به عرصه وجود گذاشت.
۳
اهالی روزبانک با ظهورهای گاهوبیگاهِ جان هولتِ منزوی و عجیبوغریب آشنا بودند؛ و وقتی عصر شنبه، یعنی روز بعد از جمعهای که ماجراهایش نقل شد، دیدند او از در خانه بیرون آمد و لنگلنگان سمت دکان روزنامه و لوازمالتحریر در خیابان اصلی رفت، فقط پوزخند زدند.
او یک روزنامه عصر خرید و به فروشنده گفت: «میتوانید هر روز صبح روزنامه مورنینگ هرالد را به خانه من تحویل بدهید—خیابان هامبرت، پلاک بیستوهفت.»
فروشنده پررو پررو گفت: «بله، میدانم کجاست. فکر کردم با روزنامهها و این چیزهای سطحپایین قهر کردهاید.»
جان هولت با خونسردی گفت: «آهان، راستی؟ لطفاً هر روز صبح هرالد. کرایه یک ماه را پیشپرداخت میکنم»، اما مستقیم به فروشنده نگاه کرد و مرد خودش را جمع کرد.
جان روز بعد—یکشنبه—در جلسه برادریِ امیدِ روح شرکت کرد، اما تا دو روز و نیم بعد دیگر در خیابانها دیده نشد.
هیچ خبری از ناپدید شدن جاسپر هولت نبود تا چهارشنبه بعد که همهچیز در قالب داستانی جنجالی روی صفحه اول یک روزنامه کوچکشهری برملا شد، با این تیتر:
صندوقدار بانک
محبوب محافل اجتماعی—گریخت
روزنامه نوشته بود که جاسپر هولت چهار روز است مفقود شده، و مدیران بانک، پس از اینکه ابتدا هرگونه ایرادی را در حسابوکتابهای او تکذیب کرده بودند، اعتراف کردهاند که او یکصد هزار دلار—و به روایتی دویست هزار دلار—کسری دارد. او روز جمعه بلیطی به مقصد واکامین در همین ایالت خریده بود، و یکی از کارکنان قطار که از مشتریان بانک بود، او را روی قطار دیده بود، اما ظاهراً او هرگز به واکامین نرسیده بود.
یک زن ادعا کرد که عصر جمعه هولت را پشت فرمان ماشین، بین ورنون و سن کلر دیده است. اما این دیدهشدنِ نزدیک سن کلر ظاهراً صرفاً فریبی بیش نبود. در واقع، رئیس توانای پلیس ما مدرک داشت که هولت به سمت شمال، در جهت سن کلر، نمیرفته، بلکه به جنوب، آنطرف واناگوچی — احتمالاً به سمت دسموینز یا سنتلوئیس — زده بود. قطعاً معلوم بود که روز پیش هولت ماشینش را در واناگوچی جا گذاشته، و پلیس با همان دقت و سرعت همیشگیاش در حال جستوجو در واناگوچی بود. رئیس پلیس قبلاً با پلیس شهرهای جنوبی در تماس بود، و بازداشت این مرد را میشد با اطمینان هر لحظه انتظار داشت. تا وقتی رئیسپلیسی که شهردار محبوب ما منصوب کرده بود سر کار بود، حال کسانی که حتی ظاهر خلافکاری داشتند خوش نبود.
وقتی از نظرش دربارهٔ این فرضیه پرسیدند که میگفتند فراریِ مورد ادعا به شمال رفته، رئیس پلیس اظهار کرد که البته هولت در همان جهت به راه افتاده بوده، با این امید بیهوده که رد تعقیبکنندگان را گم کند، اما بلافاصله به جنوب پیچیده و ماشینش را رها کرده است. رئیس پلیس هرچند این را صریح نگفت، اما اعلام کرد که آماده است دست روی کسی بگذارد که ماشین هولت را در واناگوچی پنهان کرده است.
وقتی از او پرسیدند آیا فکر میکند هولت دیوانه است، رئیس پلیس خندید و گفت: «آره، دیوانهای بهارزش دویست هزار دلار. من نمیخوام توهینی بکنم، ولی خیلیها از رقبای سیاسی باادبمون هستن که با مبلغ خیلی کمتری خیلی دیوانهتر بشن!»
رئیس بانک اما بسیار پریشان بود، و با حرارت اعلام کرد که باور دارد هولت — که مورد علاقهٔ ساکنان باشکوهترین خانههای خیابان بلوار بود، بهعلاوه در محافل تئاتری محلی هم شناختهشده بود، و در بانک بهترین اعتبار را داشت — موقتاً عقلش را از دست داده، چون مدتی است از سردرد رنج میبرد. در همین حین، شرکت اوراقبهادار — که کارکنان بانک را کاملاً با بیمهٔ مشترکی به ارزش دویست هزار دلار پوشش داده بود — کارآگاهانش را در کنار پلیس مشغول پیگیری پرونده کرده بود.
بهمحض اینکه روزنامه را خواند، جان با تراموا به ورنون رفت و به دیدار رئیس بانک شتافت. چهرهٔ جان از غم رسواییِ فرودآمده درهم بود. رئیس بانک پذیرفتتش. جان لنگکنان وارد اتاق شد و نالهکنان گفت: «همین الان از روزنامه از خبر وحشتناک دربارهٔ برادرم باخبر شدم. آمدهام —»
رئیس بانک با اصرار گفت: «امیدواریم فقط یک مورد سکتهٔ موقت باشه. مطمیم خیلی زود سر و کلش پیدا میشه.»
جان گفت: «کاش میتونستم باور کنم. ولی همونطور که بهتون گفتم، جاسپر آدم خوبی نیست. شراب میخوره، سیگار میکشه، تئاتر بازی میکنه و از لباسای شیک بت ساخته —»
رئیس بانک گفت: «خدای من! اینها دلیل نمیشه بلافاصله نتیجه بگیریم که از بیتالمال اختلاس کرده!»
جان گفت: «ای کاش حق با شما باشه. ولی در این میان میخوام هر کمکی که از دستم برمیاد بهتون بدم. اگه معلوم بشه که مقصره، تنها وظیفهام رو انجام میدم تا مطمئن بشم برادرم به دادگاه سپرده میشه.»
رئیس بانک با بیحوصلگی گفت: «چه لطف بزرگی!» با وجود این نمونه از شرافت خشکمقدسانهٔ جان، نمیتوانست خودش را راضی کند که آن مرد را دوست بدارد. جان کنارش ایستاده بود و صورت احمقانهاش را جلوی صورت او میآورد.
رئیس بانک صندلیاش را یک وجب دورتر کشید و با ناخشنودی گفت: «در واقع ما داشتیم به فکر تفتیش خانهٔ شما بودیم. اگه درست یادم باشه، شما در روزبانک زندگی میکنید، درسته؟»
جان با تاسف گفت: «بله. و مطمئناً خوشحال میشوم اگر بگذارید تکتک جاهایش را بگردید. یا هر کار دیگری از دستم بربیاید. احساس میکنم من هم در این گناه نابخشودنی با برادرم شریکم. کلید خانهام را همین الان به شما میدهم. یک انبار هم در حیاط پشتی هست که جاسپر وقتی به دیدنم میآمد اتومبیلش را آنجا نگه میداشت.» او کلید در بزرگ، زنگزده و کهنهای را بیرون آورد و جلو دراز کرد و افزود: «آدرسش خیابان هامبرت، پلاک ۲۷، روزبانک است.»
رئیس، کمی شرمنده و با بیحوصلگی و با حرکتی دست، کلید را پس زد و گفت: «آه، فکر نکنم لازم باشد.»
جان گفت: «اما من فقط میخواهم هر طور شده کمک کنم! چه کار از دستم برمیآید؟ کیست که—به اصطلاح روزنامهها—کارآگاه این پرونده است؟ من هر کمکی که بخواهد به او میکنم—»
رئیس گفت: «این کار را بکنید: بروید آقای اسکاندلینگ را در شرکت امانت و ضمانت مرکانتایل ببینید و هر چه میدانید به او بگویید.»
جان گفت: «حتماً. من گناه برادرم را به گردن میگیرم—وگرنه مرتکب گناه قبیل شدهام. شما به من فرصتی میدهید تا تلاش کنم گناه مشترکمان را کفاره بدهم، و همانطور که برادر جرمایا بودفیش عادت داشت بگوید، داشتن فرصتی برای کفاره دادن یک گناه موهبت است، مهم نیست مجازات آن تا چه حد برای این کالبد خاکی دردناک به نظر برسد. همانطور که شاید به شما گفتهام، من عضو پذیرفتهشدهٔ انجمن امید روح هستم، و هرچند ما از ریاکاری و دگماندیشی آزادیم، اما باور راسخ ما این است که—»
پس از آن، جان هولت به مدت ده دقیقهٔ ملالتبار موعظه کرد؛ کتابهای فراموششده و بزرگان عجیبوغریب و تنگنظر را نقل کرد؛ غرور تلخ و عرفان دستوپاچست را به یک تار عنکبوت متعصبانه تبدیل کرد. رئیس مردی کلیسارو بود، حامی مشتاق صندوقهای ماموریتهای مذهبی، و چهل سال بود که در کلیسای سنت سیمون صندلی داشت، اما او پیدرپی از این آدم متعصبِ خودشیفته تا سر حد لرزه حوصلهاش سر میرفت یا به خشم میآمد.
وقتی که به شکلی نسبتاً بیادبانه از شر جان هولت خلاص شد، با خودش شکایتکنان گفت: «لعنت به این زندگی، نباید این را بگویم، اما باید اعتراف کنم که جاسپرِ گناهکار را به جانِ قدیس ترجیح میدهم. اوف! طرف چقدر بوی زیرزمین نمگرفته میدهد! حتماً تمام وقتش را صرف سیبزمینی چینکردن میکند. بیخیال! به روح قسم، یادم افتاده که جاسپر آن جرئت لعنتی را داشت که یک بار به من بگوید اگر روزی به بانک دستبرد زدم، سراغ جان بروم. حالا میفهمم چرا! جان همان سنخ آدم احمق و خودخواهی است که هر نوع جستوجوی منظمی را به گند میکشد. خب، جاسپر، متاسفم، اما تا جایی که بتوانم دیگر هیچ کاری با جان نخواهم داشت!»
جان به شرکت امانت و ضمانت مرکانتایل رفته بود، با آقای اسکاندلینگ دیدار کرده بود و حالا داشت با گزارشی مفصل و بیفایده از سالهای اولیه و خباثتهای اخیر جاسپر، او را خسته میکرد. او را به کارآگاهی که از سوی شرکت ضمانت برای یافتن جاسپر استخدام شده بود سپردند. کارآگاه مردی خشن و پرهیاهو بود که جان را حتی ملالتآورتر مییافت. جان اصرار داشت که او به روزبانک بیاید تا خانه را وارسی کند، و کارآگاه هم این کار را کرد—اما به شکلی سطحی و در حالی که سعی داشت فرار کند. جان دستکم پنج دقیقه را صرف نشاندادن انباری کرد که جاسپر گاهی اتومبیلش را آنجا نگه میداشت.
او همچنین تلاش کرد کارآگاه را به کتابهای ارزشمند اما لکهدارش علاقهمند کند. او قفل یک بخش از قفسه را باز کرد، یک مجموعه موعظهٔ چهارجلدی را بیرون کشید و شروع کرد به بلند خواندن آنها.
کارآگاه حرفش را قطع کرد و گفت: «آره، اینها چیزهای عالیای هستند، اما فکر نمیکنم برادرتان را پشت این کتابها پیدا کنیم!»
کارآگاه، پس از آنکه با اصرار به جان توضیح داد اگر بتوانند از کمکش استفاده کنند، باخبرش خواهند کرد، هرچه زودتر از آنجا رفت.
جان گفت: «اگر فقط بتوانم کفاره بدهم—»
کارآگاه در حالی که تقریباً بهسوی دروازه میدوید، نالهکنان گفت: «آره، حتماً، خیلی خب!»
جان همان روز یک بار دیگر به ورنون رفت. به رئیس پلیس شهر سر زد. به رئیس گفت که کارآگاه شرکت ضمانت را در خانهاش گردانده است؛ اما آیا پلیس حاضر نبود خانه را هم بگردد؟ او میخواست کفاره بدهد— رئیس دستی به پشت جان زد، به او توصیه کرد خودش را مسئول گناه برادرش نداند و التماسکنان گفت: «حالا برو پی کارت—خیلی سرم شلوغ است.»
وقتی جان آن شب به جلسهٔ «امید روح» میرفت، دهها نفر زیر لب میگفتند که این برادر او بوده که بانک ملی چوب را دزدیده است. سرش از شرم پایین افتاده بود. در جلسه، گناه جاسپر را بر دوش خود گرفت و دعا کرد جاسپر دستگیر شود و شفای مبارکِ مجازات را دریافت کند. بقیه از جان خواهش کردند احساس نکند که خودش گناهکار است—مگر او یکی از برادران «امید روح» نبود که در این نسل گمراه و شرور، تنها آنان از نجات خود اطمینان داشتند؟
پنجشنبه، صبح شنبه، سهشنبه و جمعه، جان به شهر رفت تا به رئیس بانک و کارآگاه سر بزند. رئیس بانک دو بار او را دید و از موعظههایش بینهایت حوصلهاش سر رفت. بار سوم پیغام فرستاد که بیرون است. بار چهارم جان را دید، اما با لحنی کوتاه توضیح داد که اگر جان میخواهد به آنها کمک کند، بهترین کاری که میتواند بکند این است که دور بماند.
کارآگاه هر چهار بار «بیرون» بود.
جان با فروتنی لبخند زد و دیگر سعی نکرد به آنها کمک کند. کمکم گردوغبار روی جعبههای شکلات خاصی در طبقهٔ پایین قفسهٔ کتابش نشست، جز روی یکی از آنها که هر از گاهی بیرونش میآورد. همیشه بعد از آنکه آن را بیرون میآورد، مردی با موهای قهوهایِ رنگورورفته و کتوشلوار سیاهِ چروک، که خودش را آر. جی. اسمیت معرفی میکرد، از ادارهٔ پست ساوث ورنون حوالهٔ پول نسبتاً قابلتوجهی برای جان هولت در روزبانک میفرستاد—همانطور که بیش از شش ماه بود این کار را میکرد. مجموع این حوالهها نمیتوانست بیشتر از هفتهای بیستوپنج دلار باشد، اما همین هم برای زاهدی مثل جان هولت بیشتر از نیازش بود. جان گاهی در طول روز این حوالهها را در ادارهٔ پست روزبانک نقد میکرد، اما معمولاً، طبق عادت همیشگیاش، وقتی عصر بیرون میرفت آنها را در خواربارفروشی محبوبش نقد میکرد.
جان در گفتوگو با همسایهٔ رفتوآمدیاش، که هر شب در حیاط سمت راست قدم میزد و بعد از شام سیگاری میکشید، دربارهٔ تمام این ماجرای تاسفبار اختلاس برادرش صریح بود. میگفت با خودش فکر میکند نکند بیش از حد خودش را با درسهایش حبس کرده و برادرش را نادیده گرفته باشد. همسایه با لحنی سنگین و موقر به جان توصیه کرد بیشتر بیرون برود. جان دستکم تا آنجا که به پیادهروی کوتاهی هر بعدازظهر و پذیرفتن مزاحمت تحویل شیر، گوشت و خواربار برای خلوت ادبیاش مربوط میشد، گذاشت قانعش کنند. به کتابخانهٔ عمومی هم میرفت و در تالار مرجع نگاهی به کتابهایی دربارهٔ آمریکای مرکزی و جنوبی میانداخت—انگار قصد داشت روزی به جنوب برود.
اما او به مطالعات مذهبیاش ادامه داد. بسیار جای تردید است که جان پیش از اختلاس، کار مستمری روی کتابش دربارهٔ سفر مکاشفه انجام داده باشد. تمام آنچه دنیا تا آن زمان از آن کتاب دیده بود، ملغمهای از نقلقولهای بزرگان الهیات بود. ظاهراً جرم برادرش شوکی به او وارد کرد که باعث شد با تمرکز بیشتری مطالعه کند و صبورانهتر بنویسد؛ چرا که در طول یک سال پس از ناپدید شدن برادرش — سالی که شرکت بیمه و ضمانت کمکم از جستوجو دست کشید و به این باور رسید که جاسپر مرده است — جان به شکلی متعصبانه غرق کاری کموبیش مبهم شد. روزها و شبها در مراقبه به هم پیوند میخوردند و در این میان، او واقعیتها را از یاد میبرد و گویی از میان ابرهای تن و جسم، جرقههایی از شهرهای برجوبارودارِ روح را میدید.
گفتهاند وقتی جاسپر هولت نقشی را بازی میکرد، واقعاً با آن زندگی میکرد. هیچکس هرگز نمیتواند بگوید چه بازیگر بزرگی پشت آن تحویلدار خودخواه بانک تلف شد. درست است که پیروزیها و افتخارات پادشاهانه از او دریغ شد، اما بینصیب از پاداش مادی هم نماند. او برای بازی در ظریفترین نقش خود، نود و هفت هزار دلار گرفت. شاید واقعاً حقش بود و آن را به دست آورد. مسلماً با توجه به خطری که داشت، این مبلغ فقط پاداشی منصفانه بود. جاسپر دست به سرگرم شدن با راز شخصیت زده بود و حالا در خطر از دست دادن هرگونه هدف منسجم، و تبدیل شدن به یهودی سرگردانی در عالم روح بود؛ جسدی خفهشده که راه میرفت.
۴
برگهای نوکتیز بید پس از بارانهای دلگیر اکتبر تاب خورده و افتاده بودند. پوست درختان بید کنده شده و زخمهایی از چوب لخت بر جای گذاشته بود که زردیِ خیس و ناخوشایندی داشت. از میان درختان عریان، نمایی از پشتِ سنگی و محکمِ خانهٔ جان هولت به چشم میآمد. لکههای خاک در میان گرههای زردِ ساقهٔ علفها، چرب و لغزنده بودند. آجرهای پیادهرو دیگر همیشه نمناک بودند. دنیا در این سرما و سوز فراگیر خودش را مچاله کرده بود.
همچون زمینِ بیمار، مردی هم که در غروبی سربیرنگ در مسیر درختان بید قدم میزد، غمگین و افسرده به نظر میرسید. گامهایش سست بود و لبهایش از شدت تعمق میجنبیدند. روی کتوشلوار سیاه و چروکیده و سینهٔ پیرهن بیرنگورویش، اورکتی کهنه تنش بود که یقهٔ مخملش به سبزی میزد. او با خودش فکر کرد:
«در همهٔ اینها حتماً چیزی هست. دارم کمکم چیزهایی میبینم — خودم هم نمیدانم این چه چیزی است که میبینم! اما روشنیهایی در کار است — جهانی ماوراءالطبیعی که غذا و خواب را مسخره جلوه میدهد. من… من واقعاً فراتر از قانونم! من قانون خودم را ساختم! چرا نباید از قانون بینش هم فراتر بروم و رازهای زندگی را ببینم؟ اما گناه کردم و باید توبه کنم — بالاخره یک روزی. نیازی نیست پول را پس بدهم. تازه دارم میفهمم این پول به من داده شده تا بتوانم چنین زندگی پر از تعمقی داشته باشم. اما ناسپاسی در حق رئیس، در حق آدمهایی که به من اعتماد کردند چه؟ آیا من چیزی جز تیرهبختترینِ گناهکاران و مانند نابینایانم؟ صداهایی… صداهای متناقضی میشنوم — بعضی شجاعتم را ستایش میکنند، بعضی سرزنشم میکنند —»
او روی سطح سیاه و لغزندهٔ نیمکتی چوبی زیر درختان بید زانو زد و همانطور که تاریکی غروب او را در بر میگرفت، مشغول دعا شد. به نظرش میرسید که نه با کلمات، بلکه در خوابهایی بزرگ و گیجکننده دعا میکند — با کلماتِ زبانی فراتر از زبان انسانها. وقتی کاملاً خسته و بیرمق شد، بهآرامی وارد خانه شد. در را قفل کرد. چیز مشخصی وجود نداشت که از آن بترسد، اما هیچوقت وقتی در قفل نبود، احساس آرامش نمیکرد.
او با نور شمع شام سادهاش را آماده کرد—نان تست خشک، یک تخممرغ، چای سبز ارزان با شیر کم. همیشهطور—و اینکه حالا هجده ماه است بعد از هر وعده غذا تکرار میشود—بعد از خوردن دلش میخواست سیگار بکشد، اما یکی برنداشت. با قدمهای آهسته به اتاق نشیمن رفت و در ساعات طولانی و ساکت شب، کتاب کهنی خواند که پر بود از پانویس و ارجاعات متقاطع، دربارهٔ عددشناسی کتابهای نبوتی و عدد دجال. سعی کرد برای کتابش دربارهٔ مکاشفه یادداشتهایی بنویسد—همان دسته نازک ورقها که پوشیده از خطی ریز و وسواسی بود. هزاران ورق دیگر را هم پر کرده بود؛ تمام شبها نوشته بود؛ اما همیشه انگار با قلمی عقبافتاده داشت به اندیشههایی میتاخت که هیچوقت نمیتوانست بهطور کامل به آنها برسد، و از آنچه نوشته بود بیشترش را با خشم سوزانده بود.
اما روزی شاهکاری خلق میکرد! داشت به بزرگترین کشفی نزدیک میشد که بشر با آن روبهرو شده بود. همهچیز، به قاطعیت تصمیم گرفته بود، یک نماد است—نه فقط این نشان مقدس و آن یکی، بلکه همه مظاهر مادی. با هیجانی هراسآلود، نیروی جدید رویاپردازیاش را امتحان کرد. چراغ آویزان با تکانهای کوچکی نوسان میکرد. جسارت به خرج داد و گفت: «اگر کمان آن نور متحرک به لبه کتابخانه برسد، پس نشانی خواهد بود که باید با یک نام و نشان کاملاً تازه به آمریکای جنوبی بروم و پولهایم را خرج کنم.»
لرزید. به نوسان بسیار کُند چراغ نگاه کرد. نور متحرک تقریباً به کتابخانه رسیده بود. آهی کشید. بعد عقب نشست.
هشدار بود؛ میلرزید. مگر تا ابد در این جای غم و هراس خواهد ماند—جایی که فکر میکرد پناهگاهی هوشمندانه است؟ ناگهان همهچیز را دید.
«از خانه فرار کردم و در زندان پنهان شدم! آدمی را عدالت نمیگیرد—خودش خودش را میگیرد!»
دوباره تلاش کرد. حدس میزد که آیا تعداد مدادهای روی میز بیشتر از پنج است یا کمتر. اگر بیشتر، پس گناه کرده؛ اگر کمتر، پس واقعاً بیرون از قانون است. شروع کرد کتابها و کاغذها را جابهجا کند و دنبال مداد بگردد. از تعلیق آزمون بیرحمانه عرق سرد میکرد.
ناگهان فریاد زد: «دیوانه شدهام؟»
به اتاق خواب کسلکنندهاش گریخت. نمیتوانست بخوابد. مغزش مثل زغال داغ از نشانههای مبهم و نامفهوم اعداد عرفانی و هشدارهای پنهان میسوخت.
از خوابی نیمهبیدار بیدار شد، خوابی که بیشتر از هر اندیشه بیداری آکنده از رویا بود، و فریاد زد: «باید برگردم و اعتراف کنم! اما نمیتوانم! نمیتوانم، وقتی که از پسشان خیلی زرنگتر بودم! نمیتوانم برگردم و بگذارم آنها ببرند. نمیگذارم آن احمقها فقط بنشینند و باز هم من را بگیرند!»
یکونیم سال بود که جاسپر ناپدید شده بود. بعضی وقتها یکونیم ماه به نظر میرسید؛ بعضی وقتها قرنها خاکستری. اراده جان با مطالعات نامعلوم و تکتکهای آشفته پوشانده شده بود؛ نشستهای طولانی و سنگین نفسکشیدن با تخته وویجا روی لپش، ساعتهای نیمهشب که تصور میکرد میزها تقهزدهاند و زغالهای سوزان حرف زدهاند. حالا که پاییز دوم انزوایش داشت به زمستان میرسید، دریافت که ابتکار کافی برای اجرای برنامههای رفتن به آمریکای جنوبی را ندارد. تابستان پیش به خودش افتخار کرده بود که از پناهگاه بیرون خواهد آمد و جنوب خواهد رفت و چنان رد پیچدرپیچی بر جای خواهد گذاشت که فقط خودش میتوانست بگذارد. اما—آه، خیلی زحمت داشت. آن شوق بازیگری را نداشت که برادرش جاسپر را از پس آمادهسازیهایش برای فرار سرپا نگه داشته بود.
او جاسپر هولت را کشته بود و برای دستهای حقیر از اسکناسهای کاغذی تبدیل شده بود به یک راهبه کپکزده!
از تنهاییاش بیزار بود، اما از تنها همدمانش، اعضای انجمن امید روح، بیش از آن بیزار بود: آن خیاط زن پارسا و جیغجیغو، آن نجار بداخلاق، آن خانهدار کمحرف، آن پیرمرد فریادزنی که نوار زشتی از ریش و سبیل دور صورتش داشت. هیچ قوهٔ تخیلیای نداشتند. جلسههایشان همه مثل هم بود؛ همان آدمها به همان ترتیب از جا بلند میشدند و همان خبرهای خصوصی را به خداوند میدادند که فقط خودشان برگزیدگان او هستند.
اوایل، پذیرفتهشدنش بهعنوان فصیحترین عضو جمع برایش پیروزی بامزهای بود، اما این هم دیگر عادی شده بود، و از اینکه آنها جرئت میکردند با او خودمانی شوند دلخور بود؛ چون احساس میکرد تنها مردی در میان همهٔ زندگان است که ورای توهمات دنیا، سعادت غریب روحهای برتر را میبیند.
اواخر نوامبر بود، در جلسهٔ چهارشنبهشبی که مردی سرخرو نیم ساعت تمام اصرار کرده بود اصلاً ممکن نیست گناه کند، که ملال انباشته در مغز و جان هولت منفجر شد. از جا پرید.
غرّید: «همهتان حالم را به هم میزنید! فکر میکنید آنقدر از مقدسشدن خودتان مطمئنید که نمیتوانید کار خلافی بکنید. من هم یکزمانی همینطور فکر میکردم! حالا میدانم که همهمان گناهکارانی بدبختیم—واقعاً هستیم! همهتان میگویید گناهکارید، اما باورش ندارید. به شما میگویم، به تو که همین حالا داشتی وراجی میکردی، و به تو، برادر جادکینز، با آن بینی دراز و لرزان، و به خودم—خودِ من، بدبختترین آدمها، باید توبه کنیم، اعتراف کنیم و کفارهٔ گناهانمان را بدهیم! و من همین حالا اعتراف میکنم. م-من دزدیدم—»
وحشتزده از تالار بیرون زد و بیکلاه و بیکت، در خیابان اصلی روزبانک تلوتلوخوران پیش رفت و دستبردار نشد تا خودش را در خانه حبس کرد. ترسیده بود چون نزدیک بود رازش را لو بدهد، اما از اینکه ادامه نداده و واقعاً اعتراف نکرده بود هم عذاب میکشید؛ اعترافی که تنها آرامشی را نصیبش میکرد که حالا دیگر میتوانست بشناسد—آرامشِ مجازات.
او دیگر هرگز به تالار امید روح برنگشت. در واقع، یک هفته تمام از خانه بیرون نرفت، جز برای پرسهزدنهای نیمهشب در گردشگاه بیدها. ناگهان از سکوت به تنگ آمد. از خانه بیرون زد و حتی مکث نکرد در را قفل کند یا ببندد. با شتاب به بالای شهر رفت؛ روی لباسهای پوسیدهاش هیچ پالتویی نپوشیده بود و فقط کلاه باغبانیِ کهنهای بر موهای قهوهای پرپشتش داشت. مردم به او زل میزدند. او این نگاهها را با خشمی تسلیموار تحمل کرد.
وارد غذاخوریای شد، به امید اینکه بیسروصدا بنشیند و بشنود مردها عادی دربارهٔ او حرف میزنند. متصدی پیشخوان با دهان باز به او خیره ماند. جان از پشت میز صندوق زمزمهای شنید: «این همون گوشهنشین دیوانهست!»
هر شش جوانی که در آنجا بیکار میپلکیدند، به او نگاه میکردند. آنقدر معذب بود که حتی شیر و ساندویچی را هم که سفارش داده بود نتوانست بخورد. آنها را پس زد و گریخت؛ نخستین تلاشش برای بیرون غذا خوردن در هجده ماه گذشته با شکست روبهرو شده بود؛ شکستی تاسفبار در زندهکردن آن جاسپر هولتی که با خونسردی کشته بود.
وارد یک مغازهٔ سیگارفروشی شد و یک جعبه سیگار خرید. از اینکه زهدش را دور میانداخت لذت برد. اما وقتی در خیابان سیگاری روشن کرد، آنقدر سرش گیج رفت که ترسید بیفتد. مجبور شد روی جدول کنار خیابان بنشیند. مردم دورش جمع شدند. تلوتلوخوران از جا بلند شد و به کوچهای رفت.
ساعتها راه رفت و متناقضترین نقشهها را در ذهن ساخت و کنار گذاشت—اینکه به بانک برود و اعتراف کند؛ اینکه پول را بیحساب خرج کند و هرگز اعتراف نکند.
نیمهشب بود که به خانهاش برگشت.
جلوی آن نفسش در سینه حبس شد. درِ ورودی باز بود. یادش آمد که در را نبسته بود و از روی آسودگیخاطر خندهای زیر لب کرد. خرامانخرامان وارد شد. داشت از جلوی درِ اتاق پذیرایی میگذشت تا مستقیماً به اتاق خوابش برود که پایش به جسمی به اندازه یک کتاب، اما با صدایی توخالی، برخورد کرد. آن را برداشت. یکی از آن جعبههای شکلاتِ کتابنما بود. و کاملاً خالی بود. ترسان و لرزان گوش سپرد. هیچ صدایی نمیآمد. خزید داخل اتاق پذیرایی و چراغ را روشن کرد.
درهای کتابخانه با فشار باز شده بودند. همه کتابها بیرون کشیده شده و روی زمین ریخته بودند. تمام جعبههای شکلات، که همین غروب تقریباً نود و شش هزار دلار در خود داشتند، یکجا تلنبار شده بودند؛ و همهشان خالی بودند. ده دقیقه جستوجو کرد، اما تنها پولی که پیدا کرد یک اسکناس پنج دلاری بود که پَر کشیده بود زیر میز. در جیبش یک دلار و شانزده سنت داشت. جان هولت شش دلار و شانزده سنت داشت، بدون شغل، بدون دوست—و بدون هویت.
۵
وقتی به رئیس بانک ملی لامبر خبر دادند که جان هولت منتظر ملاقات با اوست، اخمهایش در هم رفت.
رئیس بانک گفت: «وای خدا، آن بلای کماهمیت را کلاً یادم رفته بود! باید یک سالی بشود که پایش را اینجا نگذاشته. آه، بگو بیاد— نه، به گور پدرم خندیدم اگر بگذارم! بهش بگو سرم خیلی شلوغه و نمیتوانم ببینمش. مگر اینکه خبری از جاسپر داشته باشد. حرف از زیر زبانش بکشید ببینید چی دستگیرتان میشود.»
منشی رئیس با شیرینی و صمیمیت به جان گفت: «خیلی متاسفم، اما رئیس الان جلسه دارند. در چه موردی میخواستید ببینیدشان؟ آیا خبری از… آه… از برادرتان هست؟»
جان پاسخ داد: «خبری نیست، دوشیزه. من برای امرِ خداوند اینجا هستم تا رئیس را ببینم.»
منشی گفت: «آه! اگر فقط همین است، میترسم نتوانم مزاحمشان بشوم.»
جان گفت: «منتظر میمانم.»
و او منتظر ماند؛ تمام طول صبح، تمام ساعت ناهار—که رئیس با شتاب از کنارش گذشت—و بعد تا بعدازظهر، تا اینکه رئیس دیگر نتوانست با فکرِ آن مترسک که بیرون نشسته بود به کارش برسد، و فرستاد دنبالش.
رئیس گفت: «خب، خب! این بار دیگر چی شده، جان؟ من سرم خیلی شلوغه. خبری از جاسپر نیست، نه؟»
جان گفت: «خبری نیست، جناب، اما… خودِ جاسپر اینجاست! من جاسپر هولت هستم! گناه او گناه من است.»
رئیس گفت: «آره، آره، همه این حرفها را بلدم—برادرهای دوقلو، روحهای دوقلو، مسئولیت مشترک…»
جان گفت: «شما متوجه نمیشوید. هیچ برادر دوقلویی در کار نیست. هیچ جان هولتی وجود ندارد. من جاسپرم. من یک برادر خیالی ساختم و تغییر قیافه دادم— آخه، مگر صدای مرا نمیشناسید؟»
در حالی که جان روی میز خم شده بود، دو دستش را روی آن گذاشته بود و با حسرت لبخند میزد، رئیس سرش را تکان داد و با لحنی آرامبخش گفت: «نه، متاسفانه نمیشناسم. برای من که درست مثل همان جانِ مومن و قدیمی به نظر میرسد! جاسپر یک جور کلاهبردارِ خوشاخلاق و کاربلد بود. آخه، خندههایش…»
جان فریاد زد: «اما من هم میتوانم بخندم!» صدای کلاغمانند و وحشتناکی که جان از خود درآورد، شبیه فریادِ پرندهای شوم در مردابها بود. رئیس بر خودش لرزید. زیر لبه میز، انگشتانش به سمت زنگی خزیدند که با آن منشیاش را احضار میکرد.
انگشتانش متوقف شدند، چون جان با اصرار گفت: «ببینید—این کلاهگیس است—کلاهگیس است. ببینید، من جاسپرم!»
او کلاهگیس قهوهای را از سرش قاپیده بود. چشمانتظار و کمی ترسان ایستاده بود.
رئیس جا خورد، اما سرش را تکان داد و آهی کشید.
رئیس گفت: «بیچاره بختبرگشته! کلاهگیس، خب باشد. اما بعید میدانم این موها شباهت زیادی به موهای جاسپر داشته باشند!»
او به آینهای در گوشه اتاق اشاره کرد.
جان قدمهای لرزانش را به سمت آن برداشت. و واقعاً هم دید که روز به روز و به آرامی، موهایش از آن سیاهیِ کمپشت و براقِ جاسپر، تبدیل شدهاند به زلفهای خاکستری و نمزدهای که روی جمجمهای زرد میلولند.
با التماس و به شکلی فجیع گفت: «آه، متوجه نمیشوید من جاسپر هستم؟ من نود و هفت هزار دلار از بانک دزدیدهام. میخواهم مجازات شوم! هر کاری میکنم تا ثابت کنم… آخر من به خانهتان آمدهام. اسم همسرتان اولین است. حقوق من در اینجا بود…»
مدیر با لحنی ملایم گفت: «پسر عزیزم، فکر نمیکنی شاید خودِ جاسپر تمام این نکات جالب را به تو گفته باشد؟ میترسم نگرانیِ این ماجرا—اگر صریح صحبت میکنم من را ببخش، اما میترسم کمی حواست را پرت کرده باشد، جان.»
با استیصال فریاد زد: «جانی در کار نیست! نیست! نیست!»
مدیر جواب داد: «اگر قبل از ناپدید شدن جاسپر ندیده بودمت، این را کمی راحتتر باور میکردم.»
با التماس گفت: «یک تکه کاغذ به من بدهید. خط مرا میشناسید…»
جان با پنجههای لرزان برگه سربرگداری از بانک را چسبید و تلاش کرد با خط گردِ جاسپر بنویسد. در طول یک سال و نیم گذشته، او هزاران صفحه را با خط ریز و وسواسیِ جان پر کرده بود. حالا، با وجود اینکه تلاش میکرد جلوی آن را بگیرد، بعد از اینکه دو یا سه کلمه را با حروف بزرگ اما لرزان نوشت، دستخطش کوچکتر، فشردهتر و ناخواناتر شد.
حتی در حالی که جان مینوشت، مدیر به برگه نگاه کرد و به راحتی گفت: «میترسم فایدهای نداشته باشد. این خطِ جاسپر نیست. ببین، میخواهم از روزبانک دور شوی—بروی یک مزرعه—کار در فضای باز انجام دهی—این همه جوش و خروش را کنار بگذاری—کمی هوای تازه به ریههایت برسانی.» مدیر بلند شد و با لحنی نرم ادامه داد: «حالا، میترسم کاری برای انجام دادن داشته باشم.»
او مکث کرد و منتظر ماند تا جان برود.
جان برگه را به شدت مچاله کرد و به سمتی پرتاب کرد. اشک در چشمان خستهاش حلقه زده بود.
با ناله گفت: «هیچ کاری از دستم برنمیآید که ثابت کنم من جاسپر هستم؟»
مدیر با طعنه گفت: «چرا، حتماً! میتوانی باقیماندهٔ آن نود و هفت هزار دلار را رو کنی!»
جان از جیب جلیقهٔ پارهپارچهاش یک اسکناس پنج دلاری و مقداری خردهپول درآورد و گفت: «این تمام چیزی است که مانده. نود و شش هزار دلار از آن دیشب از خانهٔ خودم دزدیده شد.»
با اینکه مدیر به حال آن مرد دیوانه دلش میسوخت، نتوانست جلوی خندهگرفتن خودش را بگیرد. بعد سعی کرد قیافهای همدلانه به خود بگیرد و تسلیاش داد: «خب، بدشانسی آوردهای، رفیق. اوه، بگذار ببینم. شاید بتوانی پدر و مادری، فامیلی یا کسی را پیدا کنی تا ثابت کنند جاسپر اصلاً برادر دوقلو نداشته است.»
جان گفت: «پدر و مادرم مردهاند، و دسترسیام را به فامیلهایشان از دست دادهام—من در انگلستان به دنیا آمدم—وقتی شش ساله بودم پدرم آمد اینجا. شاید پسرعموهایی یا همسایههای قدیمیای باشند، اما نمیدانم. احتمالاً در این روزگار جنگی، بدون رفتن به آنجا، پیدا کردنشان غیرممکن است.»
مدیر در حالی که زنگ اخبار را برای منشیاش فشار میداد و با ملایمت به او دستور میداد: «لطفاً آقای هولت را راهنمایی کنید بیرون»، گفت: «خب، حدس میزنم باید بیخیالش شویم، رفیق.»
جان در حال رفتن به سمت در، با درماندگی تلاش کرد چیزی اضافه کند: «ماشین مرا پیدا خواهید کرد که غرق شده…»
در پشت سرش بسته شده بود. مدیر گوش نداده بود.
مدیر دستور داد که دیگر به هیچ وجه و تحت هیچ شرایطی اجازه ندهند جان هولت دوباره وارد دفتر او شود. او به شرکت بیمه تلفن کرد و گفت که جان هولت حالا دیوانه شده است؛ و با راه ندادن او، از بروز دردسر جلوگیری خواهند کرد.
جان تلاشی نکرد که آنها را ببیند. او به زندان شهر رفت. وارد دفتر زندانبان شد و با آرامش گفت: «من کلی پول دزدیدهام، اما نمیتوانم ثابتش کنم. مرا به زندان میاندازید؟»
زندانبان فریاد کشید: «از اینجا گم شو بیرون! شما ولگردها هر وقت برای زمستان یک جای خواب گرم و نرم میخواهید همین حرف را میزنید! لعنتی چرا نمیروید با بیل در گودالهای شن کار کنید؟ روزی دو دلار و هفتاد و پنج سنت میدهند.»
جان با ترسو گفت: «بله، آقا. آنها کجا هستند؟»