تو دربارهٔ من بد خواهی اندیشید؛ خواهی گفت زنی دمدمیمزاجم. و حق با توست. اما چه کسی میتوانست حدس بزند که اوضاع در یک شب چنین دگرگون شود؟ دیروز، وقتی برای نخستین بار دیدمت، به تو گفتم: «وقتی پای سیاست در میان است، هرگز هیچچیز را مکتوب نکن.» امروز، راهی جز این برای ارتباط با تو ندارم. همین باید به تو بفهماند که وضعیت تا چه حد وخیم شده است…
خواهی گفت علاقهات به من – همان علاقهای که از نخستین لحظهٔ دیدارمان در سرسرا، بیرونِ دفتر دبیر داخلی، از خود نشان دادی – سیاسی نیست؛ که شاید علاقهای رمانتیک باشد، یا جذابیتی جسمانی، و یا حتی صرفاً مهری انسانی و ساده. اما باید همین حالا بدانی، نیکولاس والدیویا، که در مورد من همهچیز سیاسی است، حتی رابطهٔ جنسی. شاید اینگونه ولعِ حرفهای تو را شوکه کند، اما تغییری در آن نیست. اکنون چهل و پنج سال دارم و از بیست و دو سالگی زندگیام را بر محور هدفی واحد بنا کردهام: اینکه سیاست را باشم، شکل دهم، ببلعم، در رؤیاهایم ببینم، بچشم و از آن رنج بکشم. این سرشت من است. رسالت من. گمان مکن که این بدان معناست که آنچه را بهعنوان یک زن دوست دارم، لذت جنسیام، یا میل به عشقبازی با مردی جوان و زیبا – همچون تو – کنار گذاشتهام…
به زبان ساده، من سیاست را تجلیِ عمومیِ شور و اشتیاقهای خصوصی میدانم؛ شورهایی که شاید بیش از هر چیز، شورِ عاشقانه باشد. اما شورها اشکالی بسیار دلبخواه از رفتارند، در حالی که سیاست یک انضباط است. ما در بیشترین حد از آزادیای که جهانی متکثر، نامطمئن، تصادفی و در عین حال ضروری به ما بخشیده است، عمل میکنیم؛ برای قدرت میجنگیم و برای تصاحب دایرهای کوچک از اقتدار، با دیگران رقابت میکنیم.
گمان میکنی در عشق نیز چنین است؟ اشتباه میکنی. عشق قدرتی دارد که هیچ مرزی نمیشناسد، قدرتی که نامش تخیل است. حتی اگر تو را در قلعهٔ San Juan de Ulúa زندانی کنند، باز هم آزادیِ تمنا را خواهی داشت، چرا که انسان همواره اربابِ تخیلات اروتیک خویش است. اما در سیاست، آرزو کردن و تخیل کردن به چه کار میآید، اگر قدرت در ید نداشته باشی؟
تکرار میکنم، قدرت سرشت من است. قدرت رسالت من است. این نخستین چیزی است که میخواهم تو را از آن باخبر کنم. تو پسری سیوچهار ساله هستی. من در بدو دیدار، جذب زیبایی جسمانیات شدم؛ اما برای آنکه این موضوع به سرت نزند، باید بگویم که در پیشگاه دفتر وزیر کشور، برنال هررا، مردان جذاب بهندرت یافت میشوند. زنان زیبا نیز بهطور چشمگیری غایباند. دوست من، جناب وزیر، بر شهرت زاهدانهاش تکیه کرده است. پروانهها به باغ او نزدیک نمیشوند؛ در عوض، عقربهای فریب زیر قالیاش لانه کردهاند و زنبورهای جاهطلبی گرد کندوی شهد او وزوز میکنند.
آیا برنال هررا سزاوار این شهرتی است که دارد؟ خودت خواهی دانست. تنها چیزی که میدانم این است که در بعدازظهری یخزده در اوایل ژانویه، در اتاق انتظار دفتر وزیر در کاخ قدیمیکوبیان Cobián، زنی که نزدیک به پنجاه سال داشت اما همچنان بسیار جذاب بود – چهرهات همهچیز را برملا کرد، عزیزم – با مرد جوان زیبایی چشم در چشم شد؛ مردی که به همان اندازهٔ او دلربا بود، هرچند بهسختی از سی سال گذشته بود. جرقهها زده شدهاند، نیکولاس عزیز…
و لذت باید به تعویق بیفتد.
به تعویق بیفتد،
دوست جوان من.
همهچیز را اعتراف میکنم. قد تو دقیقاً برای من مناسب است. همانطور که دیدی، من خودم بسیار بلندقد هستم و دوست ندارم سرم را بالا یا پایین بیندازم. ترجیح میدهم مستقیماً در چشمهای مردانم بنگرم. چشمهای تو همسطح چشمهای من است، و به همان اندازه روشن – سبز، خاکستری، همواره در حال تغییر – که چشمهای من بهطور تغییرناپذیری سیاه است، هرچند پوست من سفیدتر از توست. اما در کشوری چون مکزیک، کشوری چنین آمیخته و نژادپرست، سرزمینی که اینچنین گرفتار مسئلهٔ رنگ پوست است (هرچند هیچکس هرگز به آن اعتراف نمیکند)، گمان مکن که این یک مزیت است. دقیقاً برعکس است: من آهنربای کینه هستم، همان رذیلهٔ ملی ما، همان پادشاه خسیسی که بر درباری از کوتولههای حسود ریاست میکند. با این حال، ظاهر جسمانیام نوعی برتری ناگفته به من میبخشد؛ ادای احترامیخاموش که همگی به نژاد فاتحان پیشکش میکنیم.
تو، عشق من، از ثمرات زیباییِ اصیلِ مستیزو mestizo بهرهمندی. آن پوست طلایی و دارچینی که با اجزای ظریف چهرهٔ مرد مکزیکی چنان میآمیزد: پروفایلی خطی، لبهایی باریک و موهایی بلند و رها. دیدم که نور چگونه بر سرت میرقصید و به زیبایی مردانهای جان میبخشید که اغلب میتواند خلأیی عظیم در ذهن را پنهان کند. تنها چند دقیقه گفتوگو کافی بود تا بفهمم که تو در درون، همانقدر باهوشی که در ظاهر زیبایی. و تازه، چالِ روی چانهات هم هست که بر اینها افزوده شده است.
باید با تو صادق باشم: تو نیز بسیار خام و ناپختهای، بسیار سادهلوح. درست مثل یک «آلبالوی نارس»، چنانکه در دیار من میگویند. فقط به خودت نگاه کن. همهٔ واژگان کلیدی را میشناسی: دموکراسی، میهنپرستی، حاکمیت قانون، تفکیک قوا، جامعهٔ مدنی، نوسازی اخلاقی. خطر این است که آنها را باور میکنی؛ مشکل این است که آنها را با یقین بر زبان میآوری. نیکولاس والدیویای معصوم و دوستداشتنی من. تو به جنگل پا نهادهای و میخواهی پیش از آنکه تفنگت را پر کنی، شیرها را بکشی.
هررا، وزیر کشور، پس از دیدار با تو همین سخن را با من گفت: «این پسر بهشدت باهوش است، اما بلند فکر میکند. هنوز نیاموخته است که آنچه را بعداً خواهد گفت، پیشتر در ذهن خود تمرین کند. میگویند خوب مینویسد؛ یادداشتهایش را در روزنامهها خواندهام. او هنوز نمیداند که تنها گفتوگوی ممکن میان روزنامهنگار و مقام دولتی، گفتوگویی است که به گوشهای کر میرسد. نه اینکه من، در مقام وزیر کشور، نوشتههای روزنامهنگار را نخوانم یا از آنچه دربارهام مینویسد احساس تملق، بیتفاوتی یا رنجش نکنم؛ منظورم این است که برای سیاستمداری مکزیکی، قانون طلایی این است که هرگز چیزی را مکتوب نکند و بهویژه هرگز دربارهٔ انبوه نظرهایی که ناگزیر بر سرش فرو میبارد، اظهارنظر نکند.»
مرا ببخش، اما در برابر این یکی نمیتوانم جلوی خندهام را بگیرم!
امروز چارهای جز نامهنگاری نداریم. همهٔ شیوههای دیگر ارتباط قطع شده است. البته هنوز میتوانیم در خلوت با یکدیگر سخن بگوییم، اما برای آن باید وقت گرانبها را صرف تعیین قرار و رفتوآمد از اینسو به آنسو کنیم، در حالی که همواره این بیم هست که تنها چیزی که هنوز کار میکند، میکروفونهای مخفیای باشند که در جایی جاسازی شدهاند که کمتر از همه انتظارش را داریم. در هر صورت، روش نخست صمیمیتی میپروراند که شاید نامطلوب باشد؛ روش دوم، از سوی دیگر، آدمیرا در معرض هولناکترین تصادفات رانندگی قرار میدهد. و هیچ تعریفی غمانگیزتر از این نیست که کسی را «قربانی یک تصادف رانندگی معمولی» بدانند.
نیکولاس عزیزم، جهان را به مبارزه میطلبم. نامه خواهم نوشت. خود را در معرض بزرگترین خطر سیاست قرار میدهم: از خویش ردپایی مکتوب بر جای خواهم گذاشت. آیا دیوانه شدهام؟ نه. بهسادگی، چنان به تواناییام در رهبری ایمان دارم که اکنون از آن برای الگوسازی بهره میگیرم. وقتی طبقهٔ سیاسی این کشور ببیند که ماریا دل روساریو گالوان از راه نامههای دستنویس ارتباط برقرار میکند، همگان از من پیروی خواهند کرد. هیچکس نمیخواهد پایینتر از من به نظر برسد. «ببین ماریا دل روساریو چقدر شجاع است!» نمیتوانم بگذارم مرا به سایه بیندازد، مگر نه؟ این همان چیزی است که همگی خواهند گفت.
میخندم، دوست جوان و زیبای من. فقط صبر کن و خواهی دید که وقتی جسارت من به پیشینهای حقوقی بدل شود، چه شمار از مردم از من پیروی میکنند. مضحک است، نه؟ وقتی فکر میکنم که همین دیروز، در Paseo de Bucareli، به تو گفتم: «نیکولاس، هرگز هیچچیز را مکتوب نکن. یک سیاستمدار هرگز نباید بگذارد مردم از لغزشهایش باخبر شوند، چرا که اعتبارش را میتراشد، و یا از استعدادهایش، که حسادت برمیانگیزد.»
اما امروز، پس از فاجعهٔ این صبح، ناچارم حرفم را پس بگیرم، به فلسفهٔ تمام عمرم خیانت کنم و از تو التماس کنم، نیکولاس، برایم بنویس… تو در برابر زنی قمارباز ایستادهای. آخر، من بیهوده در Aguascalientes و در جریان جشنوارهٔ San Marcos زاده نشدهام. نخستین دم من با شیههٔ اسبان، بانگ خروسها، صدای پرتاب چاقوها در میدانهای جنگ خروسها، پخش ورقها، نوای گیتار بیس و صدای نازک و کشیدهٔ
cantadoras،
ترومپتهای mariachi و فریادهای «درها را ببندید!» درآمیخته بود.
دیگر شرطبندی ممنوع است.
Les jeux sont faits. (بازی تمام شد).
میبینی، من دیروز شرطم را روی سکوت بستم. بیش از حد مشغول این فکر بودم که تمام آنچه در خفا مینویسیم، چگونه میتواند در ملأ عام علیه ما برگردد. به شیفتگی روانپریشانهٔ ریچارد نیکسون فکر میکردم؛ به اینکه چگونه بدنامیاش را روی نوار ضبط میکرد، آن هم با رکیکترین زبانی که برای یک کوئیکر میتوان تصور کرد. رک و راست به تو میگویم: برای سیاستمدار بودن باید منافق بود. برای پیشرفت، هر کاری رواست. اما نه تنها باید دروغگو باشی، بلکه باید حیلهگر هم باشی. هر سیاستمداری در سلسلهمراتب قدرت بالا میرود در حالی که کیسهای پر از اسکلتها ⟦۱⟧ را به دنبال خود میکشد، چون قوطیهای کوکاکولا که به دم گربهای سرکش اما ترسیده آویخته شده باشند. سیاستمدار بزرگ کسی است که وقتی به اوج میرسد، تمام تلخکامیها، کینهها و لحظات زمخت زندگیاش را پاک کرده باشد. پاکدینی چون نیکسون، خطرناکترین نوع سیاستمدار است، هم برای مردمش و هم برای خودش. گمان میکند همه باید او را تحمل کنند چون از قعر لجنزار بالا آمده است. تواضعِ خردشدهاش تنها به تکبرِ تحقیرآمیزش دامن میزند. و همین بود که در نهایت نیکسون را ساقط کرد: اشتیاق به لجن، آن نیاز مأیوسانه به بازگشت به چاههای فاضلابِ نیستی و پاک کردن شر از وجودش؛ بیآنکه دریابد که تنها بار دیگر در همان لجنزاری فرو میرود که از آن برخاسته بود؛ هرچند، اذعان میکنم، جاهطلبیِ خزیدن از سوراخ و برخاستن دوباره را بازیافته بود.
La nostalgie de la boue ⟦۲⟧
چیزی است که فرانسویها به آن میگویند (و این، اتفاقاً چیز دیگری است که در تو میستایم؛ اینکه فرانسوی میدانی، اینکه در l’École Nationale d’Administration در پاریس تحصیل کردهای، و اینکه با ما همعقیدهای که از وقتی انگلیسی به زبان مشترک جهانی بدل شد، آن را رها کردیم تا اعتبار فرانسوی را بهعنوان شکلی رازآلود و تقریباً نخبهگرایانه از ارتباط میان سیاستمداران روشنضمیر بازگردانیم).
نیکسون در ایالات متحده، دیاس اورداس در مکزیک، برلوسکونی در ایتالیا، شاید هیتلر در آلمان، استالین در روسیه؛ هرچند دو نفر اخیر شر را به عظمت بدل کردند، در حالی که دیگران آن را تنها به نکبت تبدیل نمودند… این موارد را مطالعه کن، نیکولاس عزیزم. اگر میخواهی حدّ اعتدال را بیابی، عشقم، باید افراطها را بشناسی.
بله، نیکسون را به یاد میآورم و آن وسواس جنونآمیزش را که هر توطئه و دسیسهای را بر نوار ضبط میکرد؛ همان صدایی که کلمات رکیک را بیرون میریخت و گاه چون پسربچهای به نظر میرسید که بر جهان میتازد و گاه چون جنایتکاری سختدل. و از اربابان محلی گرمسیری ما چه میتوان گفت؟ همانهایی که پلیدترین اعمالشان را ضبط میکنند و از تماشای قتلهای شنیعی که میدانند هرگز مجازاتی در پی نخواهد داشت، لذتی بیمارگونه میبرند. میتوانی آن لرزهٔ تقریباً شهوانی را تصور کنی که وقتی میبینند گروهی از دهقانان بیدفاع، تیرخوردهٔ سربازان جناب فرماندار، خونین بر زمین میافتند، بر اندامشان مینشیند؟
مکزیک لکهدار شده است از رودخانههایی خونآلود، شکافتهشده با گورهای دستهجمعی و انباشته از اجساد دفننشده. اکنون که آماده میشوی نخستین گامهای سیاسیات را برداری، دوست زیبا و دلربای من، به یاد داشته باش که هرگز آن چشمانداز ویران بیعدالتی را از نظر دور نکنی؛ چرا که این چشمانداز، کتاب مقدس کشورهای آمریکای لاتین ماست. رازها، بله، از هر چیز مهمترند، اما تنها یک افشای کوچک کافی است تا مصونیت متکبرانهٔ یک فرماندار یا رئیسجمهور را به شرمیجمعی بدل کند که حتی بدبینی قدرتمندان نیز قادر به رامکردنش نباشد.
هیچچیز نمیتوانست مرا برای چنین چرخش رادیکالی در وقایع آماده کند، همان چیزی که سال نو را با خود به همراه آورد. اگر واقعاً تمام سیستمهای ارتباطی ما از کار افتاده باشند، اگر نه تلفنی داشته باشیم، نه فکسی، نه ایمیلی و نه حتی دستگاههای متواضع تلگراف گذشته، و نه حتی کبوترهای نامهبر – که گویی با جادویی سیاه، همگی مسموم شدهاند – و اگر تنها چیزی که باقی مانده باشد سیگنالهای دود سرخپوستان تاراهومارا باشد که پتوهای رنگیشان را تکان میدهند، و اگر این گسست ارتباطی نه نتیجهٔ حشرهای هزارساله باشد – از آن دستهایی که قرار بود کامپیوترهای برنامهریزیشده در دههٔ ۱۹۰۰ را در آستانهٔ سال ۲۰۰۰ فرو بپاشند – بلکه حاصل عدد بهطرز عجیبی شبهپالیندروم سال جاری باشد، آنگاه میتوانم بیپروا به تو اعتراف کنم که زندگیام بیش از آنچه تاب بیاورم تغییر خواهد کرد و در حالتی از شوک و بهت فرو خواهم رفت که، طبق عادت همیشگی، سرانجام بهگونهای از آن بیرون خواهم آمد و نیرو مییابم تا به خود یادآوری کنم:
ماریا دل روساریو، به دوستت خاویر «سنکا» ساراگوسا، مشاور مورداعتماد رئیسجمهور لورنزو تران، توجه کن؛ او میگوید آنگاه که زرقوبرق و تزیینات این جهان فریبکار ناپدید شود، تککارت برنده، همان کارتی که در آستین پنهان کردهای، شاید دقیقاً همان چیزی باشد که همگان به سبب بیاثری و خیالیبودنش آن را حماقتی خام میشمارند: پیکری شریف که کرامتش بتواند ما را از این رسوایی پست و خوار برهاند، مردی بافضیلت که شاید بتواند نظام ما را نجات دهد.
آیا تو همان مرد هستی، نیکولاس والدیویا، یا آنکه قضاوتم به خطا رفته است؟ آیا شهود افسانهایام لرزیده است؟ آیا سیاست چنان مغزم را جویده که یک سوی آن – سوی اخلاقی – دیگر بهکلی از کار افتاده باشد؟ آیا تو، دوست دلربای من، همان کسی هستی که میتواند آن را بهگونهای معجزهآسا زنده کند؟
خب، اگر رعایت رازداری ناممکن شود، شاید قوانینی که بر فساد و ریا و دروغ حاکماند نیز از میان بروند. اگر چنین شود، ضرورت فضیلت من خواهد شد و من با بیباکی تمام تسلیم بیپردهگویی میشوم.
این نامهای که اکنون برایت مینویسم، نیکولاس والدیویا، گواهی بر همین است. هیچ راه ارتباطی دیگری نیست، جز کلام و حضور بیواسطه که به نظرم بیش از حد خطرناک است، یا راه «واسطهمند» که ریسک کمتری دارد و در نهایت تنها گزینهٔ عملی ماست. پس پرسش این است، جوان بسیار مطلوب من، که بدانیم کدامیک از این دو روش – شفاهی یا کتبی – آن چیزی را که هر دو میخواهیم تسریع میکند، هرچند زمانبندی ما با هم متفاوت باشد. راه رسیدن به بستر من خالی از موانع نیست، نیکولاس عزیزم. پیش از آنکه به آن برسی، باید هزاران در را بگشایی. تقریباً شبیه یکی از آن قصههای شرقی است، میدانی منظورم چه جور قصههایی است. من هر روز تو را به آزمون خواهم کشید. پاداش به تو بستگی دارد. میدانم که لذتهای جسمانیام برای ارضای تو کافی خواهد بود، و اعتراف میکنم که تن تو را میخواهم، اما موفقیتت را بیش از هر چیز میطلبم. سکس میتواند بیواسطه و فوری باشد، اما در نهایت تنها به یک همآغوشی کوتاه و نارضایتبخش بدل میشود.
اما اقبال سیاسی، عزیزم، یک ارگاسم بسیار طولانی است. موفقیت اگر بخواهد پایدار بماند، باید تدریجی و آرام از راه برسد. یک ارگاسم ممتد، شیرینم.
شروع کن به گشودن آن درها، فرزندم، یکی پس از دیگری. آن سوی آخرین آستانه، اتاق خواب من است. آخرین کلید، تن مرا میگشاید.
نیکولاس والدیویا: آن زمان مال تو خواهم بود که رئیسجمهور مکزیک شوی.
و به تو اطمینان میدهم: تو را رئیسجمهور مکزیک خواهم کرد. با علامت صلیب برایت سوگند میخورم. به نام مریم عذرای مقدس گوادالوپه، این را به تو وعده میدهم، عشق من.