راویِ پرده‌نشینبازگشت به دسته ←
نوع قلم
حالت
اندازهٔ قلم
عشق و خانواده

دوشیزه ویلت

باری بنفیلد — آمریکا
۴,۹۴۵ واژه — حدود ۲۵ دقیقه مطالعه
دربارهٔ این داستانسه‌شنبه صبح است و ساعت زنگ‌دار کوچک دوشیزه ویلت برای سومین بار غوغا کرده؛ معلمی تنها در اتاقی کوچک، رو به حیاط‌های پشتیِ غبارگرفته. باری بنفیلد در این داستان لطیف، یک روز از زندگی زنی را روایت می‌کند که جهان کوچکش، برخلاف ظاهرش، گنجینه‌ای از امید و حسرت است.

سه‌شنبه صبح، ساعتِ زنگ‌دارِ کوچک و بی‌قرارِ دوشیزه ویلت، پیش از آن‌که او مجالی بیابد تا از تخت برخیزد و اهرم خاموش‌کن‌اش را بکشد، برای سومین بار در کنار بسترش به هیاهو و غوغا برخاست. پاها بر زمین نهاد و در حالی که صورت میان دو دست گرفته بود، سست و بی‌حال بر لبهٔ تخت نشست. پس از چندی، قامت راست کرد، با بی‌میلیِ تمام خمیازه‌ای کشید و تن‌اش را کش‌وقوسی داد، آن‌گاه به سوی تنها پنجرهٔ اتاق‌اش در طبقهٔ دوم رفت که رو به جانبِ پشتیِ ساختمان داشت.

پنجره به دو ردیف حیاط پشتیِ غبارگرفته مشرف بود که به خانه‌هایی سنگی و قهوه‌ای‌رنگ تعلق داشت؛ خانه‌هایی که از جایگاه رفیعِ ویلاهای شخصی به حضیضِ آپارتمان‌هایی فروکاسته شده بودند که اکنون مأوای «خدمتکارانِ ساده» بود. درست روبه‌روی پنجره‌اش، در حیاط پشتیِ خانه‌ای که نمای شمالی‌اش به خیابان سی‌وششم شرقی می‌رسید، ساختمان آجریِ کوچکی قرار داشت که به گمانِ او روزگاری اصطبل بوده است. با خود اندیشید که اکنون به چه کار می‌آید؛ چه او خود از زمرهٔ همان «خدمتکارانِ ساده» بود و نیک می‌دانست که آن‌ها را در حیاط‌های پشتیِ خویش، کالسکه یا اتومبیلی نیست.

ناگهان به خاطر آورد که هنوز لباسِ خواب به تن دارد و موهای زردِ کم‌رنگ‌اش را که سنجاق‌ها را از آن گشوده و افشان کرده بود، بر شانه‌ها ریخته است و بیم آن می‌رفت که دیده شود. اما مگر چه می‌شد؟ کیست که اهمیت دهد؟

در آن دم، گویی بر آستانهٔ آگاهی‌اش این شک جرقه زد که کسی از پشتِ تنها پنجرهٔ کوچک در ضلع جنوبیِ اصطبلِ قدیمی، که شاید بیست قدمی با او فاصله داشت، وی را می‌پاید. پنجره تا نیمه پشتِ پرده‌ای سبز و فروبسته پنهان بود، اما لبه‌های پرده اندکی از هم گشوده شده بود و نوری که احتمالاً از پنجره یا دری در یکی از اضلاعِ ناپیدای ساختمان می‌تابید، پشتِ سرِ آن پیکرِ ناظر، سایه‌ای کم‌رنگ افکنده بود. دوشیزه ویلت نمی‌توانست چشم‌ها را به‌وضوح بازشناسد، اما اکنون به یقین دریافته بود که آن‌جا کسی هست. باری، بگذار هرچه می‌خواهد خیره بماند. حتی به خود زحمت نداد که بپرسد چرا در ذهنش او را «او» (مذکر) خوانده است. در حالی که چشم از پنجرهٔ اصطبل می‌گرفت، گویی از سرِ حواس‌پرتی، آغاز کرد به صاف کردن چین و چروک‌های لباس خوابِ پیرامونِ گردن‌اش.

دوشیزه ویلت با اضطرابی نهان، منتظر بود و در اندیشهٔ نقشه‌ای. در خیابان سوم، خانه‌ای را ویران می‌کردند تا جای برای ساختمانی بلندتر باز کنند. از میان آن شکافِ نامنظم، خورشیدِ تابستانی با پرتوی باریک و کم‌عمق از نوری سپید و گرم که دم‌به‌دم بالاتر می‌رفت، بر دو ردیف حیاط‌های پشتیِ چرکین می‌تابید. نور، اینک بر ضلع شرقی و پشتِ اصطبلِ قدیمی افتاده بود و لبهٔ بالایی‌اش درست زیر قابِ پنجره قرار داشت.

دوشیزه ویلت با خشمی فروخورده گفت: «اگر آن پست‌فطرت چشم به راه بماند، با پرتوِ خورشید مچ‌اش را می‌گیرم.» و تمامیِ کوشش خود را به کار بست تا نگاه از پنجره نگیرد، تا آن دم که نور بالا بیاید و از میانِ درزِ پرده‌ها به درون نفوذ کند.

آن‌سوتر در شرق، ابری تیره از برابر خورشیدِ همدست‌اش گذشت. دوشیزه ویلت موهایش را به پیش ریخت و میان انگشتان‌اش کشید تا چشم‌های چشم‌چران را تا لحظهٔ افشا و کیفر، زیرِ نظر داشته باشد. بچه گربه‌ای خاکستری از گوشهٔ دورِ اصطبل پیچید و با ظرافتی تمام، از میان قوطی‌های حلبی و تکه‌های شیشه و اثاثیهٔ شکسته در حیاطِ کثیف گام برمی‌داشت. آن زنِ درشت‌هیکل از دیدن بچه گربه خشنود شد؛ چه او دستاویزی بود که دوشیزه ویلت چشم بدوزد تا فرصت مقتضی فرا برسد، و در این فاصله تمام توان‌اش را به کار گیرد تا چهرهٔ تپل و مهربان‌اش را به آن نقابِ انزجارآوری بدل کند که مختصِ این‌گونه مردان بود. ده سال گشت‌وگذار در بخش لوازمِ آرایشیِ فروشگاه‌ها برای هیچ نبود، و امروز صبح در خود احساس می‌کرد که خُرد کردنِ یک مرد، سخت حال‌اش را جا خواهد آورد.

برای آن‌که فصلِ جوانِ تابستان به این حیاط‌های پشتی نفوذ کند، نیازی به شکاف میان ساختمان‌های کهن و متراکم نبود. تابستان از پنجرهٔ گشوده وارد شد و دوشیزه ویلت را لمس کرد. باد، نرم بود، همچون ابریشم، و شیرینیِ آتشینی داشت، شبیه به عطرِ الکل. بویِ محوی از میلیون‌ها گل در آن نهفته بود، درست مانند عطری که در ایامِ پیشین در «پفرباوم» اونس‌اش را پنج دلار می‌فروختند.

همین که ابر ناگهان از پیشِ خورشید کنار رفت، بی‌آن‌که بخواهد فریاد زد: «گرفتم‌اش!» اما گوشه‌های لب‌اش پایین نرفت و لبِ بالا و بینیِ پهن‌اش بالا نیامد، گویی تلاشی مذبوحانه اما بیهوده می‌کرد تا بوی چیزی به‌غایت پلید را استنشاق نکند. چهرهٔ ریش‌قهوه‌ای پشتِ پرده که برای لحظه‌ای روشن شد، آن‌چنان نبود که انتظار می‌برد. تا به آن دم، هیچ مردی با چنان چشم‌هایی به او ننگریسته بود. چشم‌ها خیره نبودند؛ چشم‌چرانی نمی‌کردند. چیزی شبیه به ترس در آن‌ها بود، حسرتی هراسان، اشتیاقی لطیف؛ و دوشیزه ویلت متأسف شد که پرتو خورشید اکنون در بندِ ابری گرفتار آمده و دیگر آن چهره را نمایان نمی‌ساخت.

آهی کشید و روی برگرداند. پردهٔ گردگیرِ گنده‌ای را که در گوشه‌ای از اتاق آویزان بود کنار زد و نگاهی به کمدِ لباس‌هایش انداخت.

با دل‌مردگی با خود گفت: «نه، میانِ این همه لباس، حتی یکی که درست‌وحسابی باشد یافت نمی‌شود. ای بابا! شغلی هم ندارم که بخواهم یکی دیگر بخرم.»

دوشیزه ویلت دیروز خبرِ اخراج‌اش را گرفته بود. پنج هفته بود که بیشترین دستمزدی را که در عمر خویش دیده بود می‌گرفت؛ هفته‌ای بیست دلار به عنوان نمایش‌دهندهٔ «تختِ نوزادِ ثبت‌شدهٔ بیمبر». پنج هفته بود که با لباسِ شیکِ پرستاری (که آقای بیمبر تأمین کرده بود)، در ویترینِ مغازه‌ای در تقاطعِ خیابان برادوی و خیابان بیست‌وسوم ایستاده بود و کاربردهای شگفت‌انگیز و بی‌شمارِ آن تختِ نوزادِ ثبت‌شده را به نمایش می‌گذاشت؛ بازیگرِ دیگر در این نمایشِ بی‌صدا، نوزادی مصنوعی با سرِ سلولوئیدی بود که او «پرنسس بیمبرینو» صدایش می‌کرد.

به گفتهٔ کارفرمایش، او انتظارات‌اش را برآورده نکرده بود؛ یعنی با وجودِ آن‌که مکانیسمِ تخت را آموخته بود، در اجرا هیچ «شور و حالی» نداشت و آن «انرژیِ» موردِ انتظار را از خود بروز نمی‌داد. آقای بیمبر دیروز هنگامِ اخراج‌اش گفته بود که در دستانِ او، پرنسس بیمبرینو فقط عروسکی بی‌جان است و تختِ ثبت‌شده هم تنها ماشینی خسته‌کننده که او بابت‌اش هفته‌ای بیست دلار می‌گرفت و شرکت به خاطرش دویست دلار زیان می‌کرد.

وقتی دوشیزه ویلت ساعت ۸:۴۵ برای آغازِ کار آمد، جمعیتی بیست یا سی نفری از متقاضیانِ نمایشگری که به آگهیِ آقای بیمبر در روزنامه‌های صبحگاهی پاسخ داده بودند، در راهروی جلوی دفتر منتظر بودند.

آقای بیمبر با تندی گفت: «لباس پرستاری‌ات را بپوش دوشیزه ویلت، و تا من این جماعت را غربال کنم، کارت را بکن. گمانم تا ظهر راحت شوی که بروی پیِ شغلی دیگر. ولی من حقوقِ این هفته‌ات را می‌پردازم، پس تا هر زمان که بخواهم، وقت‌ات از آنِ من است.»

ساعت نه، دوشیزه ویلت بر سکوی ویترین گام نهاد، پرده‌هایی را که یک سویش به خیابان بیست‌وسوم و سوی دیگرش به پارک مدیسون اسکوئر گشوده می‌شد بالا کشید و آخرین دورِ کسالت‌بارِ شغل بیست‌دلاری‌اش را آغاز کرد. چون «پرنسس بیمبرینو» را در آغوش گرفت، دید که پیراهنِ سفید و بلندِ آن نوزادِ سلطنتی، دیگر رنگ‌وروی پیشین را ندارد و توری‌های پایینِ دامن، پاره‌پاره و آویزان است. تا آن لحظه، نگاهش به لباس پرنسس نیفتاده بود.

آن زنِ درشت‌هیکل در حالی که پرنسس را سخت به سینه می‌فشرد، با حسرت زیر لب گفت: «آخ، طفلکِ بی‌گناه! هیچ‌کس به فکرش نیست. مادرت برایت پیراهنی نو خواهد دوخت، حتی اگر به قیمتِ از دست رفتنِ کارش تمام شود. خدا می‌داند که عزیزم، گمانم تا چند روزِ آینده فراغتی بسیار خواهم داشت. لابد دوباره باید دست‌به‌دامنِ لوازم بهداشتی شوم؛ آن ده درصدِ لعنتی! ای خدای من، چقدر از آن کار بیزارم!»

در میان صدها رهگذری که در آن صبحگاه، پا سست می‌کردند و به نمایشگاهِ «گهوارهٔ بیمبر» چشم می‌دوختند، شمارِ زنان بیش از حدِ معمول بود. تقریباً هر دم، مادری ایتالیایی یا یهودی، کودکی بر دست، به خیلِ تماشاچیان می‌پیوست. در پایانِ هر بخش از این نمایشِ آموزشی، هنگامی که دوشیزه ویلت کارت‌های سیاه‌نوشته‌ای را که کاربردِ کالا را شرح می‌داد بر استند می‌چید، چشمانِ خاکستری و گِردش با ولع در میانِ جمعیت می‌گشت تا یکی از آن مادران را بیابد؛ و آنگاه، هر دو از پشتِ شکافِ خاموشِ شیشه، با صمیمیتی آنی و مشتاق که مولودِ مادری بود، بر هم لبخند می‌زدند.

در وقفه‌ای پنج‌دقیقه‌ای در میانهٔ صبح، دوشیزه ویلت، نوزادِ سلطنتی را محکم در بغل گرفت، صندلی‌اش را به سوی برادوی چرخاند و به پارک، آن‌سوی خیابان، خیره ماند. درختانِ کهن، شاخه‌های سبز و جوانشان را برای او تکان می‌دادند و به تماشا فرا می‌خواندند. انبوهِ گل‌ها که ردیف‌به‌ردیف دورِ فوارهٔ خروشان روییده بودند، چهره‌های گرمشان را برای بوسهٔ خورشید برافراشته بودند. آن زنِ درشت‌هیکل ناگاه خم شد و شاهزاده بیمبرینو را بوسید.

ساعت دوازده و نیم، آقای بیمبر بر سکو آمد. چشمانِ سیاه، درشت و پف‌کرده‌اش برق می‌زد. دستانِ کوتاه و تپلش را به هم می‌مالید، گویی همین دم، طعمِ تجمل و ثروت را زیرِ پوستِ انگشتانش حس می‌کرد. پاهای کوتاهش با تکبری خاص گام برمی‌داشتند.

دوشیزه ویلت را زیرِ نظر گرفت و پرسید: «می‌دانید نیم‌ساعت از وقتِ ناهارتان گذشته است، دوشیزه ویلت؟»

«نه آقا، امروز اصلاً حواسم به ساعت نبود.»

«خب، گذشته است دوشیزه ویلت. تا شما بازگردید، من خود این سیرکِ سه‌رینگ را اداره می‌کنم.»

او در حالی که به‌آرامی به سوی پلکان می‌رفت، پرسید: «باید بازگردم؟ گمانم آن‌که می‌خواستید را یافته‌اید، مگر نه؟»

«چه می‌گویید، دوشیزه ویلت؟ این همان چیزی است که می‌خواهم بدانم.»

«هیچ، فقط کارم را از دست دادم.»

«چه را از دست دادی! من آن جماعت را پس از پانزده دقیقه رد کردم و رفتند. آن‌قدر سرگرمِ نوشتنِ سفارش‌ها شدم که مجالِ سخن گفتن با آنان را نیافتم. حتی فرصت نکردم بیرون بیایم و ببینم شما اینجا چه می‌کنید. چه شده؟ این را می‌خواهم بدانم. وقتی پشتم به شما بود، اینجا چه خبر بود؟ مردم را گله‌گله به سوی خود می‌کشید. این‌همه شور و حالِ نو را از کجا آورده‌اید، دوشیزه ویلت؟ دیروز هیچ نداشتید؛ امروز همه‌چیز دارید. فرصت نکردم ببینم، اما حتماً دارید. یک‌شبه چه رخدادی پیش آمده است؟»

«شوخی را کنار بگذارید، آقای بیمبر. امروز اصلاً حال و حوصله‌اش را ندارم. گمانم باید به همان کارِ لوازم بهداشتی بازگردم، هرچند که از آن کار بیزارم. ده سال در آن بوده‌ام. تازه، تضمینی هم نیست که همان شغل را دوباره به دست آورم، چرا که اکنون فصلِ رکودِ تابستان است. به‌هر‌حال، سری به پفرباوم می‌زنم و بختم را می‌آزمایم. گمانم امروز بعدازظهر دیگر نیازی به من ندارید، مگر نه؟»

«نیازی داشته باشم؟ مرا به خنده وامی‌دارید، دوشیزه ویلت. به شما می‌گویم، مردم گله‌گله به اینجا هجوم می‌آورند. امروز صبح بیش از تمامِ مدتی که اینجا بوده‌ام، سفارش گرفته‌ام. اگر همین‌طور پیش برود، باید منشی‌ای استخدام کنم تا این‌ها را ثبت کند.»

«نیازی داشته باشم، دوشیزه ویلت! دوشیزه ویلت، حقوق‌تان زیاد شد؛ یک دلار و ربع در هفته. آن‌جا را می‌بینید، آن‌سوی خیابان؟ می‌گویند رستورانِ شیکی است. من خود نرفته‌ام؛ رؤسای شرکت‌های تخت‌خوابِ کودک در غذاخوری‌های ارزان‌قیمت غذا می‌خورند. اما شما، این را بگیرید و امروز ناهارتان را به‌حسابِ من میل کنید، دوشیزه ویلت.»

«وای، آقای بیمبر!»

«پرنسس را به من بسپارید و راهی شوید!»

آن زنِ درشت‌هیکل، گیج و لرزان به سوی در می‌رفت که آقای بیمبر مرتکبِ آن خطای فاحش و دراماتیک شد و نمایشِ پانتومیم را در میانهٔ پرده متوقف کرد.

صدا زد: «دوشیزه ویلت!»

«بله قربان؟»

«برای غذا وقتِ کافی بگذارید، دوشیزه ویلت. امروز یک ساعت فرصت دارید. گمانم خسته نیستید، هان؟ به‌هر‌حال یک ساعت وقت بگیرید، دوشیزه ویلت، و اگر بیشتر هم شد، چه کسی اهمیت می‌دهد؟ من که نمی‌دهم. تا شما نیستید، من به‌گونه‌ای این سیرکِ سه‌رینگ را می‌گردانم. پیش از یک‌ونیم بازنگردید، دوشیزه ویلت. متوجه شدید؟ یک‌ونیم.»

«بله قربان، سپاسگزارم.»

او در غذاخوری‌ای ارزان ناهار خورد، با باقی‌ماندهٔ اسکناسِ دو دلاری، یک جفت جورابِ ساق‌بلندِ ابریشمی خرید و سه ربعِ دیگر را در پارکِ مدیسون اسکوئر نشست.

دوشیزه ویلت، چون ساعتِ شش کارش پایان یافت، لباسِ سفید و بلندِ روییِ پرنسس بیمبرینو را درآورد، او را با دقت برای نمایشِ شبانه در فروغِ چراغ‌های الکتریکی در تخت‌خوابش جای داد و در حالی که لباسِ چرکین و فرسوده را در دست داشت، از پله‌های استیجِ ویترین پایین آمد.

آقای بیمبر، بی‌آنکه چشم از دفترِ سفارش‌ها بردارد، پرسید: «می‌خواهید با آن تیکه پارچه چه کنید، دوشیزه ویلت؟»

«می‌خواهم امشب اندکی رفویش کنم و بشویمش. طفلک با این لباس شبیه ولگردها شده. آقای بیمبر، شما تنها یک لباس برای پرنسس دارید؟ او باید هر روز لباسی پاکیزه داشته باشد، خدا خیرش دهد! و او حتماً می‌خواهد؛ تازه اگر مجبور باشم هر شب همین یکی را رفو کنم، حتماً لباس‌های نو هم تهیه خواهم کرد.»

«دوشیزه ویلت، فردا دوازده لباسِ نو برای پرنسس بیمبرینو بگیرید. شما خرید کنید؛ وقتِ ناهار پولش را به شما می‌پردازم. هرچه شما برای پرنسس بگویید، همان است، دوشیزه ویلت؛ متوجه منظورم شدید؟ هرچه! برایم می‌خرید، دوشیزه ویلت؟»

«حتماً، با کمال میل.»

«شب خوش، دوشیزه ویلت. خواب‌های خوش ببینید.»

آنگاه آقای بیمبر به درون بازگشت تا با خرسندی به سفارش‌های امروز بنگرد.

دوشیزه ویلت، چون به خانه رسید، از پله‌های ساختمان دوید و به اتاقش پرید. کلاه از سر برداشت، با تکه‌پارچه‌ای پودرِ روی بینی‌اش را پاک کرد، با انگشتی نمناک ابروانش را سامان داد، دستی به موهایش کشید و سپس، در حالی که می‌کوشید حرکاتش عادی و بی‌خیال جلوه کند، به‌سوی پنجرهٔ پشتی رفت و پرده را به‌آرامی بالا کشید. نخست به اصطبل ننگریست؛ و چون سرانجام اجازه داد چشمانش با ولع بر آن پنجرهٔ کوچک بماند، دید که از درون با پرده‌ای آبی و چرکین پوشیده شده است.

دوشیزه ویلت آهی کشید و گفت: «ای دریغ! می‌دانستم.» سپس سوی تخت بازگشت و بر آن ولو شد. «به هر تقدیر، در آن خرابهٔ کهن، نه کسی می‌زید و نه کار می‌کند. امروز صبح، تنها دمی آنجا بود و دیگر هیچ. گمانم اکنون انباری یا جایی از این دست باشد. اما شاید روزی دیگر...» آن زنِ تنومند با تکانی پرشور برخاست تا بی‌درنگ شام خویش را از دلی‌فروش بستاند و بر اجاق مهیا سازد. گویی برای توجیهِ شتابش، با خود زمزمه کرد: «که باید امشب لباس پرنسس را آماده کنم.»

صبح چهارشنبه، دوشیزه ویلت پیش از آنکه زنگِ ساعتِ نهاده بر زمینِ کنار تخت، حتی تکانی شدید بخورد، بیدار شد. صدای تیک‌تیکِ پیش‌درآمدی را شنید که گویی به تمامیِ اجزای دستگاه فرمان می‌داد تا برای نخستین هجومِ شیطانی بر آرامشِ آرمیده در تخت، آماده شوند. دست برد و اهرم را بر حالت «خاموش» نهاد.

با مهربانی به ساعت اشاره کرد و گفت: «بگذار بماند، عزیزکم. امروز صبح نیازی به تو نیست.»

دوشیزه ویلت بی‌درنگ پا بر زمین نهاد و بی‌آنکه کش‌وقوسی به تن دهد یا خمیازه‌ای بکشد، برخاست. پس از آنکه با دقتی وسواس‌گونه به صورت و موهایش پرداخت، دستانش را بر فراز سر برد تا اطمینان یابد آستین‌های لباس خوابش بر بازوانش می‌لغزد؛ می‌دانست که دست‌هایش تماشایی‌اند. شاید اندکی بیش از حد تپل می‌نمودند، اما صاف و یکدست بودند، بی‌هیچ خمیدگیِ سست یا لرزانی در آرنج؛ سپید، گرد و استوار.

چون از قرارگیریِ آستین‌ها به همان‌گونه که می‌خواست مطمئن شد، سوی پنجره رفت، پرده را بالا کشید و مستقیم به کرکرهٔ سبزِ انتهای آن اصطبل قدیمی نگریست. صبح، ابری و خاکستری بود، اما توانست به‌آسانی از میان لایه‌های گشودهٔ کرکره، همان صورتِ ریش‌قهوه‌ایِ دیروز را بازشناسد.

با پیروزی با خود گفت: «باز هم آمده است—خب، کار تمام است!»

نگاه از پنجره برگرفت و دست‌ها را به آرامی بالای سر برد، چنان‌که گویی در حالِ خمیازه کشیدن و بیدار شدن است، و آستین‌های رها شده را تا روی شانه‌ها پایین کشید. با تلاشی پنهان، کوشید نگاهش را چنان در حیاط‌های پشتی بگرداند که گویی در آن بی‌خیالیِ آغازِ صبح، هیچ برایش اهمیت ندارد که چه کسی آنجاست. چون دوباره نگریست، دستی یک قوطی حلبی را که گلی شمعدانی با شکوفه‌ای سرخ در آن بود، بر لبهٔ پنجره می‌گذاشت. دوشیزه ویلت لبخندی مبهم نثار پنجره کرد، دگربار نگاه دزدید و پرده را فرو کشید.

با خود اندیشید: «یعنی قیمتِ این‌ها چند است؟ به هر حال، من هم یکی از این‌ها می‌خواهم.»

در راهِ خیابان بیست‌وسوم، به ذهن دوشیزه ویلت خطور کرد که شاید او در تعقیبش باشد. در نهانِ دل می‌خواست که آن مرد تا پیشِ ویترینِ تخت‌های نوزاد به دنبالش بیاید؛ لباسِ پرستاریِ سپیدِ آقای بیمبر، شیک‌ترین پوششی بود که بر تن داشت. مقابل چند ویترین درنگ کرد و دزدکی و با اضطراب، پشتِ سر را نگریست.

پس از سومین بار، گفت: «یاوه‌ است!» و با خود اندیشید: «او هرگز چنین نخواهد کرد—که زنی را تعقیب کند.» و با شتاب سوی محل کارش شتافت.

آن شب، هرچند پنجرهٔ اصطبل با پردهٔ کشیده، تاریک و بی‌روح بود، دوشیزه ویلت گلدانِ کوچکِ شمعدانی با دو شکوفهٔ سرخِ باز را بر لبهٔ پنجره‌اش نهاد؛ و خود نیز به همان اندازه سرخ گشت، چرا که حس می‌کرد همین حالا هم با لحنی با او نجوا می‌کند که کس دیگری را یارای شنیدنش نیست. خب، به هر حال، او نخست آغاز کرده بود.

هفته می‌گذشت. با رسیدن سفارش‌های بیشتر، اشتیاقِ آقای بیمبر نیز فزونی می‌یافت. سرپرستِ بخش «لباس‌های بانوان و دوشیزگان» در فروشگاه پفرباوم که از دوستانِ دیرینِ دوشیزه ویلت بود، شخصاً بر تغییراتِ یک «پوششِ شیک» نظارت می‌کرد؛ چیزی برای کسی که دخترانِ پفرباوم آن را «لوازم بهداشتیِ کهن» می‌نامیدند. هر روز، از میان حیاط‌های پشتی و تیره، آن دو شمعدانی پیام‌های محرمانه را ردوبدل می‌کردند؛ و اگرچه در آن هفته خورشید دیگر از پسِ ابرها رخ ننمود و چنان زود بود که نوری به پنجرهٔ کوچک اصطبل نمی‌تابید، آن زنِ تنومندِ گُل‌انداخته، هر صبح با آن مردِ ریش‌قهوه‌ای با چشمانِ غمگین و لطیف، قرار داشت. تنها یک بار، آن هم برای چند ثانیه، خورشید تاریکیِ پشتِ کرکره‌های خط‌دار را روشن کرده بود؛ با این حال، خیالِ دوشیزه ویلت با دیدنِ گذرا و کوتاه از آن سرِ که اکنون آشنا می‌نمود، همواره همان ویژگی‌های دل‌ربایی را بازسازی می‌کرد که در نخستین صبحِ آشنایی، او را مجذوب ساخته بود.

صبحِ یکشنبه، دوشیزه ویلت همچون همیشه زود بیدار شد و با شتاب سوی پنجره رفت. نمی‌دانست او یکشنبه‌ها نیز آنجاست یا نه. با این همه، اگر آن مرد احمقی تمام‌عیار نبود، باید درمی‌یافت که او نیز کارگری است و بنابراین احتمالاً تمامِ روزِ یکشنبه آزاد است. و حتی اگر از آن دست مردانِ چشم‌چران نبود، حتماً آن‌قدر «جربزه» داشت که از نخستین روزِ تعطیلِ او بهره جوید. دوشیزه ویلت پرده را بالا نزد؛ تنها از کنارش سرک کشید. مرد آنجا بود، دقیقاً همان‌جا.

در طول هفته، در آن نمایش‌های پانتومیمِ صبحگاهی، دوشیزه ویلت نخست لبخندِ شیرین و مبهمش را به نمایش نهاده بود، سپس موهای زردِ کم‌رنگ، بازوانِ باشکوه و گردنِ سپیدش با آن گودیِ کوچک در پایینش را؛ و همهٔ این‌ها را چنان با سیاست انجام داده بود که اگر به هر دلیلی می‌خواست عقب بنشیند، احساس می‌کرد می‌تواند با تندی و قاطعیت بگوید: «تو کیستی؟ من تا به حال تو را ندیده‌ام. نمی‌شناسمت. راهت را بگیر و برو؛ با من نگرد!»

امروز می‌خواست جامهٔ جدیدش را به نمایش بگذارد؛ از این رو پرده را تا دیروقت، شاید ساعت نه که کاملاً آماده می‌شد، بالا نزد. اما می‌خواست مرد بداند که او بیدار و هوشیار است. سر از کنار پرده بیرون آورد، از میان آن دو حیاط کوچک لبخندی زد و با شادمانی دست تکان داد.

ساعت ۹:۱۵، دوشیزه ویلت هنوز مقابلِ آینهٔ میز توالت ایستاده بود. چون پرده پایین بود، چراغ‌های گاز را روشن کرده بود. در میانهٔ اتاق ایستاد و برای آنکه خود را از هر سو برانداز کند، تن خویش را به هر سو می‌چرخاند. از پیش، پشت و جوانب، بهترین سیمایی بود که می‌توانست بیافریند.

کلاهِ بزرگ و لبه‌دارش رنگی داشت که می‌دانست در فضای باز، رنگِ پوستِ سالم و شادابش را برجسته‌تر می‌سازد. آستین‌های توری، بازوانِ پُر و پیمانش را به شکلی وسوسه‌انگیز جلوه‌گر می‌ساخت و دامنِ تافتهٔ سرمه‌ای‌اش با کوچک‌ترین حرکت، طنینی از خش‌خشِ مجلل برمی‌انگیخت. کفش‌های پاشنه‌کوتاه، با آن سگک‌های مزین به الماس، از جلوهٔ جوراب‌های ابریشمیِ طرح‌دار نمی‌کاست، بلکه شکوهشان را افزون می‌کرد.

دوشیزه ویلت، در حالی که صورتش را از فاصلهٔ چند سانتی‌متری در آینه با نگاهی سخت‌گیرانه و نهایی برانداز می‌کرد، گاز را خاموش کرد، صندلی‌ای را کنار پنجره کشید، پرده را با سرعت بالا زد و نشست؛ در حالی که کتابی در دست داشت که از طرز گرفتنش پیدا بود دیگر حسابی حوصله‌اش را سر برده است. قرارِ دوشیزه ویلت با «تقدیر» بود. او آماده بود؛ او منتظر بود.

هر از گاهی، لبخندی تحریک‌آمیز برای آن چشم‌های حسرت‌زده، مشتاق و مهربانی می‌زد که می‌دانست پشت پرده‌اند. پایین در خیابان تِرد اونیو، قطارهای شهری با غرش می‌گذشتند و او در ذهنش، با اندکی افسوس، مسیر خوشِ چهار دخترِ پیرِ پفِرباوم را مرور کرد که او را برای یک یکشنبه در برانکس پارک دعوت کرده بودند. اگر مرد حرکتی می‌کرد، او پیشنهاد پارک را می‌داد، به شرطی که لباس‌هایش شبیه دهاتی‌ها نباشد. فوراً از اینکه چنین شرطی را در ذهنش آورده بود شرم کرد؛ یک جورهایی می‌دانست که او هر چه بپوشد، بدقیافه نخواهد بود.

آن لباس، با آن رنگِ زردِ لیمویی، در تضاد با پوستِ سفید و درخشانِ او بود. روز فوق‌العاده‌ای بود. هرچند قطارهای شهری مثل همیشه در شمال و جنوب می‌غریدند و واگن‌های تراموا استخوان‌های فولادیِ شل و شل‌شونده‌شان را روی ریل‌های آهنی به تق‌تق می‌انداختند، اما سر و صدای خشن، گوش‌خراش و جیغ‌مانندِ روزهای کاری — آن همه کامیون و ماشین و سوت‌های بی‌شمار — از حجم کلی صداها کم شده بود و صدای عظیم شهر، پایین آمده و به گامِ ملایم‌ترِ روزِ سبت تغییر یافته بود. باد غربی، که از میان میلیون‌ها دشت و جنگلِ شوریده می‌گذشت، ارواحِ نجواکنانِ آه‌های نرمِ تابستانی‌شان را بر فراز نیویورک تکاند. آن بالا در پارک، مینی و بقیه از همین حالا با شهر و ماه ژوئن و خورشید در حال شور و حال بودند. دوشیزه ویلت، خیره‌کننده، مشتاق و لرزان از شدت اضطراب، کنار پنجره نشسته بود، کتابی در دست داشت و منتظر بود.

ظهر که شد، با عصبانیت کتاب را انداخت روی زمین. «اه! کاش این احمق می‌فهمید...» «یه جورایی یه حرکتی بود. نمی‌تونم اینجا بشینم.» خانم کافمن با چشمانی که از شدت هیجان می‌درخشید، به دخترش خیره شد. «روبی، عزیزم، تو واقعاً می‌خوای به من بگی که با اون مرد می‌پری؟» روبی شانه تکاند و نگاهش را به کف اتاق دوخت. «من—من فقط فکر می‌کنم...» «فکر می‌کنی؟» خانم کافمن با صدای بلندتر فریاد زد، «بچه، تو نباید فکر کنی! تو باید به من گوش بدی! گات‌ایم هیمل، من تمام عمرم رو گذاشتم تا تو به جایی برسی، و حالا تو می‌خوای همه چیز رو با یه مردِ بی‌سر و ته خراب کنی؟» روبی با لرزش در صدا گفت: «اون بی‌سر و ته نیست. وقتی باهاش حرف می‌زنم، انگار... انگار یه ساعتی توی دلم شروع می‌کنه به تیک‌تیک کردن.» خانم کافمن پوفی کرد و دست‌هایش را به کمر زد. «ساعت؟ چه ساعتِ لعنتی‌ای؟ اینا همه‌اش خیالاتیاته! تو فکر می‌کنی اون می‌تونه زندگی رو برای تو تأمین کنه؟ تو فکر می‌کنی اون خانواده‌اش کی هستن؟» «مهم نیست کی هستن،» روبی زمزمه کرد، «ما—ما همدیگه رو می‌فهمیم.» «می‌فهمین؟» خانم کافمن با لحنی تمسخرآمیز تکرار کرد، «آره، حتماً همدیگه رو تو فقر و بدبختی می‌فهمین! تو می‌خوای من رو جلوی کل محله خجالت‌زده کنی؟ می‌خوای بگن خانم کافمن یه دختر احمق داره که عاشق یه گدای بهشت شده؟» «روز. خدای من! روزهای هفته تا خرخره از تماشای ویترین مغازه‌ها سیر شدم.»

طبق معمولِ یکشنبه‌ها، دوشیزه ویلت برای شام به رستورانی در خیابان سوم رفت. موقع بیرون آمدن، ایستاد تا فکر کند. حالا چه کار کند؟ فکر کرد شاید بتواند مینی و بقیه را در پارک پیدا کند، و به هر حال، گشتن دنبالشان خوش می‌گذشت. اما همین حالا هم داشت در دلش برای او دلیل می‌تراشید.

با لحنی سرزنش‌آمیز با خودش گفت: «آره، اول هر چی می‌بینی می‌زنی تو سرِ این پسرای چشم‌چران، بعدش هم چون اون مثل اونا عجله نمی‌کنه، می‌زنی به سیم آخر. یه کم بهش وقت بده، باشه؟ کمکش کن. اینا بهترین مدل‌ان؛ از اونایی که باید یه کم کمکشون کنی. این نشونه‌ست که اهلِ لاس‌زنی و رندکاری نیستن.»

پس به اتاقش برگشت، کنار پنجره نشست، کتابش را برداشت و منتظر ماند، در حالی که روز شگفت‌انگیز ژوئن بدون او پیش می‌رفت.

ساعت دو بود و چشم‌های دوشیزه ویلت روی حیاط‌های پشتی و کثیف می‌چرخید، انگار می‌خواست بعد از خستگیِ مطالعه، کمی استراحت کند. نگاهش به بچه‌گربه خاکستری کوچکی افتاد. گربه داشت از گوشهٔ دورِ اصطبل قدیمی می‌خزید و می‌آمد، به دنبال هر ماجراجویی ظریفی که ممکن بود سر راهش قرار بگیرد.

گربه که مصمم بود همین حالا با چیزی بجنگد، کمرش را در برابر یک قوطی کنسرو بیچاره و بی‌دفاع که روی زمین افتاده بود قوس داد، آرام‌آرام به سمتش خزید، دمِ بیش از حد بزرگش را با خشم تکان داد، ضربهٔ محکمی به قوطی زد و به سمت حصاری که دو حیاط پشتی را از هم جدا می‌کرد دوید. لحظه‌ای مردد ماند که آیا به آن قلمرو بیگانه و جذاب، اما احتمالاً خطرناک، وارد شود یا نه؛ بعد پرید، و دوشیزه ویلت هم همزمان با او پرید. وقتی گربه به حصار رسید، ویلت بلند شده بود. نقشه‌اش را کشیده بود.

با عجله از پله‌ها پایین رفت، از آپارتمان زیرزمینِ سرایدار رد شد و وارد حیاط شد. پنج دقیقه بعد، با بچه‌گربهٔ اسیر شده به اتاقش برگشت. او را وسط تختش گذاشت و با تب و تاب مشغول تکمیل مقدمات ماجراجویی عظیمش شد. به نظرش می‌رسید این بچه‌گربه هدیه‌ای معجزه‌آساست که برای هدفی خاص، مستقیماً از آسمان فرود آمده است.

دوشیزه ویلت گربهٔ استراتژیک را زیر بازوی چپش گرفت، به دلیلی نامعلوم روی پنجه‌های پا از اتاق بیرون رفت، در را قفل کرد و بی‌صدا از پله‌ها پایین رفت.

هر تکه از جواهراتی را که داشت، جایی از بدنش انداخته بود. انگشتان دست چپش از حلقه گره خورده بود. از لوازم آرایشی متنفر بود، چون بیش از حد با فروش آن‌ها سر و کار داشت؛ اما حالا خودش را احمق می‌دید که هیچ وسیلهٔ آرایشی پیچیده‌تری جز پودر تالک نداشت. با این حال، تماس حلقه‌ها و دیگر جواهرات، خش‌خش دامن تافته، حس نرم و تنگ جوراب‌های ابریشمی و نوازش چسبندهٔ آستین‌های حریر، همگی تا حدی به او اعتمادبه‌نفس می‌دادند.

ساعت سه و نیم بود و میز ویلت در خیابان سی و ششم شرقی بود؛ با ترس و لرز جلوی دروازهٔ چوبیِ کج و فرسوده‌ای ایستاده بود که لابد به راهرویی باز می‌شد که به آن اصطبل کوچک و ابتدایی ختم می‌شد. نمی‌خواست زنگ خانهٔ سرایدار را بزند، مگر اینکه مجبور می‌شد. دروازه را هل داد و با صدای جیرجیری باز شد. خزید تو، در را بست و در امتداد جاده‌ای با سنگ‌فرش‌های زبر و نامنظم به عقب رفت و در انتهای آن، اصطبل قرمز و کدر را دید که درِ کشویی‌اش کمی باز بود.

دیگر پیمودنِ آن جادهٔ قدیمی چندان آسان نبود. دلش می‌خواست بچه گربه را رها کند و بگریزد. دمی ایستاد و او را بر زمین نهاد. اما گربه چنان نکرد تا او را از آن بهانهٔ معصومانه برای ورود به اصطبلِ شمعدانی‌های قرمز محروم نسازد. کمرش را قوس داد و خرخرکنان دور مچ پاهایش پیچید. پس ناگزیر، دوباره او را در آغوش کشید.

اکنون یا باید پیش می‌رفت یا بی‌درنگ بازمی‌گشت. نمی‌توانست همان‌جا در حیاط بماند. خانه‌های دو سویش پر از پنجره بودند؛ چشمانی هیولایی که به او چشم‌غره می‌رفتند و پوزخند می‌زدند؛ چشمانی که گویی از هر فکرِ پنهانی که در پنج روزِ گذشته پیرامونِ این مردِ دیدار‌جو در ذهنش می‌گذشت، آگاه بودند؛ افکاری که پاره‌ای از آن‌ها را حتی خودِ او نیز تا بدین دم، به تمامی بازنشناخته بود. اما این افکار چندان تازه نمی‌نمود؛ یقین داشت که پیش‌تر نیز بدان‌ها اندیشیده است. درِ روبه‌رویش نیمه‌باز بود. آرام گام پیش نهاد.

دمِ در، آن زنِ تنومند و باشکوه، لرزان و گُرگرفته، دگر بار ایستاد؛ در حالی که نفس‌نفس می‌زد و در دل فریاد می‌کشید: «گناه!» و با این همه می‌دانست، به تمامی می‌دانست، که او حتی فکرِ «گناه» را نیز درباره‌اش نخواهد کرد. چشمانش را به یاد آورد؛ هیچ چشمی تا به حال بدین‌سان به او ننگریسته بود. او در همان دمِ نخست درمی‌یافت. هیچ چیزِ دیگر اهمیت نداشت.

در طبقه‌ای بالا در خانهٔ سمت چپ، مبتدیِ مشتاقِ ویولن، در دردی وجدآمیز با ترانه‌ای عاشقانه، عظیم، باستانی و غلبه‌کننده دست‌ و پنجه نرم می‌کرد. نسیمِ ملایمی که از غرب می‌وزید و از شکاف‌های شهرِ متراکم می‌گذشت، خرامان در راهرو خزید و موهای زردِ کم‌رنگش را بر شقیقه‌های داغش تکاند. افکاری به‌ظاهر بی‌ربط، که گنگ از آن‌ها آگاه بود، در سرش می‌چرخید: اینکه فریاد بچه‌ها آن عقب در خیابان سی‌ و ششم به گوشش شیرین می‌آمد؛ اینکه او دیگر سی‌ساله شده است؛ اینکه بچه گربه گرم و لولیده زیر قلبش آرمیده بود؛ و اینکه پرنسس بیمبرینو اکنون از او بسیار دور شده است.

سپس در زد و بی‌آنکه منتظر پاسخ بماند، از در گذشت و وارد شد. چشمانش بی‌درنگ بر پنجرهٔ کوچک پشتی افتاد که رو به پنجرهٔ او بود. اما در آن خانهٔ کوچک، چیزهای دیگری نیز توجهش را ربود. بوی تند آهک در هوا پیچیده بود. ایتالیاییِ پیری با ریش خاکستری بر نیمکتی کنار دیوار خفته بود و خرناس می‌کشید. بر قفسه‌ها، بر نیمکت‌ها، بر جعبه‌ها، به هر سو که می‌نگریست، تندیس‌های گچی در هر اندازه و شکل و رنگی هویدا بود. بر لبهٔ پنجرهٔ پشتی، همان قوطی با تک‌گلی از شمعدانی قرمز قرار داشت. پیشِ آن، تندیسِ گچی‌ای ایستاده بود که خورشیدِ جوانِ تابستانی، چهره‌اش را بدان سو افکنده بود. در میانهٔ آن هراس، تکانه‌ای غریب و زنانه او را واداشت تا به پوشاکش بنگرد؛ لباسی شبیه ملافه با حاشیه‌ای آبی و صندل‌هایی به پا. ناگهان خنده‌ای هیستریک سر داد که بی‌درنگ با هق‌هقی خفه فرو نشست.

بازوی چپ دوشیزه ویلت سست شد و بچه گربه بر کفِ سختِ زمین سر خورد و در حینِ فرود، خراش‌هایی نامنظم بر لباسِ نوِ او انداخت. آن زنِ تنومند، چنان‌که گویی تازیانه می‌خورد، ناله‌ای سر داد، به در تکیه زد و با انگشتانی که حلقه‌های انگشتر در آن گره خورده بود، بر دهانش کوبید.

با التماس زمزمه کرد: «آه عیسی!» و بازوانش را به سوی آن تندیسِ گچیِ کنار پنجره گشود: «عیسی! من نمی‌دانستم! من نمی‌...»

و همان‌طور عقب‌عقب از در بیرون شد، آن را به آرامی بست و به خانه بازگشت.

اما پس از آن، گویی مهرِ دوشیزه ویلت به پرنسس بیمبرینو ژرف‌تر و پرشورتر شد و در برخوردش با آن نوزادِ کهنه‌کار، لطافتی بی‌نقص و تقریباً دردناک و حسرت‌بار پدید آمد که به قولِ آقای بیم، «باعث می‌شد مشتری‌ها گله‌گله بیایند، آن هم با چشمانی که برق می‌زد.»

❦
دانلود ایپاب این داستان
→ داستان قبلیفهرست دستهداستان بعدی ←